Владимир Шитик – Камандзіроўка ў сваім горадзе (страница 48)

Музыка, ускінуўшыся шалёным усплёскам, раптоўна абрываецца, і ад гэтай неспадзяванай цішыні аж загуло ў вушах. Зірнуў на Сямёна і ўсміхнуўся:

— Уф-фу, нарэшце.

Ён тузануў плячамі, і таму мушу растлумачыць свой погляд на рэстараннае мастацтва:

— Недзе чытаў, што ўсё гучнае любяць дзікуны і дзеці…

— Лічы, ёсць трэцяя катэгорыя: я і вось гэтыя,— ён паказаў наўкола.

Падладжвацца пад яго я не збіраўся, пытанне было непрынцыповае, і я з задавальненнем нанёс новы ўскосны ўдар:

— У наш высокаразвіты век і дзікуны сорам прыкрываюць не павязкамі, а джынсамі.

Сямён адно вачамі бліснуў. Памаўчаўшы, адказаў памяркоўна, паблажліва:

— Няма ў табе, Пабло, далікатнасці, выхаванасці. Расці і расці табе да сапраўднага паэта.

Мудры чалавек, бацька родны. Гатовы мяне зараз па галоўцы спагадліва і клапатліва пагладзіць. Абрыдла мне бачыць ягоную фізіяномію правільнага хлопчыка. Дзе толькі ён памяняў яе на сваё звычайнае аблічча? Вельмі хочацца завесці Сямёна-Сэма, каб вылаяўся на ўсе сем паверхаў і пайшоў бы прэч. Але палку перагінаць наогул не рэкамендуецца, асабліва сёння, калі падзеі ўжо выйшлі на фінішную прамую.

Падышла афіцыянтка з заказанымі напіткамі і закускамі. Сямён наліў у чаркі. А я пахваліў сябе за выбранае месца. У мяне агляд быў добры, а ён сядзеў спіной да дзвярэй і раз-пораз тузаўся, каб ці азірнуцца, ці хаця б скоса паглядзець у той бок. Няйначай чакаў некага, прычым нават з хваляваннем. Хаця ўсё яшчэ не разумею, на якога д’ябла мяне цягнуў сюды? У яго становішчы важныя спатканні на вачах супрацоўніка міліцыі не праводзяць. Разважаю я, відаць, правільна. Аднак не спяшаюся сабе апладзіраваць: на маю логіку нешта накладвалася яшчэ. Хіба не можа, напрыклад, быць так, што Сямёну якраз трэба, каб пры яго сустрэчы прысутнічаў менавіта я?

Я думаў. Аб тым, што мая паэтычная дзейнасць цяпер была Лебедзеву ўжо да лямпачкі, што сёння я спатрэбіўся яму, хоць гэта і гучыць неверагодна, як супрацоўнік міліцыі. Праз мяне ён, напэўна, правяраў сваё становішча. Каб усплыла яго асоба ў сувязі з кражамі, я, спадзяецца ён, ведаў бы пра гэта і, ведаючы, што ён на падазрэнні, знайшоў бы прычыну, каб адмовіцца ад яго запрашэння. Тое, што я не завагаўся, адразу згадзіўся пайсці, па-мойму, прытупіла Сямёнавы апасенні. Сёння ён упершыню за апошнія два дні, можа, уздыхнуў лягчэй. Дык хай актыўнічае. Паварочваю гаворку на іншае:

— Таццяна Макараўна табе перадавала, што я званіў?

— Яшчэ б. Каб мяне папракнуць. Маўляў, пустазвон ты, сынок. Паабяцаў і не памог. От чалавек і мусіў пайсці ў міліцыянеры.

— Апошняе ты выдумаў,— засмяяўся я.— Таццяна Макараўна пра міліцыю лепшай думкі. Павіншавала мяне, пажадала поспехаў.

— Гэта яна ўмее. А ты ў палітаддзеле?

— Спадзяюся некалі ў вышук...— Падумаўшы, сказаў, хаця Сямён пра гэта не пытаўся: — Але і цяпер мы зводкі здарэнняў чытаем.

Ні я, ні Лебедзеў не заўважылі, як побач узнік Самсонаў.

— Ты-ы?! — усклікнуў Лебедзеў.

— Давай, Алег, прысаджвайся.— Я схамянуўся, выцягнуў з-пад стала крэсла. Ці не яго, Самсонава, хацеў бачыць тут Сямён? Дык чаму не аказаць чалавеку паслугу? Тым болей што яна шчырая. Я сапраўды рады прыходу Алега.

Алег узбуджаны, нібы паспеў ужо недзе перахапіць чарку. Садзіцца ён чамусьці не спяшаецца. Я запытальна гляджу на яго.

— Ну што ты, зараз паклічу афіцыянтку,— насядаю на хлопца.— Гэта хутка…

— Прабач,— трасе ён барадой.— Там Сэма адна дама прагне. Мы зараз вернемся.

Лебедзеў падхапіўся.

— Пайшлі.

Я застаюся. Не, не з носам, як, можа, думаюць хлопцы. 3 кім там Лебедзеў сустрэнецца і ці сустрэнецца, будзем ведаць. I я, і Пугацэвіч з Акулікам. Хаця самой размовы і не пачуем. Нішто, здагадаемся.

Вярнуліся хлопцы хутка. Алег зноў стаў звычайным, крыху меланхалічным, быццам будзе ён тут адбываць павіннасць. Сямён прыкметна павесялеў. От на гэту акалічнасць я і звярну ўвагу Сяргея Антонавіча, калі заўтра падсумуем здабыткі і назіранні. Дадам таксама, што, на мой погляд, Самсонаў выконваў нейкае даручэнне Лебедзева і, відаць, справіўся. Таму і палепшыўся настрой Сямёна. А мне зрабілася нудна. Гэта ж яшчэ добрых тры гадзіны валаводзіцца з Сэмам і Алегам. Як бы збегчы раней?

Зноў зайграла музыка. Знаходжу вачамі ў глыбіні залы дзяўчат за столікам і звяртаюся да Самсонава:

— Пакуль табе закусь прыбудзе, разамнуся.

Самсонаў быў нахмурыўся, відаць, успомніў, як мы з ягонай Люсяй скакалі ў гэтым рэстаране. А што рабіць, калі я люблю, як казаў адзін камедыйны персанаж, выпісваць нагамі крэндзелі?

Танцую спецыяльна воддаль, а сам раз-пораз паглядваю на іх. Нахіліўшыся адзін да аднаго, яны ажыўлена гамоняць. Аб чым? Не буду гадаць. Цяпер ужо да развязкі недалёка.

Мая партнёрка аказалася з гаваркіх. Яшчэ не скончыўся танец, а я ўжо ведаў, што яна працуе на рэспубліканскім радыё, прыехала па рэпартаж і вельмі шкадуе, што мусіць сёння ехаць дадому. Пры гэтым карэспандэнтка шматзначна ўсміхаецца. Прыняць усмешку на свой кошт? Спакусліва. Толькі да Валі ёй, як да Месяца, а надта смелых жанчын я баюся наогул. Але сёння ў мяне іншага выйсця няма, і я раблю ход, за які заўтра Пётр Пятровіч наўрад ці пахваліць. Прызнаюся дзяўчыне, што хачу збегчы з кампаніі, і прашу яе дапамогі: як збярэцца ісці, каб паклікала мяне. Абяцаю за гэта да поезда праводзіць.

Дзяўчына не верыць, думае, што гэта я выдумаў, каб замацаваць знаёмства. Яна ўважліва глядзіць на мяне, і я кажу:

— Калі не хочаце…

Яна чамусьці ўздыхнула і паабяцала:

— Выручу. Але лаўлю на слове — праведзяце.

Недзе праз паўгадзіны дзяўчына падышла да нас. Ні Сямён, ні Алег не засмуціліся, што пакідаю іх. Я паклаў на стол грошы, дастаткова, каб аплаціць заказанае, і, зрабіўшы выгляд, быццам не заўважаю задаволенасці на іх тварах, вінавата разводжу рукамі: маўляў, мушу. Гэта было не надта сумленна перад дзяўчынай, ды мы з ёю дамовіліся. На развітанне мазнуў мёдам па Сямёнавых вуснах найгранай шчырасцю:

— Перабіраюся ў інтэрнат, на Савецкую. Занатуй каардынаты…

27

3 раніцы Акулік забег да Пугацэвіча. Ён паляпаў па ўспухлым партфелі і сказаў:

— Я ў пракуратуру. Першы допыт Грыгаровіча даручаю правесці табе.

— Сам хацеў прасіць аб гэтым,— адказаў Сяргей Антонавіч.— Маю наметкі.

— От і добра…

Было вырашана, што Лебедзева затрымаюць у канцы дня. Учора Пугацэвічу гэта рашэнне здавалася правільным. Цяпер ён раптам засумняваўся. Ён жа ўпэўнены, што ўкрадзеныя рэчы часткова або нават усе Лебедзеў трымае дома. Пасля паказанняў Шумейка і Макоўчык падставы для вобыску з’явіліся. Але падставы былі і ўчора. Дык чаму ён, Пугацэвіч, прапанаваў адкласці вобыск? Верыў, што з дапамогай Лебедзева-бацькі Сямён добраахвотна выдасць крадзенае? Не хацелася Пугацэвічу вялікага шуму, які абавязкова ўзнікне ў доме, не заслугоўваў гэтага Лебедзеў-старэйшы, пра якога казалі толькі добрае. Нават пры тым, што бацька адказвае за сына, асабліва за сына-злачынца. Праўда, той-сёй мог потым і папракнуць Пугацэвіча, што пабаяўся, маўляў, высокай пасады Лебедзева. Ды справа не ў гэтым. Тут Сяргей Антонавіч не адчуваў пакут сумлення. Бо гэтак жа шкадуе ён у падобных выпадках і іншых бацькоў, незалежна ад іх месца службы. Непакоіла яго, што хітры, вынаходлівы Сямён, атрымаўшы час, мог выкінуць нешта непрадбачанае. Падставы для трывогі былі. Лебедзеў-сын трымаўся спакойна, і гэта насцярожвала…

У дзверы пастукалі. Шульжьж прывёў Грыгаровіча.

Хлопец хаваў трывогу не надта ўмела — абураўся, грубіў. Павел і адносна яго не памыліўся. Федзька сапраўды быў тупаваты, упарты. Такія нават відавочнае адмаўляюць. Таму Пугацэвіч вырашыў спачатку нагадаць Грыгаровічу некаторыя эпізоды. Пачаў як бы з канца:

— У мінулы чацвер па просьбе ці хутчэй па загаду свайго прыяцеля вы, Фёдар Фёдаравіч…

Грыгаровіч, відаць, не прывык, каб да яго звярталіся з такой павагай, недаверліва зірнуў на Пугацэвіча.

— Дык вось,— пасля невялікай паўзы працягваў капітан,— ведаю, што вы паклалі ў аўтаматычную камеру захоўвання невялікі чамаданчык, узяты з дзесятай кватэры дома нумар васемнаццаць на Падлеснай вуліцы.

— Лепіш, начальнік,— ён паглядваў панура, раз-пораз папраўляючы звіслую грыўку. Словы цадзіў скрозь зубы, яўна працуючы пад бачанага, можа, у кіно рэцыдывіста. Сказанае старшым оперупаўнаважаным уражання на яго не зрабіла. Ведаў, што Шумейка перахавала чамаданчык,— дакажы цяпер, што гэта ён занёс яго туды.

— Не судзіліся, не прыцягваліся,— паківаў галавой Пугацэвіч,— а мова закончанага крымінальніка. Да вашага ведама, мы нічога не «лепім», толькі — факты. Дапускаю, схованку ў дзесятай кватэры рабілі не вы. Хто? Не адводзьце вочы, кралі ж з ім разам. Толькі ён потым затрымаўся ў доме, а вы пабеглі да машыны, да «Жыгулёў», паміж іншым.

Грыгаровіч нахабна ўсміхнуўся:

— Я на працы быў, праверце!

— А ўжо ж. Па чужым пропуску выходзілі. Тут,— Сяргей Антонавіч паклаў руку на папку,пратакол з паказаннямі майстра і рабочых.— А паколькі гаворка наогул зайшла пра доказы, каб не цягнуць марна час, скажу і пра іншае,— ён ужо не сумняваўся, што Падлесную Грыгаровіч прызнае не надта ўпарцячыся. Падрыхтаваны.— 3 рэчамі вы заходзілі да Папроцкага. Пакінуць іх там не ўдалося. Мусілі несці на вакзал. А на чамаданчыку ёсць адбіткі і вашых пальчыкаў.

Грыгаровіч доўга соп, утаропіўшыся ў падлогу, потым нехаця выціснуў: