Владимир Шитик – Камандзіроўка ў сваім горадзе (страница 24)

Пугацэвіч падышоў да разеткі, тузануў шнур. Вілка бразнулася аб падлогу, і адразу стала ціха-ціха. Спаць Сяргею Антонавічу не хацелася. Ён адхінуў шырокую штору, якая закрывала акно і дзверы, і выйшаў на балкон.

3 сёмага паверха горад праглядваўся далёка, аж да ракі, за якой у цемры ўгадвалася поле зжатага жыта.

Вуліцы ўжо апусцелі, толькі сям-там кіне сноп святла адзінокая машына ды блісне фіялетавым вогненным россыпам запознены тралейбус. Пакрысе гаслі вокны ў жылых дамах, паменшала светлых ліхтароў, і на бясхмарным небе ярчэй заззялі бліскучыя кропкі-зоркі. Удалечыні праплыў рэйсавы пасажырскі самалёт, паміргваючы чырвоным папераджальным агеньчыкам. На імгненне схаваўся за цёмным гмахам навукова-даследчага інстытута і вынырнуў ніжэй, кіруючыся да аэрапорта.

Палёт авіялайнера прасачыць лягчэй, чым нечаканыя павароты думак. Гледзячы на сігнальны ліхтар, Сяргей Антонавіч раптам успомніў Валодзю Гаруновіча, потым яго калегу па інстытуце Руслана, з кім Лебедзеў у рэстаране знаёміў Гарбаценку, а тады цюкнула, што падвезенага Самасейкам Акадэміка таксама клічуць Русланам…

Сяргей Антонавіч вярнуўся ў пакой. Пакінуўшы балконныя дзверы адчыненымі, паслаў ложак і выключыу святло. Пара было на бакавую — да світання заставалася якіх гадзін пяць.

А сон не браў.

Сяргей Антонавіч не быў ныцікам. На працы — як на працы, любіў гаварыць ён, калі здараліся промахі і памылкі. Сяргей Антонавіч і зараз не наракаў на райаддзелаўскіх таварышаў, якія за тры тыдні не надта прасунуліся наперад, расследуючы кражы на Паддеснай і ў Канапацкіх. Калегі таксама не багі. Не выказаў папрокаў і следчаму Загдаю, які прайшоў міма некаторых важных фактаў. Аднак сённяшняя сустрэча з Карповічам засмуціла яго. Скарга інваліда паступіла ў аддзел праз два дні пасля кражы на Падлеснай, аб ёй было вядома і ў вышуку, і ў следчым аддзяленні, і нікому не падумалася прымерыць машыну і пасажыра да злачынства, хаця і час, і месца прама наводзілі на гэта.

I паліклініку, як магчымую крыніцу звестак, своечасова не выкарысталі. Бо, можа, па гарачых слядах тыя людзі, што зараз разводзяць рукамі, нешта патрэбнае для следства сказалі б.

Кватэрныя кражы ў іх горадзе здараюцца. Хто-хто, а ён, Пугацэвіч, гэта ведае. Як і тое, што далёка не ўсе яны пакуль раскрываюцца. Зрэшты, як сведчыць статыстыка, і даўней так было. Дык ці не з’явілася ў некаторых работнікаў міліцыі пачуццё нейкай безвыходнасці перад сярэднім працэнтам? Маўляў, шукай не шукай, усё роўна яго не пераскочыш. Вось і не стае часта расследаванню фантазіі, творчасці. Усё робіцца правільна, у адпаведнасці з працэсуальнымі нормамі, аднак не болей. У выніку — прыпыненыя справы, да якіх калі і вяртаюцца, то часцей за ўсё фармальна.

Пугацэвіч разумеў, што, напэўна, ёсць і іншыя прычыны. Адна з іх — малы вопыт большасці супрацоўнікаў райаддзелаў, бо варта каму вызначыцца, як адразу забіраюць куды вышэй. Загдай жа сядзіць на сваёй пасадзе гадоў восем. Дысцыплінаваны. Дакументы афармляе — не прычэпішся. 3 лейтэнанта ў капітаны вырас. Яму, Пугацэвічу, даводзілася з ім сустракацца. I раней, і цяпер, калі даручылі заняцца гэтымі кражамі. Што ён можа сказаць пра Загдая? Фанабэрысты таварыш. Глядзіць быццам бы табе ў вочы, а дзе думкі не здагадаешся. Расказваў падрабязна. Падумаць, сапраўды нямала папрацавалі. А ўнікнеш, шаблон на паверхню лезе. Ні душы, ні натхнення не было ў следчага, калі дапытваў пацярпеўшых, сведак. Хаця тады і прамаўчаў Сяргей Антонавіч, не яго абавязак рабіць заўвагі следчаму, але адзін момант яго абурыў. У якогасьці скупшчыка крадзенага знайшлі жаночае скураное паліто. Загдай запрасіў Канапацкага для апазнання. Дзеянне звычайнае. Але Пугацэвіч не мог дапусціць, што, выклікаючы пацярпеўшага, следчы не зазірнуў у справу. Ні памер, ні колер знойдзенага паліто нічым не нагадвалі ўкрадзенае ў Канапацкіх. Між тым у пратаколе факт правядзення апазнання быў адзначаны. Дзейнасць следчага, такім чынам, засведчана, а ў сутнасць ніхто ўнікаць не будзе.

За акном узняўся вецер, сыпануў у шкло буйнымі кроплямі раптоўнага дажджу. Недзе далёка загрымеў гром, паласнуўшы пацямнелае неба яркай галіністай бліскавіцай.

Сяргей Антонавіч нехаця падняўся з ложка, зачыніў балкон. Ідучы ў спальню, на імгненне запаліў святло, зірнуў на будзільнік. Праз чатыры гадзіны, роўна а сёмай, ён зазвоніць. Нішто, яшчэ не хутка… Але якое «Дынама» выйграла? I на гэта пытанне Сяргей Антонавіч таксама адказаць не мог.

15

Зноў сяджу ў кафэ. Раблю выгляд, што спрабую закілзаць наравістага Пегаса. А сам уяўляю шырокія дзверы, з якіх неўзабаве выпырхнуць дзве зусім не абыякавыя мне дзяўчыны — Ніна-Вялеська і Валя. Згодна з правіламі добрага тону, я павінен быць ля тых з абвіслай левай форткай дзвярэй. Як-ніяк, пасля даволі цёплага расстання з Валяй мінула ўжо два дні, і маё знікненне можа атрымаць няправільнае тлумачэнне. Але нічога, як кажуць, не папішаш, нават удаўся 6 зараз добры верш — усё роўна было б не тое пісанне. Так што дзяўчат я адкладваю на потым. Не прывыкаць. Як і не займаць цярпення. Вось і гнуся над сталом, глыбакадумна разглядваючы нешта мне аднаму бачнае на чыстым белым лістку. А каб творчае гарэнне выглядала пераканаўчым, пакручваю паміж пальцаў прывезеную аднекуль з Еўропы не абы-якую шарыкавую ручку. Як на тое, і лядашчага радка не магу выціснуць, хаця рука так і цягнецца да паперы. I я раздумваю, ці правільна гэта — стрымліваць творчыя парыванні. Ну, якая розніца, буду я нанізваць рыфму на рыфму або штрышок на штрышок? Мне чамусьці нават здаецца, што пара маёй паэзіі мінае, і час дэманстраваць новыя грані свайго ўсебаковага даравання.

Вынікі пераходу з вершаплётаў у шаржысты-графікі мне падабаюцца. Заяўляю гэта без прытворнай сціпласці. Адно кепска — прыйшла думка пра перакваліфікацыю ў самы апошні момант. Нават парады няма ў каго папрасіць, ці правільна гэта. Акрамя самога сябе, вядома. Ды хіба я дурань? Хіба не магу параіць? Так што абмяркоўваю дэталі сам з сабой і прыходжу да высновы, што я ўсё ж сапраўды разумны чалавек — задуманыя цаглінкі шчыльна кладуцца адна да адной, вырастаючы ў трывалую сцяну. Яшчэ раз у думках акідваю пабудову і вырашаю дзейнічаць на свае страх і рызыку. Бо сышчык без ініцыятывы — што не пасолены суп з заморскімі прыправамі: пахне смачна, а есці не захочаш.

Кідаю абыякавы позірк на гадзіннік, што вісіць над уваходам у буфет, і рашуча праводжу чорным фламастэрам завітушку. Што гэта будзе — дзявочы локан або хлапечы падбародак, я пакуль яшчэ не вырашыў. Аднак пачатак пакладзены, і гэта мяне радуе. Цяпер не адступлю. Позна мяняць варыянт.

К прыходу кампаніі Лебедзева на паперы побач з незакончанай лірычнай страфой пра выпадковую сустрэчу красуюцца, як выведзеныя задуменным аўтарам, тры профілі. Два тыя, каму, можа, прызначаны сумнаватыя радкі, і аўтапартрэт мастака-паэта. Вельмі спадзяюся, што падабенства хаця б першых двух можна заўважыць. Сам я дык магу абысціся і без апазнання маёй асобы, я не ганарлівец.

Сямён, як звычайна, пакуль Самсонаў і Грыгаровіч за суседнім сталом асвойваюць кароценькае меню, падсаджваецца да мяне, традыцыйна пытае:

— Што накропаў?

Падазраю, яго не надта цікавяць вершы — і мае, і наогул. Аднак ён ужо адчувае нейкую адказнасць за мяне і такім чынам дэманструе клапатлівую ўвагу. Паціскаю плячамі, маўляў, няма натхнення, і падсоўваю размаляваны ліст.

Сямён паблажліва ўсміхаецца і пачынае разглядаць паперу. Праз імгненне яго бровы лезуць на лоб, на якім ад гэтага праразаюцца неглыбокія палоскі — прадвеснікі будучых маршчын. Ён няўцямна глядзіць на мяне.

— Дзе ты іх выкапаў?

— 3 гэтым,— паказваю на профіль з носам-гарбінкай і навіслымі на лоб космамі, выведзенымі ў адпаведнасці з патрабаваннямі жанру некалькімі выразнымі штрыхамі,— ты нядаўна мяне знаёміў. Імя такое славянскае…

— Руслан, Руслан,— нецярпліва падказвае Сямён.— Падобны…

— А дзяўчына,— перабіваю,— Вялесьчына сяброўка, яны разам табе тую запіску пісалі. Хіба я вінаваты, што ты ў горадзе ўсіх ведаеш?

Сямён задаволена ўсміхаецца. Тыкае пальцам у партрэт з кудзеркамі і выцягнутымі губкамі:

— Паклаў вока? Не той адрас. Валька Давідзюк з норавам. Руслан абпёкся.

— От што значыць пранікненне мастака ў тэму! — выхваляюся я перад Сямёнам, а сам думаю: «Што ты за чалавек, Валя?» — Згадзіся, Сэм, выдатнае інтуітыўнае рашэнне!

— Лакатар! — сказаў ён насмешліва.— А ты хутка асвоіўся…

Вось яно што. Самастойных, незалежных тут не вельмі шануюць. Цудоўна. Хай адчуе, што я і сам магу быць з вусамі. Хоча мяне патрымаць побач — мусіць зрабіць нейкія новыя захады. Можа, раскрыецца ў нечым? Гэтыя думкі мільгаюць у галаве, як кадры паскоранага кіно, бо мне не да разважанняў. Хаця Сямён не пытаўся, а толькі быццам бы канстатаваў факт, адказаць яму на гэта не лішне.

— Паэты — людзі свойскія,— я паціскаю плячамі.

У гэты момант побач са сталом афіцыянтак вырастае постаць будучага свяцілы навукі, калі верыць Калядку. Лебедзеў яго не бачыць, і я з задавальненнем паведамляю:

— А вось і арыгінал сваёй персонай!

Руслан таксама заўважыў нас і памахаў рукой.

— Няйначай з працы ўцёк,— з’едліва зазначыў Сямён.— Энтузіяст кульмана і рэйсшыны.

Сам Лебедзеў і так, як Руслан, працаваць не хацеў, але гэта ён сам. Іншыя раўняцца з ім не маглі.