Владимир Шитик – Камандзіроўка ў сваім горадзе (страница 23)

Дадому тупаў па апусцелых ужо вуліцах. У падобных выпадках душа, кажуць, спявае. А мяне грызла думка: адна з краж, над якой мы цяпер б’ёмся, адбылася ў кватэры паверхам ніжэй за Валіну.

14

Шульжык і выдзеленыя яму ў дапамогу супрацоўнікі райаддзела ўнутраных спраў перагледзелі сотні гісторый хвароб у паліклініцы на Падлеснай вуліцы. Выбралі крыху меней пяцідзесяці хворых, якія другога жніўня звярталіся да дактароў у першай палавіне дня.

Пугацэвіч разумеў, што большасць з гэтых людзей цяпер, амаль праз месяц, наўрад ці ўспомняць дакладна, з чым звярталіся да доктара, не кажучы ўжо пра тое, як ішлі ў паліклініку і назад, каго бачылі. I усё-такі ён верыў, што папрацавалі таварышы недарэмна. Знаходзіць той, хто шукае. Калі побач з домам, дзе здарылася кража, было нешта незвычайнае, хто-небудзь раскажа аб гэтым. Важна толькі правільна задаць пытанні. Таму з падабранымі Вячаславам людзьмі капітан рашыў сустрэцца сам.

Пахадзіў Пугацэвіч нямала — паліклініка абслугоўвала раён, у якім было шмат дамоў так званага прыватнага сектара, а хворыя ў патрэбны яму дзень, як на тое, былі менавіта адтуль. Але ўдача яго чакала, як аказалася, у іншым месцы. Адзін з супрацоўнікаў райаддзела, калі яны былі ўжо гатовыя прызнаць сваё паражэнне на гэтым напрамку, сказаў, што ў начальніка ДАІ была скарга на нейкага аўтаўласніка, які нібыта не ўзяў у машыну чалавека на мыліцах, а пасадзіў здаровага хлопца — няйначай калымшчык. У аддзеле не ведалі, што рабіць з заявай. I адпісацца нельга, і ўладальніка аўтамабіля не пакараеш — не таксі.

Сяргей Антонавіч прачытаў скаргу. Інцыдэнт адбыўся на аўтобусным прыпынку побач з паліклінікай, час прыкладна супадаў з тым, у які арыенціровачна адбылася кража. У гэтым факце, магчыма, нешта было, і старшы оперупаўнаважаны паехаў да аўтара скаргі.

Андрэй Карповіч сустрэў Пугацэвіча ваяўніча.

— Бюракраты, лічы, месяц мінуў, як напісаў вам, а вы не рэагуеце,— вымаўляў ён капітану, не даючы ўставіць слова, і мыліцы яго сярдзіта пастуквалі.

Слухаючы гаспадара, Пугацэвіч падумаў, што, трымаючы да гэтага часу злосць на вадзіцеля прыватных «Жыгулёў», Карповіч, бадай, помніць і яго самога, і пасажыра, які нахабна перахапіў машыну.

— Ды вы супакойцеся, Андрэй Васільевіч,— нарэшце ў гнеўнай прамове гаспадара Пугацэвіч выхапіў паўзу.— Хіба я прыйшоў бы, каб не ваша пісьмо? — Яму было няёмка, расследаваў ён не скаргу Карповіча і такім чынам усё-такі падманваў чалавека. Аднак той аўтаўласнік быў вельмі патрэбны.— Разбяромся, гэта я абяцаю вам. Як толькі знойдзем. На жаль, вы нумар не ўказалі.

— Раззлаваўся, сябе не помніў,— з прыкрасцю сказаў Карповіч. Ён ужо астыў, палагоднеў.— Праходзьце, праходзьце,— і сам першы заскакаў па вузкім калідорчыку, чапляючыся мыліцамі за сцены. Хударлявы, ён быў увішны, нібы юнак, хаця меў ужо недзе пад сорак і ў чорных валасах, пабітых сівізной, паблісквалі высокія загарэлыя залысіны.

— Як вам пашчасціла? — паказаў капітан на забінтаваную нагу. Яго памочнікі не ўзялі гэтага хворага на заметку, бо жыў ён у другім баку.

— Цераз прыступку на лесвіцы перамахнуў, усё спяшым,— ён усміхнуўся, іранізуючы з сябе.— Ат… Справа не ў маёй назе, так?

— Увогуле, не,— прызнаўся капітан.— Хаця, каб не ваша траўма, нам было б больш беганіны.

— Нешта не разумею,— нахмурыўся Карповіч, і на смуглявых сківіцах захадзілі жаўлакі. Чалавек зноў заводзіўся.

— Зараз растлумачу, Андрэй Васільевіч, не хвалюйцеся. Значыць, вадзіцеля вы добра запомнілі? Раскажыце, як было?

— Мой прыпынак не там, на тым баку вуліцы, далей. Але ў бальніцы так растрывожылі нагу, што я надумаў злавіць таксі ці машыну. На аўтобусе не дабраўся б, далёка потым тупаць. Прыкавыляў да прыпынку на павароце, дзе рух часцейшы. Бачу: побач з тэлефоннай будкай «жыгуль» спыніўся, прыватны. Вадзіцель не вылазе. Я такіх адразу засякаю — на левака спадзяецца. Ну і мыліцы пад пахі і пашкандыбаў. Адчыняю дзверцы: падкінеш? Ён ашчэрыўся, аж залаты зуб бліснуў. «Матай адсюль»,— сыкнуў. А тут раптам аднекуль хлопец вываліўся, тузануў заднія дзверцы: «Свабодны, шэф?» I не паспеў я слова сказаць, як ён шмыгануў на сядзенне. Шафёр як газануў, я ледзь паспеў адхіснуцца, добра, нагу яшчэ раз не паламаў. От і ўся эпапея,— ён зноў усміхнуўся, крыва, горка. Крыўда не прайшла.

— Як выглядае аўтаўласнік? Што такое адметнае ў яго абліччы вам запомнілася, можа?

— Такі, ведаеце, сыты, мардасты. Шчокі як падпечаныя. Думаю, невысокі, але дужы…

Карповіч гаварыў, прыгадваў нешта яшчэ, увогуле неістотнае, а ў Сяргея Антонавіча рос непакой. Быццам ужо недзе бачыў такога невысокага мацачка з абветраным тварам і залатой каронкай на зубе. Калі Карповіч змоўк, ён, падумаўшы, паклаў перад ім некалькі фатаграфій розных людзей.

— Вам тут хто-небудзь знаёмы?

Гаспадар здзіўлена паглядзеў на капітана, перавёў позірк на стол, дзе ляжалі рассыпаныя картачкі, і ўскочыў. Стоячы на адной назе, злосна тыкаў пальцам у твар сфатаграфаванага мужчыны:

— Ён! Во — ён! Дык вы яго ведаеце?

— Не памыляецеся?

— Праваліцца мне на гэтым месцы!

— Дзякую. А пасажыра помніце? Што ў яго было ў руках?

— А чорт яго… Можа, што і было, а можа…— ён павагаўся, відаць, хацеў быць праўдзівым.— Не, па-мойму, не. Ці мала цяпер маладых нахабнікаў?

Карповіча можна было зразумець, каго падвезці — вырашае гаспадар машыны, а не пасажыры. Пугацэвіч асабліва і не разлічваў на ўдачу. I ўсё-такі быў расчараваны. Ужо больш дзеля парадку, чым на нешта спадзеючыся, раскінуў перад Карповічам новыя здымкі.

Андрэй Васільевіч доўга глядзеў на неахайна кінутыя фотакарткі, папраўляў іх, падраўноўваў, хмурыўся. Нарэшце не надта ўпэўнена паказаў:

— Ці не гэты? Падобны. Ніжняя губа тоўстая, як заечая. Але той быў у чорных акулярах.— Карповіч пасоўваў здымкі.— Не, не буду сцвярджаць… Але рукі былі свабодныя, успомніў. Ён іх на спінку пярэдняга сядзення паклаў, быццам ад мяне хацеў адгарадзіцца…

— А калі не на фота, а жывога давядзецца ўбачыць, пазнаеце?

— Э-э,— вочы ў Карповіча заблішчалі.— Відаць, не мая скарга прывяла вас сюды. Нічога, я не ў прэтэнзіі,— яму нават спадабалася, што так здарылася.— 3 тышчы пакажу!

Было сем гадзін вечара. Самае лепшае — паехаць дадому. Аднак Пугацэвіч зайшоў ва ўпраўленне.

Сяргей Антонавіч падняўся на свой паверх. У пустым калідоры яго прыцішаныя крокі здаваліся гулкімі. Нікога не сустрэўшы, зайшоў у кабінет. На стале ляжала толькі паведамленне лейтэнанта Гарбаценкі. Сяргей Антонавіч прачытаў яго і пачухаў патыліцу. Падкідвае хлопец задачкі. Здольны крыміналіст расце. Здавалася б, на роўным месцы такі віраж закладзе, што ахнеш. Тады Вялеську, хай сабе і выпадкова, але ў час прывёў дадому. Цяпер яе сяброўку выкапаў. Прычым усё натуральна, самы недаверлівы чалавек нічога не западозрыць. Так пойдзе, возьме і са злачынцам нос у нос сутыкне.

Пугацэвіч яшчэ колькі хвілін пасядзеў, ацэньваючы зробленае Гарбаценкам. Потым замкнуў паперы ў сейф.

Жонка з дачкой яшчэ не вярнуліся з гасцей, і кватэра сустрэла Сяргея Антонавіча сумнай цішынёй. Ён прайшоўся па заціхлых, як нежылых, пакоях, пакасіўся на падлогу і чмыхнуў. Ніяк не можа навесці чысціню — хаця б перад прыездам сваіх.

Кватэру Пугацэвічы атрымалі летась. Два асобныя пакоі, кухня, прасторная прыхожая пасля прыватнага жытла ўсё яшчэ ўяўляліся Сяргею Антонавічу палацам. Абыякавы да так званых пытанняў быту, сваю новую кватэру ён, аднак, прыняў з радасцю. Памагаў жонцы выбіраць мэблю, потым нешта ставіў, перастаўляў, прыбіваў. Ён любіў парадак, прыгажосць, утульнасць, а іх абстаўленая кватэра якраз і адпавядала яго гэтым патрабаванням. Ён цяпер часам думаў, што каб не яго неспакойная служба, стаў бы, напэўна, дамаседам. Урэшце, ці гэта ўжо так кепска, калі ты ў час вяртаешся з работы, чытаеш, бесклапотна глядзіш тэлевізар або майструеш нешта, можа, тую ж палічку, якой так не хапае ў ваннай, падганяеш балконныя дзверы да вушака, каб зімой не дзьмула? Падумаўшы пра гэта, Сяргей Антонавіч толькі ўсміхнуўся. Але і гэта ён успрыняў без смутку, з лёгкай іроніяй. Ён яшчэ пастаяў крыху пасярод залы і перабраўся на кухню.

Смага сушыла ў роце, і Сяргей Антонавіч паставіў на пліту чайнік. Потым выліў зацвілую заварку, насыпаў свежага чаю. Адчыніў акно, пускаючы ў нагрэтую за дзень хату вячэрнюю прахалоду.

Аднекуль ад суседзяў, напэўна, таксама з адчыненага акна ці балкона данёсся, як выбух, тысячагалосы ўсплёск балельшчыцкіх эмоцый. I Сяргей Антонавіч успомніў, што зараз у запісе з Кіева трансліруецца футбольны матч мінскіх і мясцовых дынамаўцаў. Такі матч, а галоўнае, вольная хвіліна выпадаюць не кожны дзень. Наліўшы ў шклянку цёмна-карычневага пахучага чаю, ён уключыў тэлевізар, зручна ўладкаваўся ў крэсле.

Тэлевізар быў стары, трубка грэлася доўга, і некалькі хвілін Пугацэвіч слухаў шум стадыёна, каментарый рэпарцёра і не мог зразумець, што ўсё-такі адбываецца на стадыёне. Нарэшце экран успыхнуў, засвяціўся, і на полі ўжо можна было распазнаць у невялікіх рухавых фігурках вядомых футбалістаў. Пугацэвіч хварэў за сваіх.

Футбалісты плялі адмысловыя камбінацыі, і гульня адразу захапіла Сяргея Антонавіча. Ён уважліва сачыў за нечаканымі перадачамі, раптоўнымі рыўкамі і спрабаваў вызначыць іх заканамернасці, угадаць наступныя хады мяча. Неўзабаве ўлавіў сістэму ў дзеяннях абедзвюх каманд і задаволена ўсміхнуўся. Ён ужо хутчэй здагадваўся, куды зараз паляціць мяч або дзе адкрыецца хто-небудзь з нападаючых. I раптам, калі здарылася асабліва ўдалая перадача з левага фланга атакі на правы, у галаве Сяргея Антонавіча мільганула нейкая іскрынка-думка. Ён паспрабаваў адмахнуцца ад яе, аднак яна сядзела моцна. Праз якую хвіліну Сяргей Антонавіч злавіў сябе на тым, што падзеі на экране ідуць быццам міма яго ўвагі, ужо не хвалююць. Думкі перакінуліся на сённяшнюю размову з Карповічам. Ці не такія вось мудрагелістыя хады выдумляюць яго падапечныя? Чым Самасейкава паездка на Падлесную не пас праз усё поле? Футбалісты карыстаюцца гэтым прыёмам, каб збіць з толку абарону праціўніка. Злачынцы — каб заблытаць вышук. Праўда, у сённяшнім адкрыцці для Сяргея Антонавіча было не ўсё ясна, ён не журыўся — надта многае збягалася ў адно, каб доўга быць тайнай.