Венера Петрова – Таайбараҥ (страница 3)
– Мне домой надо.
– А кому не надо?
Моруос ааста! Киниэхэ эрэ ымах гынна. Эмиэ даҕаны, хас эмэ сылы быһа хаайыыга сыппыкка дылы, эр киһини барытын таҥараҕа холоору гыннаҕа дуу. Киһи курдук киһи. Таах да, астык көрүҥнээх. Киһи киһилээхпин диир киһитэ. Өссө тараҕай буола-буола.
– Эй, хочешь раньше всех выйти?
Һа, өссө биир тараҕай. Бу баҕас чыыстай нуучча. Маҥан халааттаах, быраас быһыылаах.
– Есть работа.
Уой, сүрэх тэппэт дии.
– Я знаю, ты хорошая.
Ону бэйэтэ да билэр. Утуйар таҥастары сааһылатаары гынар. Акаарыны киһиргэппиттэрэ аанньа буолуо дуо, нэһиилэ да сырыттар, ороннору хомуйбутунан барда. Атын тараҕай аттыттан арахпат. Уҥан хаалыа диэтэҕэ дуу?
– Молодец! Сирена, а, Сирена…
Өссө күлүү гыммыт курдук аат быстаҕа үһү.
– Сегодня же воскресенье?
– Нет, Сирена, понедельник уже.
– Это шутка, да? Не может быть!
– Да, понедельник. Сейчас покажу, – төлөпүөнүн хасыһан барар.
Көрдөрөр – сүүрбэ тохсус, бэнидиэнньик!
– Я пропала! Мне же на работу надо! Меня убьют.
Аймана сатыыр да, нэһиилэ салбырдыыр.
Бүтүн биир күн өйүттэн көтөн хаалбыт. Тугу-тугу гыммытын, ханна-ханна сылдьыбытын ыт билэр. Чэ, ити хааллын. Ыксыахха наада. Үргүлдьү үлэлии бардаҕына сатанар.
– Тебя до сих пор шатает?
«Бэйэтин» тараҕайа көрөн ахан турар эбит. Бу ыксалга таптал эҥин аахсыллыбат.
– Есть немного.
Бэҕэһээ кини көтөҕөн киллэрбит үһү. Кини да отчуота суох онон-манан өйдүүр ээ. Сүгүн ыытыах дьон үһү дуо, кимин-тугун туоһулаһан, үрүт-үөһэ ыаспайалаһан, хас сүүс кумааҕыга илии баттатан, күнү-дьылы бары бараатылар. Ытырбыттарын ыһыктыбат дьон. Кытарчы көрбүт Моруос киниттэн хараҕын араарбат. Көннөрү ини. Ама да таптал баарын иһин, киниэнэ киниэнин курдук хобдоҕо бэрт ээ. Дьылҕа хаан үөннүрэрин үөннүрээччи да, аһара дии – тирэсбээккэ дьоллорун булбуттар диэн. Уонна ити дууһа кыһыл «Доширагы» сол ылан биэрбэтэҕэ. Бэйэтин ыһыгын аҕалан биэрбитэ аахсыллыбат. Эр дьон эйиэхэ ыһыктан бэрт, ылалларын эрэ билэллэр. Тугун эмиэ мөҕүттүүтэй, бу дойдуттан тэскилии охсуохха наада. Чаас да ыраатта. Хайа сирэйинэн үлэтигэр тиийиэн өйө хоппот. Хойутаан эрэр. Чэ, хайдах эмит гынан өтүүктүүр ини. Хаҕа да тиийдэҕинэ сөп. Онно кини өйүгэр, сирэйигэр даарым да наадыйбаттар.
– У вас с собой не было ценных вещей, – дьурууһунай дьахтар ырааһынан көрөн кэбиһэр.
Ытырбыттарын ыһыктыбаттарын ааһан, ылыгастара диибин диэн.
– Нет, у нее же деньги, телефон были. Они в сейфе, – ким эрэ бэйэлэрин дьонун түһэн биэрдэ.
Чахчы остуоруйа эбит. Кырбаабаттар, аһаталлар, харчыгын эҥин төннөрөллөр. Тугу суос-сымыйанан туойбуттарай, бөхтөр оннуктар-манныктар диэн. Остуоруйа буолан баран омуннаах – салгыытын өйүгэр оӨорон көрдө дуу, онто илэҕэ кубулуйа оҕуста дуу.
– Я тебе обязательно куплю «Доширак», причем красный.
Тараҕай Моруос андаҕайда, биһиги киһибит биллэ көнньүөрдэ. Туох көмүһэ, бриллиана наада – аныгы дьахтар сүрэҕин сүүйэр судургу. Ону билээхтээбэккэ ороскуокка түһэллэр. Хаһан тапталлааҕыҥ халыым харчытын мунньуор диэри туһаттан тахсыаҥ дии. Бу эр киһи аҕыйаҕар талымастана оонньуу сылдьыаҥ дуо – барары кытта барсан…
– Тууй-сиэ, эмиэ ону-маны…
– Красный… – Моруос хараҕынан оонньуур.
Таптал ити аата чахчы баара буолуо дуо? Туох буолуой хобдох сиргэ көрсүбүттэрэ. Арыгы сыта ааһыа, иһэлийбит сирэй тупсуо – барыта өтүүктэниэ дии. Сарыысса курдук сандаарыйан көстөн баран илэ абааһыга кубулуйуохтааҕар, тапталга таарыллан тупсубут аатырбытыҥ ордук курдук дии. Кини аны Сириэнэ эбэтэр Моруос дьүөгэтэ кырдьа барбыт Хаарчаана диэн аатырар дуу?
– Ойоҕуттан арахсыбыта даа? – Айыыда уоскуйар санаата суох.
– Атын киһиэхэ иирэн барбыта, – Мира Болуодьа диэки быһыылаах. – Хайдах итинник киһини быраҕан барыахха сөбүй, ээ?
– Бу эр киһи тиийбэтигэр диэ, – Айыыда күлэрэ киириэх курдук.
– Эр киһи эрэ элбэх, оттон Болуодьа курдуктар мээнэ көстүбэттэр.
– Эн итинник диэтэххинэ, күлүөх санаам кэлэр, – Айыыда алларастыыра эрэ хаалла быһыылаах.
– Тоҕо? – Маайка, дьэ, быыс булан кыбылынна.
– Тоҕо диигин, ол остуоруйата уһун ини, – Миралаах Айыыда бэйэ-бэйэлэрин көрсөн кэбиһэллэр.
Таах сылдьыахтааҕар атын дьон олоҕун сэгэтэн сэргэхсийиэххэ буоллаҕа дии.
– Эн кэпсиигин-кэпсиигин да, мин кинини уруккутунан эрэ билэбин. Киһи итинник уларыйара диэн эмиэ дьикти дии, – Айыыда баһын быһа илгистэр.
– Эр киһи диэн пластилин кэриэтэ. Дьахтартан тутулуктаах буоллаҕа барыта, – Мира куолута бүгүн бүтүө саарбах.
– Пластилин буолан, эн аайы соччо-бачча уларыйбат кыыллар ини.
Айыыда суос-сымыйанан феминисткалаабыта буолар. Маайка санаатыгар, эрдээх дьахталлар атын биис курдуктар.
– Хайыы, Болуодьа саҕа үчүгэй киһи суох. Ойоҕун олох таҥара табатын курдук көрөр этэ. Дьахтар бэлэмҥэ олорон, тот олохтон тосту-туора быһыыланнаҕа. Хайа акаары итинник көмүс тэҥэ киһитин быраҕан барыаҕай!
Мира кыыһыран бараары гынна. Айыыда да омуна-төлөнө муора. Маайкаҕа син биир ини. Таах олоруохтааҕар эрэ.
– Туох эрэ куһаҕаннаах буолан быраҕылынна ини, – билбэт эрээри, кыттыһыа да суохха баара. – Оттон урут хайдах этэй?
– Ха! – Айыыдаҕа бары-барыта кэмиэдьийэ.
Ол аата? Маайка харахтаан көрбөтөх киһитин өйүгэр оҥорон көрө сатаабыттыы били дьыбааны өссө сыныйан одууласта. Мас аата мас, тугу этэн эбиэ баарай.
Анна Афанасьевна биир сууккалаах остуоруйата бүтэн эрэр. Бу дойдуттан таҕыста да атын остуоруйа саҕаланыа. Ону ким да сэрэйбэт. Ол аһара үчүгэй. Бу итирикситтэр илэ абааһы курдук көрөр, онтон өйдөнөн истэхтэрин аайы туох эрэ үчүгэйдээҕин арыйа сатыыр дьахтардара үспүйүөннээх киинэ курдук олохтооҕо буолуо диэн түһээн да баттаппаттара буолуо. Хайа эрэ сордоох тарбаҕын ойуутун уста туран мүчүк гыннаҕа үһү. Үчүгэй да сыл кини туһугар үүммүтэ үс-хас күнүнэн бүтээхтиир. Тоҕо эрэ кини бу Саҥа дьылтан салла саныыр. Моруос бэлэх түҥэтэр. Ол бэлэҕи атыттартан суйдаан ылара буолуо ээ. Оттон киниэхэ тиксибит бэлэх үсүһүн чуо киниэхэ бэриллэрэ биллибэт.
– Руку! – кыһыытыгар биир баттаппыт баппаҕайын сулбу тардан ылла.
Арыгыһыттар аан дойдулара хабарҕаҕа турда да, аһыахха-таҥныахха наада. Сааһыран баран үлэни уларытар манан дьыала буолбатах. Оттон кини… киһитэ олох атын, үчүгэй. Киниэхэ бэлэх буолбут күндүттэн күндү киһитэ. Атын киһи дьоло иҥнибэт дииллэр даҕаны, дьиҥинэн, бу киһи эрдэттэн киниэнэ буолуохтаах этэ. Буола да сылдьыбыта. Эдэригэр оҕустаран мүччү туппут буруйугар сөбүн эрэйи көрбүтэ. Хата, бэлэм эллэммит киһиэхэ түбэһэн бу абыраннаҕын көр. Ол эрээри кини сэрэх. Эллэммит эбии эллэнэн туохха-туохха кубулуйуо биллибэт. Эр киһи саҕа эрэлэ суох бу аан дойдуга суох ини. Оттон кини суукканы-суукканан сүтэр. Өссө Саҥа дьыл чугаһаата. Инньэ гынан, бүтүн бырааһынньыгы бобуо дуо, буолуохтаах буолуо. Тоҕо кини куһаҕаны эрэ ыралыырый, ээ? Ол иһин киниэнэ куруук сатаммата буолаарай.
– Аня, ты что?
Дөйөн хаалбыты, хата, кэмигэр уһугуннардылар.
– Ты нормально себя чувствуешь?
Тараҕай быраас хаһан эрэ дьиҥнээх быраас этэ эбээт. Кими да эмтээбэт сиргэ үлэлээтэх буолан, күнү-дьылы бараан хамнас аахсан, идэтин ымпыгын-чымчыгын да умна быһыытыйда. Итирик дьону бэрэлииргэ Гиппократ андаҕара аахсыллыбат. Кини киһи быһыытынан куһаҕана суох, арыгыһыттар киниэхэ, оонньоон, ыарыһахтар. Лева эрэйдээх… Хас сыл бииргэ үлэлээтилэр, бэйэ-бэйэлэрин үөрэтиһэн, уруулуу курдук буолан хаалбыттар. Анна Афанасьевна, төһө да үспүйүөннээ, ити тараҕай уонна наһаа ис-киирбэх уол эйигин курдары көрүөхтүү туттар дии. Ол эрээри, кини эрэнгиэн-быраас буолбатах ээ. Дьахтар иһин эриэнин өтө көрүөх өрүөл төрүө илик ини. Хата, бэйэтин кинигэ курдук ааҕыан сөпкө дылы. Тараҕай чыпчааллаах аан дойдуга туох-туох суоҕай.
– Ты же голая тут бегала. Тебя еще на видео сняли, – тура сатаан, туораах саҕа нуучча кыыһын тылынан кыынньыы сатыыр.
Онто киниэхэ эрэ наадыйбат, өлөртөрөн бэйэтэ нэһиилэ истиэнэҕэ өйөнөн олороохтуур. Бэҕэһээ туох буолбутун ончу өйдөөбөт быһыылаах, мээнэнэн мэндээриччи көрөр.
– Что же вы, малолетки, с собой делаете?
Саатар, оҕотук дууһаны эмтии сатыахха буо, баҕар, туох эмит туһа тахсаарай. Атыттары иитэн-үөрэтэн да диэн, мастыйан бүппүт дьону баран. Ол эрээри бу дойдуга аараабыт эрэ арыгыһыт диэн буолбатах ини. Алҕаска түбэспиттэр да бааллар. Оттон сорохтор дьыалалара суут киэнин кэриэтэ халыҥ.
Анна Афанасьевна хас сыл манна үлэлээтэ – тириитэ халыҥаан туохха да кыһаллыа суох курдук. Арыгыһыттар, атыттар, кини тус олоҕуттан ыраах дьон. Кини киһитэ хааппыла да арыгыны испэт. Кини киһитэ… Кырдьык, киниэнэ. Инньэ сүүрбэччэ сыллааҕыта «миэнэ» диэни бэчээттээн турар. Төһө да атыттар апчарыйан сыһыта түспүттэрин иһин. Хата, тосту уларытан, киһи киһитэ гынан киниэхэ төнүннэрдэхтэрэ дии. Сүүрбэччэ сыллааҕы били уол дуу, билиҥҥитэ дуу – олох атын-атын хартыына. Киһи уларыйар да буолар эбит. Таах да, оннук киһи буолуом, маннык киһи буолуом диэн кулгааҕы манньытарын онон-манан өйдүүр. Истэн эрэ кэбистэҕэ. Оччолорго кини да тыалырба соҕус этэ. Кини да эҥини ыралаан байара. «Тирэсбээк» тирэҕэ буолан айахпын ииттэн абыраныам диэбит үһү дуо. Бэйэтин билиммит ахан кыыс этэ буоллаҕа. Кини баара суоҕа уон сэттэлээҕэ, кута-мата бэйэлээҕэ, бэйэтигэр эрэллээҕэ. Баҕар, барыта туолуо эбитэ буолуо. Иккиһин булсуспут ити киһитин таптаабатаҕа буоллар…
Хайа эрэ дьыбаан иччитин арбыыллара-ырыталлара Маайкаҕа наадалаах этэ. Кини өрөбүл уһунуттан чуҥкуйар үһү дуо – кини өрүтэ тыынарын төрүөтэ арыый атыҥҥа. Дьахтар дьахтара өтөн, Айыыдаҕа арыллыан баҕарар да, хайдах эрэ соһуччу дьолун харыстыы саныыр, көҥөнөр даҕаны. Дьоллоохтору сөбүлээбэттэр. Эрдээх Айыыда Маайканы аһынарын курдук аһына сырыттын ээ. Санаатыгар астык буолуо. Эҥин бэйэлээхтэри сыҥалыы, сыыттыы сатаан баран, көннөрү үөрэтэр эрэ.