Венера Петрова – Mayday (страница 4)

– Ээ! Табахта аҕал диибин дии! – Фантомас хабах курдук үллэ кыыһыран баран.

– Суох… Мин… Суох ээ, – кыыс кыччаатар кыччыыр.

– Аа! Истибэппин, хатылаа эрэ, – хабах тэстиэх айылаах буолар.

– Мин… – Кыыс кэннинэн чинэрийэн улам сыҕарыйдар сыҕарыйар.

– Өйдөөбөтүм! – Фантомас адьас ыкса ынан кэлэр.

– Уой! – Кыра кыыс эмискэ атахха биллэрэр.

Фантомас, кини кэнниттэн бүтүн үөр оҕо кыыһы эккирэтэллэр. Бытархай бытааһахтар диэн, эҥин унньуспуттар диэн – эҥин-эҥин сирэй элэс көстөн ааһар. Кыра кыыс кутталынан кымньыыланан адьас тыал курдук тэлээрэр. Туочука буола сатаан баран сүтэн хаалар. Дьаллык содула дьаакырдаан эккирэтээччилэр эрдэ эстэллэр. Тыын быһаҕаһынан тыына-тыына салгыы ханна баралларын быһаарсаллар. Быһаарсан да диэн, биллэр суолу баран, бэлэм хаата баарын кэннэ. Фантомастаахха өрө сүгүллэн тиийэллэр. Ийэтэ суох. Төһө баҕарар көрүлээ – барыта көҥүл. Аара ким тугу иһэрин ылынан, илии тутуурдаах тиийэллэр. Муусука муҥур улаханыгар туруоруллар, тэлэбииһэр эбиискэ буолар. Дьэ, үчүгэй чалбараҥ диэтэҕиҥ. Саамай эрдэ Фантомас хотторор. Охтон хаалыыһы дуо, хадаардаһара киирэр. Барыларын була сатыыр – кими уолуктуур, кими үүрэр, кими үөҕэр. Барара барар, хаалара хаалар. Дьиэлээх кыыс хаама сылдьар таҥарата Аптамаат уонна биир аччаҥалаабыт ахан кыыс хаалаллар. Икки бэрт быыһыгар кыбыллыбыт ыал аайы баар кыыс сап-саха эрээри нууччалыы эрэ тыбыырар, дьоҕойон, сахалыы өйдөөбөт да курдук. Арай, Фантомас кинилиин өсөһөн туран төрөөбүт тылынан кэпсэтэр. Оттон син өйдөһөр буоланнар бииргэлэһэр инилэр. Аччаҥалаабыппыт тылынан эрэ бэрт, дьүҥгэлэригэр холоотоххо көрүҥмүт мөлтөһүөр. Онтун билинэр аат диэн суох. Өссө ордукпун дэнээхтиир быһыылаах – дьаллаҥалаан олорор. Аптамаат бэркиһээн бэйэтэ бэрдимсийэн барда. Дьэ, кини, кини эрэ, Аптамаат эрэ дэтээри хаайда. Ити кэмҥэ Фантомас ҥйдҥнҥн ылла дуу, эбии буорайда дуу – мин эмиэ бэппин диэн турда. Бэрт былдьаһыы туох аанньаҕа тиэрдиэй – күрүчүөктэһии саҕаланна. Тук курдук Фантомас итирэн-иирэн таҥаратыгар суоһурҕанан турда. Кини оҕуста. Хардатыгар биирэ тэптэ. Салгыы биирэ бииригэр кыырт курдук тыҥыраҕынан түстэ. Анарааҥҥыта ытырда. Онтон Фантомас арҕахтаах эһэ курдук часкыйбытынан быыпсай таҥаратыгар саба түстэ. Үлтү кулаан барда. Эбиитин быһахтыах буолла. Аччаҥалаабыт дьүөгэлэрэ дьэ өй ылан араартыы сатаата. Хам сыстыспыт баҕайылары нэһиилэ хоҥнордо. Аптамаат сирэйэ хааннырбыт, көҕөрбүт да быһыылаах. Хара буолан көҕөрбүтүн мэлдьэһэр сирэйдээҕин эрэ суотугар быыһанна. Ити үлүгэр айдааҥҥа ыаллара кыһаллыбатылар. Сахалар хайдах да дьаабыланныннар диэтэхтэрэ. Аптамааты анныгар баттаабыт кыыс кыайбытын өйдөөмүнэ да хаалла – оҕунна да утуйдаҕа ол. Кыайтарбыты аччаҥалаабыт атаарарыгар тиийдэ. Урут эчикийэ Фантомаска атаартаран аччыыһырара. Төһө да кырбаннар, Аптамаат бэйэтин атаҕастаммыкка холоммото. Кытарыан иһин хара бараан сирэйэ өҥү билиммэт. Хотторорун хоттордо, онтуттан киһиҥ, хата, туһаланна. Саҥа кынаттанан сараадыйда, аччаҥалаабыты айааһаабытынан барда.

Фантомас утуйан муннун тыаһа куйаар барбыт. Аан аһаҕас. Итирбит да ыалдьыбыкка тэҥнээх – көрүүнү-истиини эрэйэр. Луохтуур оннугар луох ийэтэ киирэн оҕотун дуомун уһугуннаран сууйда-тараата, аһата сатаата. Аһыыр кэлиэ дуо, уу да нэһиилэ киирэр. Фантомас да сылайар – салгыы утуйда. Ийэтэ эмиэ оргулламмыт, оҕо буулаабыт ордуутун өрө тарда сатаата. Оҕотун мөҥөр эҥин диэн суох. Луох аата луох. Аатырбыт Аптамааты айааһаабыт Фантомас иннин хаһан ылаары.

Аптамаата суох аҕыйах кэмҥэ

Ааттаах атамаан Аптамаат аата алдьанан сирэйэ холлон сылдьар. Кырбаммыта бүрүчүөм, атаҕастаммыта баар ээ. Буолаары буолан бэҕэһээҥҥи бэтэнээскиттэн, субу соторутааҕыта аҕай луох дэнэн лэҥкэллэн сылдьыбыт Фантомастан. Өһүргэммитэ өр буолсу дуо, хахха-хаата хаһан да наада – Фантомаһыгар эмиэ сыбыытыыр идэлэннэ. Эйэлэһэн быстыа суохтарын Аптамаат арыгы аҕалбыта абыраата. Уонна улаханы быыһаабыт быыһык-киһилэрэ – аччаҥалаабыттара, аныгыта туран аанньаллара, көх-нэм буолла. Аанньаллара да баар – атын күтүр ини. Таах да ааттыын Аанньа диэн. Нууччалыы саҥаран сылыбыратта да бэйэтин киэнэ. Фантомас устунан ууллан хаалан ымайар аакка барда. Кини киһи мылаарыҥныыр, Аптамаата да албыннаһары сатыыр, аччаҥалаабыт Аанньа тылынан оонньуур.

Онуоха-маныаха диэри Аптамаат аатырыҥнаабакка сырытта. Кэлэр-барар, кэпсиир-ипсиир. Ыччаттарыҥ өйдөрө диибин диэн, Фантомас ийэтэ суоҕар күнүс быыс-арыт булан аны хааталыыллар. Мииньи-хаата дьоно да аҕыйах, тэрээһинэ да кыра. Муста түстүлэр да бэлэм буоллахтара ол. Арыгы эрэ көстүөн наада. Сүүрбэлиинэн да кыттыстахха сүүнэ иһити ыла сыһыахха сөп. Иһэ охсон, итирэ охсон дьиэлиирэ дьиэлиир, хаалара хаалар. Луох-ийэ кэлэригэр оонньоон туох да буолбатаҕын курдук үрдүнэн-аннынан да буоллар хомуйан кэбиһэллэр. Луохха ол да сҥп. Хайатын кыыһырыай, хас хаатаны тохтото сатыай. Ньиэрбэ алдьаныан, баттах биир эмэ утаҕа маҥхайыан, сирэй ньууругар өссө биир сурааһын ойууланыан кэриэтин билбэтэҕэ-көрбөтөҕө буолан кубулуммут ыырда ордук. Луох да диэтиннэр, сах да диэтиннэр – миэхэ эрэ мэһэйдээбэтиннэр диэн Фантомас ийэтэ ньылбыйан сылдьар.

Эйэлээх хааталар биир кэмник ааһан истилэр. Эйэ эмискэ эстиэн сөп диэн аччаҥалаабыт сэрэх барахсан быһахтары кистээн кэбиһэр. Кэлин ол көрдөөһүнэ сылатар. Хаарыан хааталар – хаста-хаста хааталааатылар, умнан да бардылар. Дьикти чуумпу этилэр. Бүгүҥҥэ диэри. Ас бүппүтүн, быһах кистэммитин кэннэ Аптамааттаах Аанньа өрө баһыгыраһан туран кэллилэр. Фантомаһы көҥүл көбүөлүү сылдьыбытын аны Аанньанан таһаараары гыммытын онто сөбүлүүһү дуо – биирдэ садьыйан түһэрдэ. Аччаҥалаан дьикти. Аптамаат эрэйдээх бүтэһиктээхтик түстэ. Билигин эрэ син аҕай сирэйин аҥаара үллэн таҕыста. Хараҕа нэһиилэ быыһылаан көстөр. Көҕөрөрүн көҕөрбөтө. Бэлэм сиэртибэҕэ аны Фантомас саба түстэ.

– Оннук сэниигин дуо, ээ?! С…, аны манна үктэнэн көрөөр эрэ.

Үһүөн да бэртэр – киһи тугу да булан ылбат дьоно. Хата, үһүөн бииргэ ыргыллан туран кэлбэттэр. Аптамаат алдьанна, Халааһынньыкап хампарыйда. Ха, ха, ха! Аптамаата да суох сэриилэһиэх дьон – биһиэннэрэ. Эҥин араллааннаах күннэр өссө иннилэригэр буоллахтара.

Ол аайы Аптамаат суох. Соннук киэһэлэртэн биирдэстэригэр Аанньа аччаҥалаан тиийэн кэллэ. Фантомаһы көрүдүөргэ ыҥыран таһаарда. «Мы тебя в машине ждем. Давай, быстрей», – диэбитин эрэ луох-ийэ истэн аһарда. Фантомас куруук бэлэм. Ким эрэ кэлэн илдьэ бараарай диэн, бэл, хараҕын кырааскатын сууммакка утуйааччы. Луох туох да диэн ыккардыгар кыыһа элэс гынан хаалла.

Аччаҥалаабыт атастара аптамаатынан Фантомас табаарыстара буоллаллар. Нууччалыы саҥарарын, саныырын аанньа, нууччамсаҕа диибин диэн. Аанньа бүгүҥҥү атастара кэм да нууччалар. Иккитэ тоҥ нуучча. Үһүстэрэ хаачыкка дылы да, ыраастык саҥарар. Камиль диэн үһү. Фантомаска кинини өлүүлээбиттэр быһыылаах – ухаасыбайдаан дьикти. Пиибэ буоллар дьааһыгынан, муусука буоллар муҥутуурунан, массыына муус-хаар суол устун муҥ кыраайынан айанныыр. Ханна да тохтооботтор, ханна да чопчу тиийэ сатаабаттар – хас да чааска атыылаһан ылбыт таксилара айа диэбэт. Суол халтараана да чаҕыппат, харчы да харыһыйыллыбат. Туох харса суох дьэллэм дьоной. Аччаҥалаабыкка көстөн иһэрэ да бэрт ээ.

Фантомас пиибэ иһэр, массыына түннүгүнэн элэҥниир куораты одуулаһар, омук ырыатын истэр. Дьоллонон бөҕө олорор. Аанньа эрэ саҥарар, кини эрэ бэрт, иккис Аптамааппын дэннэҕэ дуу. Фантомас улам дуу-даа буолан барар. Саҥа-иҥэ ыраатар, тапталлаах куората хаар-муус дойдутугар кубулуйар. Камиль куһаҕан кэбэлиэр эбит диэн буолла. Түүҥҥү айан хаһан да бүтүө суох. Киһи мэйиитэ эргийиэх үлүгэрэ. Куораты эргий да эргий – омук ырыата хаста сүүстэ хатыланан хал гынаттаата, аччаҥалаабыт нууччалыы саҥаран сылыбыратан тылын саппааһа аччаата. Арай, пиибэ бүппэт, айан хаһан түмүктэнэрэ биллибэт. Ол тухары утуйан хаалбыт Фантомас тиэллэ сырытта. Арыгыга баттаппыт оҕо утуйан абыраннаҕа. Мэлдьи буоларын курдук ким да туһанан туппахалыы сатаабата. Камиль да хом санаабата. Эти-хааны дьырылатар, өй баайыытын өһүлэн холкутатар унньугур иһиттээх утах баарын кэннэ уонна туох дьахтара наада. Омугунан хаачык, иитиллиитинэн нуучча бэрдэ. Ити уол массыына иһигэр син мээнэ. Олордоҕуна оһуобай, тура тэбиннэҕинэ кырабыт бэрт. Адаарыспыт нууччаларыгар холоотоххо быыкаа оҕо курдук көстөр. Оҕоҕо бу да сөп диэн Фантомаска сыҥалаабыттара атыннык эргийэн таҕыстаҕа. Аччаҥалаабыт да оскуола оҕото этэ, бадаҕа. Онтубут оҕобун дэммэт быһыылаах, онно-манна орооспута эрэ баар буолар.

Туһата суох Фантомаһы дьиэтигэр аҕалан түһэрдилэр. Онтулара ситэ уһуктумуна эрэ дьиэтигэр киирэн оронун син булла. Аччаҥалаабыт үс уолу кытары айанната турда. Сураҕа, уолаттар көстүүнэй дьиэҕэ олороллор үһү. Харчылара да бэрт ээ. Хаһан да харчы наада уонна үс эр бэрдэ үһүөн бүгүн киниэннэрэ. Аҥаардас сытыытынан уонна тылынан киэптиир ыал аайы баар кыыс уонна хаһан маннык дэлэйгэ тиксиэй. Хонор сир, харчы, арыгы, уол – барыта биир былакыаҥҥа. Үчүгэй уолаттарга биир түүнү бэлэхтээбититтэн туга итиир үһү. Оччолооҕу сылдьан кэлбит кыыс кыра аайы кыһаллыбат. Хаһан да халлыа суох халлааннаах хаар-муус дойдута онно эрэ орооспот, оҕо дьон орохторун сыыһын кэннилэриттэн оһорон туһалыыр.

Арыгы чаанын сыта бу дьиэттэн хаһан да араҕыа суох. Эбиитин табах, сиик, кир сыта. Дьадаҥы олох дьаардаах сыта бу дьону батыһа сылдьар курдук. Үчүгэй дьиэни булбуттарын иһин Фантомас үөрэ онно сүгүн олордууһу дуо, күнүнэн үүрдэрэллэр ини. Ол кэриэтин бэйэлэрин курдук сэсиэттэри кытта тэҥнэһэн олоруохтара.