реклама
Бургер менюБургер меню

Теодор Драйзер – ЖЕННИ ГЕРХАРДТ (страница 4)

18

Їуёш роса їиздириб, майсалар узра соя ва жимжимадор наїшлар їєнганида Женни уларга тєймай тикилар, офтоб роса ярїираётган жойларга боргиси келаверар ва сеірланганича сирли туюлган єрмон ичкарисига тобора кириб кетаверарди.

Женни рангларнинг бор гєзалликларини іис їиларди. Кун ботиш пайтидаги осмонни їоплайдиган ажиб шафаї уни беіад їувонтирар ва завїлантирарди.

– Їани энди шу булутлар билан бирга сузиб кетсанг, – деди бир куни у худди боладай.

У ёввойи узум зангларидан ясаб їєйилган арўимчоїни топиб олиб, Марта ва Жорж билан бирга уча бошлади.

– Іа, їани энди шунаїа їайиї бєлса, – деди Жорж.

Женни бошини кєтариб, кумушранг денгиздаги алвон оролдай туюлган олисдаги булутга їаради.

– Їани энди одамлар мана шу оролда туришса, – деди у.

Женни хаёлан єша ерда бєлиб, іаво сєїмоїларида енгил чопиб борарди.

– Їара, асалари, – деди Жорж ён томондан учиб єтаётган асаларини кєрсатиб.

– Іа, – деб їєйди Женни орзуманд іолда, – уйига шошиляпти.

– Іамма нарсанинг уйи бєладими? – cєради Марта.

– Деярли іамма нарсанинг.

– Їушларниямми?

– Іа, – деди Женни бу фикрнинг нафосатини бутун вужуди билан сезаркан, – Їушларнинг іам уйи бєлади.

– Асалариларниямми? – деди Марта бєш келмай.

– Іа, асалариларниям.

– Кучукларнинг-чи? – сєради Жорж яїинроїдаги йєлда ёлўиз сандироїлаб юрган итни кєриб.

– Іа, албатта, – деди Женни.-кучукларнинг уйи бєлишини билмайсанми?

– Чивинларнинг-чи? – деди кечки салїинда ўувиллашаётган чивинлар тєдасини кєриб їолган укаси суриштиришни їєймай.

– Іа, – деди Женни бунга єзи іам ярим-ёрти ишониб. – Їулої солинглар!

– Єіє! – хитоб їилди Жорж ишонїирамай. – Уларнинг уйи їанаїа бєлишини бир кєрсам бєларди-да.

– Їулої солинглар! – Женни гапини кескин такрорлади-да, жим бєлинглар дегандай їєлини кєтарди.

Оїшом оіанги умри тугаётган кун узра бамисоли дуодай тараладиган сокин палла эди. Олисдан оіиста тортиб келаётган товушлар оїшом іавосида сокинлик узра табиатнинг єзи іам Женни билан бирга їулої солиб, жимиб їолгандай эди. Женнидан бир неча їадам нарида їизил тєш тоўчумчуї дик-дик сакрарди. Асаларилар визиллар, їаердадир їєнўирої жингиллар, шоіларнинг шубіали шитирлаши олмахон ёнўоїни мєлжаллаб бораётганидан дарак берарди. Женни їєлини туширишни унутганича, оїшомги чєзиї оіанглар осмонга сингиб кетгунича ва вужуди лиммо-лим тєлгунича їулої солиб турарди. Шундан кейин єрнидан їєзўалди.

– О! – Женни шундай деб юборди-да, азбаройи завїланиб кетганидан їєлларини маікам їисди. Кєзларида эса ёш кєринарди. Уни іаяжонга солган ажиб денгиз їирўоїларига уриларди. Женнининг їалби ана шундай іолатда эди.

III БОБ

Сенатор Жорж Сильвестр Брэндер ажойиб одам эди.

У сиёсат бобида устаси фаранг бєлиши билан бирга сезгир халї вакили іам эди. Жанубдаги Огайо штатида дунёга келган, єша ерда улўайиб (Нью-Йоркдаги Колумбия университетида икки йил іуїуїни єрганганини іисобга олмаганда), маълумотни єша ерда олганди. У іуїуїшуносликни єз штатидаги іар їандай одамдан ёмон билмасди, бирої мазкур жабіада адвокатлик соіасида зєр муваффаїият їозонмоїлик учун зарур бєладиган їунт-ла шуўулланмаганди сира. Топиш-тутиши ёмон эмасди, мабодо виждонига терс иш тутгудай бєлса борми, анча-мунча нарса ишлаб олишнинг кєп марта фурсати іам келганди, аммо у бунга їобил эмасди. Бирої їанчалар іалол ва єзига маікам бєлмасин, гоіида бирорта ошнаси илтимос їилиб їолса, йєї деёлмасди. Яїинда охирги президент сайловида, у іукмронлик їилишга мутлаїо лаёїати йєї кишининг номзодини їувватлаган, буни Брэндернинг єзи яхши биларди.

Бир неча марта шубіали одамларни, икки ёки уч марта бетамизлиги ошкора сезилиб турган кишиларни іукумат лавозимларига тайинлаганида іам худди шундай айб їилганди. У виждони їийнай бошлаганда: «Іаётда нималар бєлмайди дейсан», деган севимли маїоли билан єзини юпатарди. Гоіида мунгли хаёлларга берилганича креслосида узої єтириб їолар, сєнгра їєзўаларкан, гуноікорона илжайиб, бу сєзларни яна такрорларди. Виждони уни сира тинч їєймас, юраги эса іар іолда виждонига іамоіанг урарди.

Колумбус шаіри іам таркибига кирган округдан штат конгрессига уч марта ва Їєшма Штатлар сенатига икки марта сайланган бу одам шу пайтгача уйланмаганди. Ёшлигида бир їизни жиддий севиб їолган илло севгисининг охири никоіга бориб таїалмаган экан, бунда Брэндернинг гуноіи йєї эди. Кєнглига ёїїан хоним кутишни истамаган, Брэндер эса рєзўорни тебратадиган мавїега эга бєлмої учун кєп іаракат їилиши лозим эди.

Бєйдор, келишган, кенг елкали Брэндер бир кєришдаёї одамларда іурмат уйўотарди. Талай аччиї-чучукни тотган, бошидан кєп нарсалар єтган бу одамнинг фаросатли кишиларда эітиром уйўотадиган нимасидир бор эди. Єзи кєнгилчан ва илтифотли киши сифатида танилган, сенатдаги іамкасблари эса, осмондаги юлдузни олиб беролмайди-ю, лекин жуда ёїимтой одам, деган фикрда эдилар.

Сенатор Брэндер єшанда Колумбусга зил кетган сиёсий обрєсини мустаікамлаш маїсадида келганди. Конгрессга бєлган кейинги сайловда сенатор партиясининг омади келмади. Єзи етарлича овозга эга бєлиб, яна їайтадан сайланса бєларди, бирої бунинг учун унча-мунча сиёсий чапдастлик зарур эди. Ундан бошїа шуіратпарастлар іам бор эди-да, ахир. Бемалол олти-етти номзод топилар, уларнинг іар бири Брэндернинг єрнини жон-жон деб эгалларди. Брэндер іозирда єзидан нималар талаб їилинишини жуда яхши тушунарди. Раїиблари уларни осонликча енгишолмайди, мабодо енгганларида іам, дерди єзича Брэндер, президент чет элдаги бирорта дипломатик мартабани топширса керак, албатта.

Іа, сенатор Брэндерни тєла маънода иши юришган одам деса бєларди, бирої шунга їарамай, єзига нимадир етишмаётгандай сезарди. Кєнгли тилаган ишларни бажаришга улгурганича йєї-да. Мана эллик иккига кирди, мєътабар, іурматли ва таниїли арбоб сифатида шаънига доў тушмади, бирої битта боши иккита бєлмади. У беихтиёр равишда ёнида єзини азиз биладиган бирорта одами йєїлигини їайта-їайта єйларди. Гоіо хонаси кєзига жуда іувиллаган кєринар, шундай пайтларда єзидан-єзи нафратланарди:

«Эллик йил-а! – бот-бот кєнглидан єтказарди у. – Ёлўиз, бутунлай ёлўизман…»

Брэндер хонасида єлтирган єшал шанба оїшомида эшиги оіиста таїиллади. Бу пайтда у дунёдаги іамма нарса – іаёт іам, шон-шуірат іам єткинчи нарсалиги ва шу нуїтаи назардан єзининг сиёсий фаолияти іам самарасиз эканлиги борасида мушоіада юритарди.

«Бирорта мавїени эгаллаш учун їанчалик уринамиз, – дерди у ичида. – Орадан бир неча йил єтади-ю, менинг учун барининг аіамияти камайиб бораверади».

У їєзўалиб, эшик очаркан, Женнини кєрди. Женни онасига, тезкорлигимиз билан сенаторни іайрон їолдирамиз, деб буюмларни душанбани кутмай, элтиб беришни таклиф їилганди.

– Киринг, – сенатор шундай дея Женнига илгариги сафаргидай йєл берди.

Женни ичкарига кираркан, буюмларни жуда тез эплабсизлар, деган маїтов кутди, сенатор эса іатто буни пайїамади іам.

– Хєш, ойимїиз, – деди у. – Аіволларингиз їалай?

– Жуда яхши, – жавоб їилди Женни. – Ойим билан душанбани кутиб єтирмай, нарсаларингизни бугун келтириб бера їолайлик дедик.

– О, бу менга бари бир, – деди Брэндер бепарво. – Анави ерга, стулга їєя їолинг.

Женни іаїини олишни іам єйламай, кетмоїчи бєлувди, сенатор тєхтатиб їолди уни.

– Ойингиз яхши юрибдиларми? – хушфеъллик билан сєради сенатор.

– Яхшилар, – Женни шунчаки жавоб їилди.

– Єтиринг, – сенатор гапида давом этди. – Сиз билан суібатлашмоїчиман.

Їиз ёнида турган столга чєка їолди. Сенатор сал томої їириб олди-да, гапида давом этди:

– Синглингиз нима билан оўрувди?

– Їизамиї чиїїан, – тушунтирди Женни. – Биз тузалмаса керак, деган хаёлга іам борувдик.

Сенатор їизнинг гапини тингларкан, синчиклаб чеірасига тикилар, шунда у бениіоя ажибдай туюларди. Їизнинг кийими хароб, унинг мавїеи баландлигига іаваси келарди. Сенатор бадавлатлиги ва іашаматда яшаётганидан уялиб кетди. Таїдир шунчалар осмонга кєтариб їєйган бєлса на чора!

– Синглингиз тузалиб їолганига хурсандман, – деди сенатор мулойим. – Отангиз нечадалар?

– Эллик еттида.

– Тузаляптиларми?

– Іа, сэр, єрнидан туряпти-ю, іозирча уйдан чиїаётгани йєї.

– Ойингиз касбини шишасоз деганди, шекилли?

– Іа, сэр.

Брэндер маіаллий шишасозлик саноати тангликни бошидан кечираётганини биларди, бу охирги сиёсий компаниянинг оїибатларидан бири эди. Герхардтларнинг аіволи чиндан іам жуда оўир бєлса керак.

– Ука ва сингилларингиз іаммалари мактабга боришадими?

– І-іа, сэр, – Женни тутилиб жавоб бери. Укаларидан бирининг оёї кийими титилиб кетганидан мактабга боролмаслигини айтишга уяларди. У тили ёлўонга борганидан хижолат тортарди.

Сенатор бир даїиїа єйга ботди: сєнгра їизни ортиїча тутиб туришга баіонаси йєїлигига аїли етди-да, єрнидан туриб, унга яїин келди. Кармонидан бир неча їоўоз пул чиїарди-да, биттасини Женнига узатди.

– Мана, олинг, – деди у. – Ойингизга беринг, эітиёжи учун ишлатаверсин.

Женни саросимада пулни олди. Сенатор їанча берганийкин, деб кєриш хаёлига іам келмади. Бу ажойиб одамнинг іузурида, іашамат масканида гангиб їолганидан       нима їилаётганини іам яхши билмасди.

– Раімат, – деди у. – Їайси куни нарсангизга келишимизни айтасизми?

– Іа, іа,– жавоб їилди у. – Душанба кунлари келинглар. Душанбада кечїурун.