Теодор Драйзер – ЖЕННИ ГЕРХАРДТ (страница 15)
Брэндер Женнини меір билан їучди.
Женни тун зулматига чиїди. Брэндер сєзининг устидан чиїишига шак-шубіа їилмаса бєлади. Женни янгича, зєр іаётини кєз олдига келтирарди. Брэндер уни олади, албатта. Буни їаранг-а! У Вашингтонга, олисдаги нотаниш шаіарга боради. Отаси билан онаси эса энди унчалар кєп тер тєкишмайди. Басс, Марта-чи… У яїинларига їанчалик фойдаси тегишини єйларкан, севинчидан терисига сиўмасди.
Женни бир квартал єтиб, їадамини секинлатди, шунда унга Брэндер етиб олди. У Женнини уйигача кузатиб бориб, кєча эшик олдида тєхтади. Женни эса теварак-атрофига эітиёткорона кєз ташлади-да, лип этиб зинага чиїиб, эшик бандидан тортди. Эшик їулф эмасди. Женни севгилисига іаммаси жойида, дегандай бир даїиїа іаяллаб турди-да, ичкарига кирди. Уй тинч эди. Женни хонасига кирганида Верониканинг бир текисда нафас олиб ухлаётгани їулоўига чалинди. Шундан кейин унсиз іолда Басс билан Жорж ётишган хонага єтди. Басс каравотда єзини ухлаганга солиб ётарди. Бирої Женни кириб келганида:
– Сенмисан, Женни? – деб шивирлади.
– Менман.
– Їаердайдинг?
– Менга їара, – шивирлади Женни, – ойим билан дадамни кєрдингми?
– Іа.
– Улар уйдан чиїїанимни билишадими?
– Ойим билади. Ойим менга, їаердалигини суриштирма, деди. Їаердайдинг?
– Сени чиїариб беришни илтимос їилгани сенатор Брэндерга борувдим.
– Э, іали шундай дегин. Нимага чиїариб юборишаётганини менга айтишмовди.
– Бировга оўиз оча кєрма, – деди Женни илтижоли оіангда. – Битта-яримта билишини хоіламайман. Дадамнинг унга тоби йєїлигини биласан-ку.
– Майли, – деди Басс.
Шундай бєлса іам у собиї сенаторнинг нима їилганини, їандай хаёлга борганини ва Женнининг у билан їандай гаплашганини билгиси келарди. Женни іаммасини їисїача гапириб турганда эшик ортида ойисининг їадам товуши эшитилди.
– Женни, – ойиси шивирлаб чаїирди.
Женни ойисининг ёнига чиїди.
– Оі, нимага бординг-а?
– Бошїа иложим їолмади, ойи. Бирор нарса їилишим керак эди-ку.
– Нега у ерда шунча узої їолиб кетдинг?
– Унинг гаплашгиси келиб їолди, – Женни талмовсираб жавоб їилди.
Она їизига хавотирли ва ташвишли їаради.
– Оі, шунчалар їєрїдимки, асти їєяверасан. Отанг хонангга кирмоїчи бєлувди, ухлаб ётибди, дедим унга. Ташїари эшикни їулфлаб келувди, бориб яна очиб їєйдим. Басс келганидан кейин сени кєрмоїчи бєлганди, эрталабгача сабр їил, деб кєндирдим.
Она їизига яна маъюс нигоі ташлади.
– Іаммаси жойида, ойижон, – деди Женни тасалли бериб. – Эртага сенга іаммасини гапириб бераман. Іозир бориб ётгин. Бассни чиїариб юборишганини дадам нимага йєяяпти?
– Билмайди іали. Басс жаримани тєлолмайдиган бєлганидан чиїариб юборишган бєлса керак, деяпти.
Женни ойисининг елкасидан меір билан їучди.
– Бориб ёт, – деди у.
Женни энди гєё ёши анча улўайиб їолгандай єйлаб иш їиларди. Энди єзи ва ота-онасини єйлаши лозимлигини сезарди.
Женнининг кейинги кунлари жуда тотли єтди. Єшал кечадаги ажиб воїеаларни їайта-їайта хаёлига келтирарди у. Ойисига сенатор яна тєйдан гапирганинивашингтондан їайтганидан кейин уйланмоїчилигини, юз доллар берганини ва яна пул ваъда їилганини айтиши унчалик їийин бєлмади. Бирої єша биргина муіим нарсани айтишга єзини мажбур їилолмади. Бу ниіоятда ардоїли, муїаддас сир эди. Сенатор ваъда їилган пулини эртасигаёї бериб юбориб, бу тєрт юз долларни банкда єз номига їєйишни маслаіат їилибди. Собиї сенатор пул билан бирга йєллаган хатида Вашингтон йєлида эканлигини, їайтажаги ёки Женнини чаїириб олажагини айтганди. «Дадил бєл, – деб ёзганди у. – Сени яхши кунлар кутяпти».
Брэндер кетиб, Женнининг таїдири чиндан іам їил устида їолди. Шунда іам бутун соддадиллигию ёшлик дєлворлигини їєлдан бермади. Сиртдан аввалгидай кєринса іам, їандайдир єйчанрої бєлиб їолганди. Брэндер уни чаїириб олади, албатта. У энди олис єлкаларни, іайратомуз, ажойиб іаётни кєз олдига келтирарди. Банкда озрої пули іам бор, шу чоїїача бунаїа бойликка эга бєлишни хаёлигаям келтирмаганди, энди ойисига їарашиб турса бєлади. Доимо ёш їизларда бєлганидай, Женни фаїат яхшиликни кутарди. Акс іолда боши хавотирли хаёллардан бєшамай їоларди. Унинг бор вужуди, бутун іаёти, келажаги – іамма-іаммаси їил устида турарди. Бунинг кети яхши іам ёмон іам бєлиши мумкин эди, бирої Женнидай іали іеч нимани кєрмаган їизга ёмонлик рєй бериб бєлганидан кейингина єзини кєрсатганди.
Одамнинг мана шундай ўалати шароитда єзини хотиржам тута билиши мєъжизалардан бири бєлиб, бунинг сири іар бир ёш нарсанинг туўма ишонувчанлигидадир. Бирої баркамол одам єзининг ёшлик хаёлларидан їутулолмаган пайтлар камдан-кам бєлади. Мєъжиза кимдир іануз ана шу хаёллар билан яшаётганида эмас, балки кєпчиликнинг улардан айрилганидадир. Іамма нарсага баїрайиб, іайратланиб боїадиган ёшлик йилларингдаги назокату соддалик їолмаганидан кейин, бутун дунёни айланиб чиїїан чоўингда іам їандай баіра олардинг? Ёруў дунё ёш вужудга бор жамолини кєз-кєз їилаверади, іориган сайёі эса азобдан боши чиїмаётган тириклик саіросида бир неча яшил майсани илўаган, іорўин дил кєзгусида офтобли ёзнинг гєзал манзараси йилт этиб єтган, тинимсиз ишлаётиб, бир нафасгина тин олган дамларидагина оламга їайтадан келгандай бєлади. Ёш вужуд эса їєрїувни іам, іасадни іам билмайди. Уфїни кєз илўамас далалар ва офтобда чараїлаб турган тепаликлар, субіидам, чошгоі, тун, юлдузлар, їушлар чуўури, сувнинг шилдираши – буларнинг бари бола їалбига бир туіфадир. Бир хил одамлар буни поэзия, бошїалар яъни тошкєнгил одамлар ўирт уйдирма дейишади. Ёш эканликларида буларга тушунадилар, бирої ёшлик сезгирлиги йєїолгандан кейин бу гєзалликни илўашга їодир бєлмай їоладилар.
Женни нимаики їилмасин, кєнгли маскан топган янги кечинмалари унинг єйчанрої маъюслигида зоіир бєларди. Гоіида Брэндердан хат келмаётганига іайрон бєлса іам, яна єша заіотиёї унинг бир неча іафтага кетажагини айтганини эслар, шунинг учун іам єртадаги бир ярим ойлик іижрон айтарли узої туюлмасди.
Мєътабар собиї сенатор эса бу пайтда димоўи чоў іолда президент билан учрашгани борган, сєнгра эса кєнглига хуш ёїадиган аъёнлар іаётига боши билан шєнўиб кетганди. У Мэриленддаги дєстларини йєїламоїчи бєлиб турганида жиндай шамоллаб їолиб, бир неча кунгача кєчага чиїолмади. Шундай кунда ётиб їолгани алам їилса іам дарди оўирлигини сира хаёлига келтирмасди. Врач унинг оўир їорин терламаси касалига мубтало бєлганини аниїлади. Брэндер бирмунча ваїт беіуш ётди, кєзини очганида эса жуда бемажол эди. Назарида тузалиб бораётгандай эди, бирої Женни билан хайрлашганига роппа-роса бир ярим ой бєлганида юрак фалажига йєлиїиб, оламдан абадий кєз юмди. Женни бундан ўофил бєлганидан єйнаб-кулиб юрар, Брэндер хасталанганини хаёлига іам келтирмас, іатто Басс кечїурун газета олиб келмагунича унинг єлими іаїидаги йирик іарфлар билан берилган хабарга кєзи тушмаганди іам.
– Манавини їара, Женни, – деди Басс дєриллаб. – Брэндер єлибди!
У газетани узатди. Газетанинг биринчи саіифасида їуйидагилар босилганди:
СОБИЇ СЕНАТОР БРЭНДЕРНИНГ ЄЛИМИ
Беіад гангиган Женни бу сатрларга баїрайганича їолди.
– Єлдими?! – деб юборди у.
– Іа, мана, ёзишибди-ку, – деди Басс жуда їизиї янгилик топиб келган одамдай. – Бугун эрталаб соат єнда єлибди.
IX БОБ
Женни титроўини аранг босиб, газетани олди-да, нариги хонага чиїди. У бениіоя даішатли дераза олдида турганича яна газетадаги бояги сатрларга тикилди.
«У єлди». Іозирча Женни тушунолмаган нарса фаїат шу эди. Їєшни хонадан эса бу нарсани отасига айтиб бераётган Басснинг овози эшитиларди. «Іа, єлди», деганларини эшитаркан, бу гапнинг моіиятини кєз олдига келтиришга яна уриниб кєрди. Бирої Женни эс-іушини йиўиштириб олишдан ожиз эди.
Бир даїиїадан кейин миссис Герхардт ёнига келди. У Басснинг гапини эшитган ва Женнининг хонадан чиїиб кетганини кєрганди. Бирої сенатор туфайли эри билан ўижиллашгани эсида бєлганидан єзини босганди. Їизи билан сенатор єртасида бєлган ишни хаёлига іам келтирмаган, іозирда эса умидлари чипакка чиїїан Женнидан шунчаки кєнгил сєрагани кирганди, холос.
– Жуда чатої бєлибди-а, тєўрими? – деди миссис Герхардт дилдан ачиниб. – Сенга ва іаммамизга шунча яхшилик їиламан деб турганида вафот этганини їара-я.
Миссис Герхардт їизининг жавобини кутиб, жим їолди. Женни эса гєё тилдан їолганга єхшарди.
– Куйинаверма, – миссис Герхардт гапида давом этди, – буёўига ноиложмиз. У кєп нарса їилмоїчийди, энди фойдаси йєї, буни хаёлдан чиїариб ташлаш керак. Іаммаси тамом бєлди, їєлимиздан нима іам келарди, буни єзинг іам тушунасан.
Миссис Герхардт яна жим їолди. Женни эса іамон миї этмас, жойида їотганича турарди. Миссис Герхардт гапи кор їилмаётганини кєрганидан кейин, Женни ёлўизликни хушлаяпти, деган фикрга келди-да, хонадан чиїди.
Женни бєлса іамон дераза олдида їимир этмай турар, эндигина бу янгиликнинг чинакам маъносига тушуниб, наїадар танг ва мушкул аіволда їолганини англай бошлаганди. Ётоїїа кириб, каравот чеккасига чєкаркан, їаршисидаги мєъжазгина кєзгуда мусибатдан буришиб кетган юзини кєрди. У наіотки, шу єзим бєлсам, деб гангиб аланглади. «Кетишга тєўри келади», Женни шуни кєнглидан єтказди-да, аламини ичига ютганича хаёлан єзига бошпана излай бошлади.