Тарас Шевченко – Вершы. Паэмы (страница 165)

Цара вам загадаў абраць. Кос-Арал 1848 — С.-Пецярбург 1859 года

***

      Няўмытае неба, заспаныя хвалі, Далёка прамераўшы брод, Няйначай той п’яны, чарот Без ветру гнецца. Божа жалю! Яшчэ ці доўга будзе мне Тут, у нязамкненай турме, Па-над нікчэмным гэтым морам Цягнуцца мука? Не гаворыць, Маўчыць і нікне, бы ўдава, У стэпе зжоўклая трава; Не хоча праўданькі сказаць, А больш няма ў каго спытаць. Кос-Арал 1848

***

I на чужыне я узрос, I на чужыне я сівею,— I даў мне ў адзіноце лёс, Здаецца, лепшую надзею — Дняпро, што лашчыць сэрца нам, Ды нашу слаўную краіну. Аж бачу — добра толькі там, Дзе нас няма. Ліхой гадзінай Мяне дадому пацягло, I я наведаў Украіну I тое светлае сяло, Дзе колісь маці спавівала Мяне малога і ўначы На свечку богу зарабляла; Паклоны цяжкія б’ючы, Прачыстай ставіла, маліла, Каб доля добрая любіла Яе дзіця... О маці, маці, Чаму ты рана спаць лягла! А то б ты бога пракляла За сынаў лёс.                      Адны няшчасці У тым сяле, што я люблю: Чарней за чорную зямлю Блукаюць людзі; паўсыхалі Сады, і хаткі пагнілі, Старыя да зямлі прыпалі; Ставы бур’янам параслі. Сяло, нібыта пагарэла, Нібыта людзі падурэлі, На паншчыну нямыя йдуць I дзетачак сваіх вядуць. . . . . . . . . . . . . . . . . . I я, заплакаўшы, назад Ізноў паехаў на чужыну. I не ў адным сяле такім, А скрозь па слаўнай Украіне Паны ярмо надзелі ўсім Працоўным людзям. Гінуць, гінуць Ў ярме тым рыцараў сыны, А чорным гандлярам паны, Братам сваім, прадаць спяшаюць Ужо апошнія штаны... . . . . . . . . . . . . . . . . . Нядобра дужа, страх нядобра Тут у пустыні прападаць.