Тарас Шевченко – Вершы. Паэмы (страница 155)

Стары той быў. Нейк мы ў нядзелю Адзін другога ў полі стрэлі I сталі гутарыць. Стары Згадаў сваю Валынь святую I волю-долю маладую, Сваю бывалынчыну. I мы За валам у траве прыселі I гаварылі, што хацелі, Адзін другому. «Доўгі век! — Стары сказаў: усё ад бога! Ад бога ўсё! А сам нічога Дурны не зробіць чалавек! Я марна сам, як ты пачуеш, Я сам свой пакалечыў век. I ні на кога не сярдую, I ні ў каго вось не прашу я, Нічога не прашу. Вось так, Мой сыне, дружа мой адзіны, Так і загіну на чужыне Ў няволі». I стары варнак Заплакаў ціха. Сівы браце! Пакуль жыве надзея ў хаце,— Няхай жыве, не выганяй!             Няхай зрэдку хоць сагрэе             Пустку жар у печы             I пальюцца маладыя             Слёзы з воч старэчых;             I, умытае слязамі,             Сэрца адпачыне,             Паляціць яно з чужыны             У сваю краіну! — Багата шмат чаго не стала,— Сказаў стары.— Вады нямала У мора з Іквы уцякло... Над Ікваю[148] было сяло. У тым сяле на гараванне Ды на пагібель вырас я. Ліхая долечка мая!.. У нашае старое пані Малыя панічы былі, Якраз равеснікі са мною. Яна й бярэ мяне ў пакоі Сынкам на забаўку. Раслі, Раслі паняты, вырасталі, Нібы шчаняты. Пакусалі Не аднаго мяне былі. Вось і вучыць іх пачалі Чытаць, пісаць. На безгалоўе, Вучуся й я. Слязамі! Кроўю! Пісьмо лілося тое... Нас, За панскіх тых сабак таннейшых Вучыць чытаць?!             Маліцца богу,             За сахою спатыкацца,             А болей нічога             Не павінен знаць нявольнік —             Гэта яго доля! Вось і выўчыўся я, вырас, Прашу сабе волі: Не дае і ў маскалі, Клятая, не голіць. Што на свеце тут рабіці? Зноў пайшоў да нівы... А панічоў у гвардыю Аддала шчаслівых...