Тарас Шевченко – Вершы. Паэмы (страница 145)

ІРЖАВЕЦ[124]

      На ўвесь свет калісьці шведы       Нарабілі славы,       Уцякалі з Мазепаю       Ў Бендэры з Палтавы,       А за імі — Гардзіенка[125]...       Нараіла маці,       Як пшанічаньку пажаць ім,       Як Палтаву ўзяці.       Ой пажалі б, калі б разам       Аднадушна сталі       Ды з фастоўскім палкоўнікам[126]       Гетмана ядналі.       Не заселі б коп’і ў цэлі —       У стрэхах Пятровых.       I з Хорціцы не ўцякалі б       Нябогі на сховы,       Не спыняў бы іх прылуцкі       Палкоўнік няслынны...[127]       I не знаўся б маці боскай       Плач на Украіне. Калі ішлі з радзімы прэч, З сабою неслі ў сэрцы кожным Вялікі Луг і маці-Сеч. I маці боскай воблік гожы Ўзялі. I ўсё — нічога больш... Хай, можа, хан суцешыць боль У новым гора-Запарожжы[128]...       Хмара чорная напала       На белую хмару.       Закайданіў запарожца       Паганы татарын.       Хоць дазволіў хан у Крыме       На пясках спыніцца,       Ды царкву не даў узвесці —       Богу памаліцца.       У шатры абраз стаўлялі       Маці прасвятое       I маліліся таемна...       Божа мой з табою! Краю мой цудоўны, велічны, багаты! Хто цябе не бэсціў? Толькі расказаць Пра якога-небудзь аднаго магната Гісторыю-праўду, то пералякаць Нават пекла можна. А ў Данта старога Наш падпанак звычны можа дух адняць. I ўсё гэта ліха, кажуць нам, ад бога! Ці ж яму так люба людзей катаваць? А найбольш матулю — маю́ Украіну. Што ж яна зрабіла? За што яна гіне? За што яе дзеці ў кайданах маўчаць?       Расказалі кабзары нам       Пра войны, пажары,       Спрэчкі, кроў і ліхалецце...       Пра лютыя кары,       Што нам ляхі паўчынялі,—       Пра ўсё расказалі.       А чым шведчына далася! —       Кабзары нямелі,       Слоў не мелі небаракі,       Нібы з пераляку.       Так шалелі ваяводы,       Пятровы сабакі,       I грызлі яе, і рвалі...       Чулі запарожцы,