Ольга Примаченко – З табой я дома. Кніга пра тое, як кахаць адно аднаго і заставацца вернымі сабе (страница 2)

Гэтая кніга не падобная на папярэднюю «Пяшчотна да сябе» – хаця б таму, што наладзіць камфортныя стасункі з іншым чалавекам апрыёры больш складана, чым з сабой: гэта іншы сусвет, са сваімі каштоўнасцямі і мэтамі, якія выбіраеце не вы. Партнёр можа чагосьці проста не хацець – і гэта карта, якая крые любыя вашы добрыя намеры.

Калі лейтматывам першай кнігі была пяшчота да сябе, то ў гэтай давядзецца сустрэцца і з пяшчотай, і з радасцю, і з расчараваннем, і з болем. Таму што каханне неадназначнае – гэта прыгожае і складанае палатно з самых розных эмацыянальных станаў. Больш за тое, у любоўных стасунках ёсць свае стадыі развіцця, і на кожнай з іх мы адчуваем рознае і па-рознаму сябе паводзім.

Па традыцыі ў маім тэксце будзе шмат асабістага, але, як паказвае вопыт, часам адно толькі веданне, што нехта праходзіў праз тое ж, што і ты, і адчуваў тое самае, што і ты, прыносіць палёгку.

Я спадзяюся, што мая кніга стане крыніцай важных адкрыццяў і дазволіць пад новым вуглом паглядзець на праблемы, якія непакояць, – а то і ўвогуле падкажа іх рашэнне. А калі, перагортваючы апошнюю старонку, вы адчуеце, што пачалі з большым цяплом ставіцца да сябе і свайго партнёра, радасці маёй як аўтара не будзе канца.

Якімі б ні былі вашы адносіны (нават калі іх няма зусім), заставайцеся на сваім баку і не адмаўляйцеся ад праўды сваіх пачуццяў. І памятайце: што б ні адбывалася, у вас заўсёды ёсць права імкнуцца да такога кахання, якое будзе рабіць вас шчаслівымі.

«З табой я дома» напісана з павагай да вас, вашых стасункаў і рашэнняў, выбараў і няпростых пуцявін. Прасякнута пяшчотай да стану «ў пошуку», верай у лепшае – да статусу «ўсё складана». Я напісала яе, каб данесці як мага большай колькасці людзей простую думку: калі ласка, шануйце тое, што ёсць, і таго, хто побач.

Таго, хто застаецца з вамі ў самыя цяжкія часы і няхай не заўсёды, як вам здаецца, вас разумее, але выбірае ісці па жыцці разам і працягвае любіць вас нават тады, калі вы самі сябе не любіце.

Таго, з кім можна шмат гадоў запар рабіць надзвычай нудныя рэчы – складаваць на балконе трохлітровыя слоікі і зімовыя шыны, купляць костачкі для баршчу і шапачку для басейна – і пры гэтым не хацець збегчы.

Шануйце таго, з кім за шчасце – быць дома. Пераплятацца нагамі ў сне і генамі ў семені, насіць адно аднаго пад скурай, пад сэрцам, у самым вясёлым і ў самым паганым настроі памятаць, што пярсцёнак на вашым безыменным – не проста кавалак металу, а пушчаны ў зямлю корань. І больш не трэба «хутчэй, мацней і вышэй». Хочацца застацца тут – і пачаць свой шлях у глыбіню.

На парозе кахання

Колькі хочаш шукаць, столькі можна

загадалі аднойчы: як будзем жыць чыста, як будзем жыць шчыра;

як нам будзе светлае назаўсёды, жывая вада і каляровыя сны;

як прачнёмся раніцай з сэрцамі, ліпкімі ад вясны.

Аднойчы спазнаўшы, што такое каханне, мы ўжо не можам забыць, як добра і прыемна ў гэтым пачуцці: як у ім лёгка і бязважка, як соладка думаецца па начах, як хвалюе чаканне сустрэчы. Хочацца атуліць увесь свет – і кружыцца, кружыцца.

Мы запамінаем гэты стан душы – і сумуем па ім, калі адносіны заканчваюцца. Калі няма каму больш сказаць «кахаю», няма каго абняць моцна-моцна. Цела яшчэ доўга памятае цяпло іншага і знемагае ў палоне ўспамінаў. Нядзіўна, што, калі новае каханне не прыходзіць гадамі, выпадковыя сяброўскія абдымкі могуць выклікаць мора слёз – так прарываецца на паверхню туга па ласцы і дотыку. Таму што якімі самастойнымі і крутымі мы ні былі б, якія грандыёзныя мэты перад сабой ні ставілі б, «мы не ведаем, што рабіць з іншымі сусветамі. Нам не трэба іншых сусветаў. Чалавеку патрэбен чалавек…»[2].

Жаданне кахаць і быць каханымі, мець з кімсьці блізкія стасункі, будаваць сям’ю – глыбока нармальная патрэбнасць.

Мне асабліва хочацца нагадаць пра гэта тым, хто адзінокі і ў сваёй адзіноце адчувае сябе няўтульна: хацець кахання – не сорамна. І вы маеце права шукаць так доўга, як вам спатрэбіцца.

Ёсць агульнавядомая прыказка: «Тваё ад цябе не ўцячэ», – і мноства гісторый пра тое, як людзі сустракаюць вялікае каханне пры самым недарэчным збегу абставін, зусім выпадкова. Таму здаецца, што ў жыцця сапраўды «ёсць на нас план» і яму лепш не перашкаджаць, не лезці пад руку са сваімі рашучымі дзеяннямі.

Аднак балюча бачыць, як шмат цудоўных, добрых і шчодрых на каханне людзей жывуць з уключанай лямпачкай рэжыму чакання, але нічога не робяць: разлічваюць, што каханне прыйдзе само, бо калі «даволі доўга ляжаць у кірунку мары» – усё абавязкова здарыцца.

Дасціпна пра гэта сказаў рыліў-тэрапеўт[3] Яўген Палякоў, апісваючы выпадак кліента, які наракаў, што ніяк не можа сустрэць тую «адзіную», каб стварыць сям’ю: «Калі б ён жыў у тайзе, у сяле, у якім некалькі дамоў, то такая праблема была б рэальнай, але ён жыве ў Маскве, дзе, акрамя яго, ёсць яшчэ мільёны людзей. Адразу ўзнікае пытанне: ён шукае дзяўчыну ці хаваецца ад яе?»[4]

Гэта вельмі добрае пытанне, і сумленны адказ на яго дазволіць прывесці сябе ў раўнавагу. Падсвяціць, дзе вы з сабой шчырыя, а дзе хітруеце.

Абсалютна нармальна раптам высветліць, што вы шчаслівыя самі з сабой.

Са сваім катом ці сабакам, у сваёй прафесіі. У вас усё добра – прынамсі, вы адчуваеце сябе ў сваім жыцці камфортна і радасна, усё адпавядае вашым жаданням, нідзе нічога не цісне, не раздражняе.

Але калі вы сапраўды хочаце знайсці шчасце з іншым чалавекам, то для пачатку трэба з ім сустрэцца. А значыць, нешта для гэтага зрабіць. Пайсці на творчы вечар або працоўную канферэнцыю, паспрабаваць не збягаць з банкетаў і афтэрпаці, паехаць з сябрамі на лецішча, нават калі там камары і вы нікога не ведаеце. Асабліва калі вы нікога не ведаеце – любую магчымасць сустрэць новых людзей можна расцэньваць як шанц і запрашэнне да прыгоды.

У якасці натхняльнай ілюстрацыі раскажу рэальную гісторыю.

Мая сяброўка Лена развялася, маючы на руках чатырохгадовую дачку і аднагадовага сына. Маленькі правінцыяльны горад, праца-дом. За спінай ужо шапталіся, што нічога ёй не свеціць, «каму такая патрэбная». Але Лена не страціла надзею, а завяла анкету на сайце знаёмстваў – і сярод прадказальнага смецця і прапаноў сустрэцца на адну ноч раптам прыйшло паведамленне ад невядомага, але сімпатычнага Дзімы: «Я цяпер у іншай краіне па рабоце. Вярнуся праз паўтара месяца – і ў нас будзе з табой сям’я і дом».

З таго часу прайшло больш за дзесяць гадоў – і ў іх сапраўды «сям’я і дом». З Дзімы атрымаўся цудоўны бацька, дзеці яго неверагодна любяць і называюць татам, а мая сяброўка вельмі шчаслівая. (І так, яны пажаніліся.)

Люблю гэтую гісторыю! Яна рэальная, яна жывая, і яна пра тое, што ніколі не трэба здавацца і лічыць развод, узрост ці адзіноту праклёнам.

Памятаю, маёй трыццацігадовай незамужняй сяброўцы (божа, усяго трыццаць!) пажадалі на дзень нараджэння «менш перабіраць», маючы на ўвазе, што яна занадта прыдзіраецца да мужчын – «гэтак жа і адной застацца можна». Я ж перакананая: перабіраць можна столькі, колькі хочацца. Калі вас раздражняе чужы смех, ці пах, ці хцівасць, ці тое, як чалавек расцягвае словы, – яно ж нікуды не дзенецца. А будзе раздражняць, і раздражняць, і раздражняць.

Калі я ішла на першую сустрэчу з будучым мужам, у галаве трымала спіс важных для мяне ў мужчыне якасцей – я сабрала яго з досведу папярэдніх няўдалых адносін. Я ведала, што хачу, каб у мужчыне было (і чаго не было), і магла аргументаваць для сябе кожны пункт. У жарце «з узростам спатканні ўсё больш нагадваюць сумоўі» мала смешнага, калі табе дваццаць восем і развод за плячыма. Я не збіралася марнаваць яшчэ хоць колькі-небудзь часу на «ніхто нічога нікому не вінен»: да таго моманту я ўжо нагулялася ў модныя, «зручныя» сучасныя адносіны – дзе як бы і разам, але насамрэч не – і хацела старых, нямодных, несучасных і нязручных, звязаных абавязкамі, адказнасцю і бытам. Нават калі не атрымліваецца зноў і зноў і «час ідзе», выбіраць – можна.

Ведаць, чаго ты хочаш, – нармальна. Гаварыць пра свае жаданні – не сорамна. Пагаджацца на сустрэчы (і потым з іх уцякаць) – таксама можна! Як і памыляцца, і расчароўвацца, і мяняць меркаванне. Памылка ў адносінах – частка натуральнага працэсу росту, цана вопыту. Не пазбаўляйце сябе права памыліцца! Нічога страшнага, калі вы расчаруецеся ў чалавеку (ці ён у вас). Усё – вопыт. Затое з кожным разам вы будзеце ўсё лепш разумець, што вам трэба ад адносін і што вы самі можаце даць іншаму чалавеку.

Памятайце: ніхто не павінен верыць у вас за вас. Вера ў сябе – гэта ваша зона адказнасці, ваша праца і клопат. Пайсці на спатканне, завесці анкету на сайце знаёмстваў, пагадзіцца, калі сяброўка пакліча на тусоўку, дзе будуць іншыя людзі і, магчыма, давядзецца размаўляць…

Рабіць усё гэта – толькі вам. Але і вам, у рэшце рэшт, быць шчаслівымі. Таму перабірайце, спрабуйце, расчароўвайцеся, але абавязкова працягвайце.

Няхай страх застацца ў адзіноце не абмяжоўвае вашы рухі і тым больш не прымушае з жахам глядзець у будучыню. Не малюйце яе змрочнымі фарбамі, не апраўляйце жалобнай аблямоўкай, не запальвайце перад ёй памінальную свечачку. Акрамя адносін, у свеце ёсць шмат іншых рэчаў, якія здольныя надаць жыццю сэнс. Пакуль у вас ёсць сілы і здароўе, укладвайцеся ў тое, што вас натхняе, інвестуйце ў сваю адукацыю, эксперыментуйце, ідзіце да людзей, глядзіце па баках, дзівіцеся прыгажосці і складанасці гэтага свету. Няхай вам ніколі не будзе з сабою сумна. Няхай той час, пакуль вы знаёміцеся і выбіраеце, запомніцца вам як адзін з самых захапляльных у жыцці.