Кир Булычев – Выкраданне чарадзея (страница 76)

У БУДУЧЫНЮ

З МІНУЛАГА

— Цяпер вы разумееце, чаму мы не маем магчымасці адкладваць нашу работу? — спытаўся ён. Ганна не адказала.

— Мы некалькі гадоў рыхтаваліся да пераходу ў 1215 год, чакалі, калі момант смерці баярына Рамана супадзе з момантам на нашым вітку часу. Горад Замошша будзе ўзяты праз два дні ў 1215 годзе. І праз два дні загіне невядомы геніяльны вучоны трынаццатага стагоддзя. Калі мы не здзейснім задуманае за два дні, пра ўсю гэтую нашую задуму давядзецца забыць. Назаўсёды. А тут вы з'яўляецеся.

— Я ж не ведала, што вам перашкоджу.

— Ніхто вас не вінаваціць, дарагая дзяўчына.

— А чаму нельга проста туды?

— На жаль, немагчыма перасекчы адразу два віткі часу. На гэта не хопіць усёй энергіі Зямлі. Мы вымушаны спыніцца і зрабіць прамежкавы пункт тут, у дваццатым стагоддзі.

— Пайшлі дадому, — сказала Ганна. — Дождж перастаў.

Яна паглядзела на спіраль часу, намаляваную на вільготнай бурай зямлі. Просценькі малюнак. Але ён быў зроблены рукою чалавека, які яшчэ не нарадзіўся.

Яны накіраваліся дахаты. Воблакі адплылі за лес. Парыла.

— Значыць, нас раздзяляюць восемсот гадоў, — сказала Ганна.

— Каля гэтага. — Кін адхіліў галінку яблыні, прапус каючы Ганну. — Гэта добра, таму што такая прорва часу робіць нашы з вамі зносіны эфемернымі. Нават калі б вы захацелі даведацца пра час сваёй смерці, а гэта натуральнае пытанне, я б адказаць на яго не змог. Вельмі даўно.

— Вам задавалі такія пытанні?

— Мы не павінны пра гэта гаварыць. Але такія выпадкі ўжо былі. І звычайна не парушалі ходу эксперыменту. Сістэма часу стабільная і інерцыйная. Яна падобная на мора, якое паглынае смерчы…

— Я жыла даўно… — уголас падумала Ганна. — Для вас я выкапень. Выкапень, які жыў даўным-даўно. Мамант.

— У пэўнай ступені так. — Кін не хацеў ашчаджаць пачуцці дзяўчыны. — Для мяне вы памерлі семсот гадоў назад.

— Вы ў гэтым упэўнены?

— Упэўнены. Хоць і не бачыў вашай магілы.

— Дзякую за шчырасць… Я была ўчора на могілках. Там, на пагорку. Я магу ацаніць велічыню гэтай прорвы.

— Мы хочам пераадолець яе.

— І забраць адтуль чалавека? А калі ён будзе няшчасны?

— Ён геніяльны. Геній адаптабельны. У нас ёсць практыка.

— Вы катэгарычны.

— Ні ў якім разе. Я заўсёды і ўсё правяраю сумненнем. Катэгарычны Жуль. Можа быць, таму, што малады. Ды не гісторык, а фізік-краніст.

— Вы гісторык?

— У нас няма строгага падзелу на спецыяльнасці. Мы ўмеем многае.

— Хоць у цэлым вы не змяніліся.

— Антрапалагічны тып чалавека застаўся ранейшы. Мы далёка не ўсе прыгожыя і нават не ўсе разумныя.

— Ува мне прачынаюцца пытанні, — сказала Ганна, спыніўшыся ля ганка.

Кін выняў з бочкі граблі і прыставіў да сцяны.

— Разумеецца, — сказаў ён. — Аб населенасці Сусвету, аб сацыяльным ладзе, аб войнах і міры… Выбачайце, Ганна. Я нічога не магу вам адказаць. Хоць, спадзяюся, сам факт майго прылёту сюды ўжо аптымістычны. І тое, што мы можам займацца такой дзіўнаю справай, як пошукі старажытных мудрацоў…

— Гэта нічога не даказвае. Можа, вы займаецеся пошукамі мозгу не ад добрага жыцця.

— Пры кепскім жыцці не хапае энергіі і часу на такія заняткі. А што належыць да недахопу геніяў… У веснічках паказаўся дзед Генадзь са збанком.

— Добры дзень, — сказаў ён, быццам не заўважаючы Кіна, які стаяў да яго спіною, — ты чаму па малако не прыйшла?

— Пазнаёмцеся, — сказала Ганна. — Гэта мае знаёмыя прыехалі.

Кін марудна павярнуўся.

6

Раптам і неяк дзіўна ў Кіна змяніўся твар. Ён выцягнуўся, скура абвісла, сабралася ў маршчыны; здавалася, ён адразу пастарэў гадоў на дваццаць.

— Генадзь… прабачце, не памятаю…

— Проста Генадзь, дзед Генадзь. Якім ветрам? А я вось учора яшчэ Ганне казаў: рэстаўратар Васільеў, чалавек вядомы, абяцаў мне, што не пакіне без увагі нашы мясціны, з прычыны гістарычнага інтарэсу. Але не чакаў, што так хутка.

— Ага, — ціха сказала Ганна. — Зразумела, Васільеў. Вядомы рэстаўратар з Ленінграда.

І ў гэтым, калі ўдумацца, не было нічога дзіўнага: вядома, яны бывалі тут раней, вынюхівалі, шукалі месца сваёй машыне. Сур'ёзныя людзі, вялікія стаўкі. А вось недаацанілі дзедавай страсці да гісторыі.

— І надоўга? — спытаўся дзед Генадзь. — Зараз да мяне пойдзем, гарбаты пап'ём. Як там сям'я, як супрацоўнікі? А я ўжо невялікі музей сабраў, некаторыя рэчы маюць навуковы інтарэс.

— Абавязкова, — усміхнуўся Кін чароўнай грымасай стомленага ад пастаяннай рэстаўрацыі, ад пошукаў і знаходак вялікага чалавека. — Але мы ненадоўга, праездам. Ганну праведалі.

— Праведалі, — рэхам адгукнулася Ганна.

— Правільна, — згадзіўся дзед, улюбёна гледзячы на свайго куміра, — я зараз свой музей сюды прынясу. Разам паглядзім і выслухаем вашы парады.

Кін раптам адрасаваў Ганне ўмольны позірк: ратуйце!

— Не за так, — дала знаць Ганна толькі губамі, адвярнуўшыся ад пільнага дзеда. — Мы пасля зойдзем, — сказала яна. — Разам зойдзем, не трэба музей сюды несці, можна пагнуць што-небудзь ці зламаць…

— Я асцярожна, — сказаў дзед. — Вы, пэўна, разумееце, што мой музей пакуль што не вельмі вялікі. Я некаторыя рэчы на месцах пакідаю. Адзначаю і пакідаю. Мы з вамі павінны на пагорак схадзіць, там я знайшоў дужа цікавы крыж, увесь у карункавай разьбе, належаў купцу другой гільдзіі Сумарокаву, жонка і чада яго надта скрушна тужылі ў вершах.

Ганна зразумела, што і яна бяссільная перад націскам дзеда. Паратунак прыйшоў нечакана. У сенцах зарыпела, дзверы адчыніліся. З'явіўся Жуль у скуранцы. Твар знявечаны палавецкімі вусамі.

— Цярэнцій Іванавіч, — сказаў ён шафёрскім голасам, — праз пятнаццаць хвілін едзем. Нас чакаць не будуць. — Ён спагадліва кіўнуў дзеду Генадзю, і дзед разгубіўся, таму што ад Жуля павявала ўпэўненасцю і непарушнасцю занятага чалавека.

— Так, безумоўна, — згадзіўся Кін. — Пятнаццаць хвілін.

— Паспеем, — сказаў дзед хуценька. — Паспеем. Паглядзім. А машына няхай да мяне пад'едзе. Дзе яна?

— Там, — няпэўна махнуў рукою Жуль.

— Зразумела. Значыць, чакаем. — І дзед з адчайным натхненнем павёў да веснічак рэстаўратара Васільева, сумніцельнага чалавека, якому Ганна мела неасцярожнасць амаль што паверыць.

«Цікава, як вы цяпер выблытаецеся?» Ганна глядзела ім услед. Дзве постаці — маленькая, у капелюшы, дажджавіку, і высокая, у джынсах і чорным світэры, — хутка ішлі па схіле. Дзед размахваў рукамі, і Ганна ўявіла сабе, з якім імпэтам дзед выкладае звесткі, што бязмерна напаўнялі яго.

Яна павярнулася да ганка. Жуль рукою трымаўся за доўгія вусы.

— Я ўпэўнены, што ўсё рухне, — паведаміў ён. — Другая накладка за два дні. Я разнясу групу падрыхтоўкі. Па нашых звестках, дзед Генадзь павінен быў на два тыдні з'ехаць да сына.

— Маглі ў мяне папытацца.

— Кін паводзіў сябе як хлапчук. Не заўважыць старога. Не паспець прыняць ніякіх мер! Траціць хватку. Ён вам расказаў?

— Часткова, мой далёкі прашчур.

— Не можа быць, — сказаў Жуль. — Я ўважліва падбіраў продкаў.

— Грэбуеце?