Кир Булычев – Выкраданне чарадзея (страница 17)

Загледзеўшыся на гурт тэхнікаў, што валаклі па калідоры грувасткую скрыню (няма грузавых аўтаматаў, ці што?), Грэхаў торкнуўся ў спіну Вірта і хутка ступіў убок. Перад імі стаяў начальнік сектара КАВС Кротас і ўважліва разглядваў іх сваімі светлымі вачыма. Побач з ім, крывячы худы нервовы твар, стаяў незнаёмы Грэхаву чалавек у шэрым аднатонным трыко без усялякіх эмблем і значкоў. Ён быў сівы, маленькі, танклявы, ад крывой усмешкі беглі па твары маршчынкі, і ніяк нельга было дакладна вызначыць яго ўзрост.

— Грэхаў? Рад вас бачыць... э-э, жывога і здаровага.

— Дзень добры, — прамармытаў ён. — Даруйце, дзякуй.

Сівы нахіліў галаву, і Грэхаў прачытаў усмешку ў яго непранікальна чорных вачах. Выручыў Грэхава Сташэўскі. Ён падышоў да іх аднекуль збоку, некалькі імгненняў глядзеў на сівога з няпэўнай мінай на твары, потым рэзка працягнуў руку і адрывіста кінуў:

— Наш праваднік? Я — Сташэўскі, Святаслаў.

— Малчанаў, Эвальд, — нечакана ракатлівым басам адказаў сівы, і Кротас, што стаяў побач, з незразумелай палёгкай уздыхнуў.

— Хадземце. А шостай пасяджэнне навуковай рады. Спадзяюся, вы не галодны?

— Не, — коратка адказаў Сташэўскі.

Іх маўклівую групу праводзілі вачыма — усе ведалі, што прыбылі выратавальнікі, — а Грэхаў, машынальна адказваючы на прывітанні, спрабаваў успомніць, дзе яму ўжо сустракалася гэтае прозвішча — Малчанаў.

Яны падышлі да каманднай залы Станцыі — паўсферычнага памяшкання з шэрагамі пультаў і туманнымі сценамі выключаных відэомаў[1]. У зале лёгка перакотвалася гамонка двух дзесяткаў людзей. Грэхаў, азірнуўшыся, заўважыў тут Джаваіра, кіраўніка другога сектара, Юрэвіча — начальніка аддзела бяспекі, і яшчэ некалькі асаў, якіх ён ведаў па ранейшай рабоце. Амаль усё Кіраўніцтва...

— Зараз пачнём, — ціха сказаў Кротас, як быццам адчуўшы хваляванне Грэхава.

— Што ж тут адбылося? — гэтак жа ціха спытаўся Грэхаў.

— Атрад вучоных і камунікатараў пайшоў на паверхню Тартара і не вярнуўся... — адказаў начальнік сектара і не дагаварыў.

У залу ўвайшоў высокі агніста-рыжы мужчына з вялізным носам. Грэхаў з цікаўнасцю стаў яго разглядваць. Ён ні разу не бачыў намесніка старшыні Камітэта Камунікацый у твар, толькі чуў пра яго, але памыліцца, відаць, было немагчыма. Лявада коратка павітаўся з усімі і прайшоў да пультаў.

Грэхаў дакрануўся пальцамі да пляча Сташэўскага — нейкі інстынктыўны рух, дальбог, і падрыхтаваўся слухаць.

Дэсантны шлюп — іглакол, на жаргоне асаў, — павольна аддзяліўся ад ажурнага цела Станцыі і срабрыстай кропляй стаў падаць у бездань. Сіні дыск Тартара здаваўся адтулінай у чорнай тоўшчы, а іглакол — паветраным шарыкам, што ўзнімаўся да неба з-пад зямлі.

Пакуль іх маленькі караблік вялі па энергапромню да Станцыі, Сташэўскі быў спакойны: збоку іх ніхто не мог убачыць і запеленгаваць. Але ў атмасферы яны маглі спадзявацца толькі на вопыт і ўменне пілота, і Сташэўскі міжволі паглядваў на Дыега Вірта, які з нядбайнай грацыяй прафесіянала сядзеў ля пульта.

У цеснай рубцы іглакола размясціліся разам чатыры чалавекі: сам Сташэўскі, Вірт, Малчанаў, што апраўдваў сваё прозвішча, і Грэхаў, які з цікавасцю назіраў за ходам спуску. Тое, што іх экспедыцыя — выратаваўчы рэйд, яго турбавала мала. Дакладней, турбавала, вядома, але за тры гады працы ў КАВС ён даўно прывык да заўсёднай рызыкі, чакання сутыкнення з невядомымі ці вядомымі сіламі прыроды, таму гэтая экспедыцыя была для яго звычайнай формай работы. Яго работы...

Грэхаў цяпер ведаў, што з таго часу, як Тартар быў адкрыты, мінула больш за год, але па-сапраўднаму вывучыць чужы свет за гэткі кароткі тэрмін людзі не змаглі: не шмат чаго ўбачыш з тысячакіламетровых арбіт, аўтаматы ж, акрамя вымярэння асноўных фізічных параметраў планеты, нічога больш не ўмелі. Да асэнсавання жыцця Тартара патрэбны былі працяглыя назіранні, назіранні прамыя і без пасрэднікаў. Праўда, спробы гэтыя пакуль у большасці заканчваліся выратаваўчымі аперацыямі накшталт гэтай. Хіба што меншага маштабу.

Шэсць сутак назад, калі Грэхаў яшчэ блукаў па Лесе Журбы на Чары, група вучоных і камунікатараў у колькасці сарака шасці чалавек накіравалася на ТФ-зоркалёце да аднаго з Гарадоў, найбольш загадкавых аб'ектаў Тартара, для дэталёвых даследаванняў. І вось ужо шэсць сутак залар з раёна пасадкі чуецца рэзкі голас аўтамата: «Увага! Выкідваю...» — маўчанне, доўгі скрыгат, трэск і зноў: «Увага! Выкідваю...» — маўчанне, скрыгат — і так без канца. Шэсць сутак запар людзі на Станцыі спрабуюць з дапамогай зондаў і тэлеробатаў разгледзець, што здарылася з караблём, спрабуюць, але беспаспяхова, наладзіць з ім сувязь. Здалёку калона карабля здаецца непашкоджанай і стаіць трывала, але яго нерухомасць трывожная, не з'яўляліся каля яго і перасоўныя лабараторыі, з дапамогай якіх меліся правесці даследаванні. Карабель не адчыняў люкаў, ператварыўшыся ў падабенства тых скал, каля якіх ён так дзіўна фінішаваў. Адзіным рухам у гэтым месцы быў рух «павуцін», якія чародамі кружылі вакол зямнога карабля. Дарма ўглядаліся ў мутны акіян атмасферы тэлезонды і чуйныя прыборы: у раёне пасадкі панавала дзіўная цішыня.

А ў іншых раёнах адзінага мацерыка Тартара ўсё было інакш: праносіліся над раўнінамі і адгор'ямі «цікаўнікі» — так чамусьці ахрысцілі даследнікі лятаючыя скалы; нетаропка плылі па сваіх загадкавых справах «павуціны»; у гарах з'яўлялася і доўга не знікала барвовае свячэнне; рэзка і незразумела мяняўся рэльеф знаёмай мясцовасці... Так, з вышыні ўсё гэта вельмі нагадвала актыўную цывілізаваную дзейнасць, пабудаваную па сваіх, невядомых людзям, законах...

— Крыўдна, што мы натыкаемся на раўнадушнасць... — не заўважыўшы, як загаварыў услых, вымавіў Грэхаў. Спахапіўшыся, змоўк.

— Што? — спытаўся Сташэўскі, паглядзеўшы на яго.

— Нічога, — прамармытаў Грэхаў, адчуўшы на сабе дапытлівы позірк Малчанава.

— Увага! — прамовіў з аператыўнага відэома інжынер сувязі Станцыі. — Дальнасць на мяжы. Далей пойдзе сваім ходам.

— Гатовы, — коратка кінуў Дыега Вірт, трымаючы руку над рэгулятарам кіравання. Шлем біякіравання ён ужо надзеў.

— Жадаю поспеху, — суха сказаў з суседняга відэома Кротас. — Пакуль яшчэ не позна, задавайце пытанні.

— Позна, — без усмешкі адказаў Сташэўскі.

— Старт! — энергічна вымавіў інжынер сувязі. — Выключаем поле.

Сташэўскі кіўнуў, і Дыега ўціснуў педаль уключэння ўласнага ахоўнага поля.

Цяжар хлынуў у целы людзей, не цяжар паскарэння, а нейкі дзіўны цяжар, што запавольваў рухі і думкі. Дыск планеты прысунуўся, хілячыся, набрыняў фіялетавым паўзмрокам і засланіў панарамны відэом з трох бакоў. Мільганулі і зніклі светлыя плямы, чаргуючыся з чорнымі праваламі, імклівыя бруі пранесліся побач, потым іглакол працяў нешта шэра-блакітнае, і людзі як быццам аслеплі.

Дыега сказаў кароткае энергічнае слоўца, раскірэчыўся над пультам, і відэомы сталі відушчыя. Цвёрдае і заплямленае белым, ляцела на людзей фіялетавае поле, закружылася каруселлю, мільгануў і прапаў нейкі знаёмы сілуэт, і звонкім ударам абарваўся раптам рух. Запанавалі цішыня і нерухомасць.

— Д'ябал! — сказаў Сташэўскі амаль з захапленнем. — Я думаў, канец!

— І сапраўды... — буркнуў Малчанаў, расціраючы скроні.

— Майстра, — сказаў Грэхаў, паляпаўшы Вірту па плячы, — не прамазалі?

— Думаю, максімум на паўтара-два кіламетры, — сказаў спакойна Дыега, здымаючы шлем. У мэтах бяспекі, вядома, яны зрабілі пасадку за сто сорак кіламетраў ад месца пасадкі зоркалёта, што змоўк, па другі бок Кінжальнага хрыбта.

— Зірніце!

Грэхаў прасачыў кірунак позірку Вірта і проста пад ліловым яйкам цьмянага святла заўважыў гіганцкую белаватую «павуціну», якая нерухома лунала ў паветры. Яна была велізарная, далёкі край яе губляўся ў жоўтай смузе неба, і вісела зусім спакойна, як бязважкая. Узор яе з сапраўднай павуцінай меў надзвычай аддаленае падабенства, але, падумаўшы, Грэхаў вырашыў, што той, хто назваў гэты прадмет «павуцінай», быў недалёкі ад ісціны. Але якія ж тады павукі?

— Вартаўнік, — з незразумеяым выразам твару сказаў Малчанаў.

2

Было ўжо добра за поўнач, калі далягляд наперадзе раптам асвяціўся серыяй страшэнна зіхоткіх сіне-зялёных успышак.

— Стоп! — імгненна адрэагаваў Сташэўскі. Рукі аўтаматычна ўтапілі штурвал у выемку пульта, і танк рэзка спыніўся, уздыхнуўшы гасіцелем інерцыі, як стомлены браніраваны яшчар. Яшчэ адна серыя акрэсліла далягляд, высвеціўшы пранізлівай сінечай найдробныя дэталі ландшафту і твары людзей. Успышкі мільганулі абсалютна бязгучна, і пасля іх настала поўная цемра, якая паглыбіла змрок перад світаннем.

— Паўднёвы-паўднёвы-захад, — вызначыў Малчанаў, — кіламетраў сто за хрыбтом. Што за ўспышкі? Грэхаў кінуў погляд на прыборную панель.

— Эмісійныя, тыпу выбухаў шаравых маланак. Пасля сліпучага зарыва ўспышак вочы не заўважалі ні пульта, ні панелі, і здавалася, фасфарысцыруючыя эліпсы і квадраты індыкатараў вісяць у паветры, ні на што не абапіраючыся.

— Хоць вока выкалі! — прабурчаў незадаволены Сташэўскі.

Ён сядзеў злева, у крэсле біямеханіка, і Грэхаў, вочы якога адаптаваліся хутка, бачыў яго шырокі сілуэт. Ва ўсё больш і больш карычневай цемры паступова выступалі невыразныя контуры крэслаў, апаратаў і людзей. Увесь купал кабіны ўяўляў сабой экран апаратуры прамога бачання, таму часам рабілася няўтульна ад думкі пра — здавалася — безабароннасць машыны.