Граф зірнуў на штрыпкі сваіх панталонаў, потым узяў адну з фалдаў фрака, паднёс яе да самых вачэй і разглядаў так некалькі хвілінаў. Калі ён урэшце выпусціў яе, яго ўсмешка спакваля распаўзлася ад вуха да вуха, аднак не магу прыгадаць, каб ён штосьці адказаў.
Тут мы павесялелі, і доктар, з вялікай важнасцю падышоўшы да егіпцяніна, пажадаў дазнацца, ці можа даць ён зуб, што яго супляменнікі здолелі калі-небудзь наладзіць вытворчасць «Пігулак Зубдамуса» ці «Таблетак Брандрэта»*.
З глыбокім трымценнем чакалі мы адказу – але марна. Адказу не было. Егіпцянін пачырванеў і апусціў галаву. Ніколі трыюмф не быў такім поўным, ніколі параза не прымалася з такім жалю вартым выглядам. Шчыра кажучы, я не мог нават глядзець на прыгнечаную мумію. А таму ўзяў свой капялюш, суха пакланіўся графу і выйшаў.
Вярнуўшыся дадому, я ўбачыў, што ўжо пятая гадзіна, і тут жа скіраваўся ў ложак. Цяпер дзесяць гадзінаў ранку. Я на нагах з сямі, заняты напісаннем гэтай памятнай нататкі на карысць мае сям’і і ўсяго чалавецтва, якіх я больш ніколі не ўбачу. Мая жонка – змяя. Папраўдзе кажучы, мне дарэшты абрыдла і гэтае жыццё, і гэтае дзевятнаццатае стагоддзе ўвогуле. Я ўпэўнены, што ўсё ідзе кепска. Да таго ж мне страшна цікава, хто будзе прэзідэнтам у 2045-м. А таму як толькі я пагалюся і праглыну кубачак кавы, то адразу ж скіруюся да доктара Зубдамуса і папрашу забальзамаваць мяне на пару стагоддзяў.
Вершы
Тамерлан
У час смяротны суцяшэнне,
Стары, цяпер не для мяне!
Я не ў вар’яцкім захапленні,
Што спіша ўлада на зямлі
Грахі, што не з яе пайшлі.
Час мроіць ці кахаць? Ды не!
Агонь агнёў назваць надзеяй?
А тая жарсць адно буцвее:
Каб мог я жыць надзеяй, Божа!
З крыніцы боскае святой,
Цябе не зваў бы дурнем, можа,
Ды гэта лёс, стары, не твой…
Спазнай жа духу таямніцу,
Што ў сорам з дзікай пыхі ўпаў.
О сэрца палкае! Драбніцу
Твайго змарнення я прыняў,
Прывялай славы, дзе спакон
Брыльянтамі зіхцеў мой трон…
Ах, пекла! Ні яно, ні прах
Мяне не змусяць зведаць жах —
А ў сэрцы боль па першацвеце,
Па сонечным мінулым леце!
Я чую голас у цішы —
Праз пустату маёй душы.
Гучыць у ёй, нібы заклён,
Хаўтурны векавечны звон.
Я не заўсёды гэткі быў:
Карону, ўсю ў агні, здабыў
Прымусам. Хіба ж не з такім,
Як мой, захопніцкім імпэтам
Быў Цэзарам здабыты Рым?
Уладны дух трыюмфаваў
Над родам чалавечым гэтым,
Як над адной са звыклых з’яў.
Што ж, гадаваўся я ў гарах:
Над галавою ў час начны
Таглай развешваў туманы,
Яе зарошваў – і працяг
Жыцця мне ўжо на ўсе часы
Кудлаціў бурай валасы.
Раса лілася на мяне
У пекле вусцішнай начы
З нябёсаў (у спазнелым сне);
І, сполахамі плюючы,
Агонь з-за хмар, што, як сцягі,
Віселі, так шугаў здалёк
І ўлады відмам вабіў зрок,
І гул грымот праз берагі
Каціўся нада мною з весткай
Пра бітву люду, й голас мой
Гучаў – дурны, дзіцячы! – рэзка
(О, з неўтаймоўнасцю якой —
Аж ад яе нямеў язык),
І вырастаў трыюмфу крык!
Гулі вятры, лілі дажджы
Ў мяне над голай галавой;
Зацьміўся зрок, слых, розум мой,
Ды людзі мне, што ні кажы,
Маглі даць лаўры; і напад