Джером Дэвид Сэлинджер – Жавдарзордаги халоскор (страница 7)

– Отам раққос бўлмай, Оксфордга боришимни хоҳлайди. Лекин бу лаънати оёқ рақси менинг қон-қонимга сингиб кетган бўлса, нима ҳам қила олардим?! – Стредлейтер кулиб юборди. У ҳазилни бинойидек тушунарди. – Зигфелд Фоллиснинг премьерасига хуш келибсиз! – ҳансирай бошладим. Нафас етмай қолди. – Бош қаҳрамонимиз ортиқ давом эттиролмайди. У молдек бўкиб ичган. Хўш, унинг ўрнини ким эгаллайди? Мана мен-да – кекса губернаторнинг ўғли.

– Қалпоқни қаердан олдинг? – сўради Стредлейтер ов қалпоғимга ишора қилиб. Сотиб олганимдан бери ҳали кўрмаганди.

Ҳалиям нафасимни ростлай олмаётгандим, ўйинга тушишни бас қилдим. Қалпоғимни қўлимга олиб унга юзинчи марта қарадим ва “Бугун эрталаб Нью-Йоркдан” – дедим. – Бир долларга. Сенга ёқдими?

Стредлейтер бош ирғади.

– Гап йўқ, – деди у шунчаки хушомад қилиб, сўнг дарров қўшиб қўйди: – Менга қара, иншомни ёзиб берасанми? Аниғини билишим керак.

– Вақт тополсам, майли, бўлмаса, йўқ, – дедим. Турган жойимдан қўзғалиб, яна унинг ёнидаги бояги жойимга ўтирдим.

– Ким билан учрашмоқчисан? – сўрадим. – Фицжеральдми?

– Уф, жин урсин! Айтгандим-ку, у тўнғиз билан орани очиқ қилганман деб.

– Йўғ-е? Уни менга бер, болакай. Беҳазил. У ойимча жа менбоп.

– Олавер… Лекин у сен учун қарилик қилади.

Шу пайт тўсатдан Стредлейтер билан ўйнашгим келиб қолса денг. Хоҳишимни ҳисобга олмаса, бунга тузукроқ сабаб ҳам йўқ эди. Раковинадан сакраб тушиб, бир қўлимни елкаси оша бўйнидан, иккинчисини эса қўлтиғи остидан ўтказиб, боши орқасидан ушлаб осилиб олдим. Бу усул курашда “ярим нелсон” деб аталади, мабодо билмасангиз дейман-да, у билан рақибни ўлдириб нетиб қўйиш ҳам ҳеч гапмас. Мен унга қоплондек чанг солгандим.

– Бас қил, Ҳолден. Худо ҳақи! – деди Стредлейтер бу қилиғимни хушламай. Соқол олаётган пайт ўйнашишга кўзи учиб турмаслиги аниқ, ҳар ҳолда. – Калламни узиб олмоқчимисан?

Шунда ҳам уни қўйиб юбормадим.

– Чангалимдан чиқиб кўр-чи!

– О, худо-о! – деди-ю устарасини қўйиб бирданига қўли билан кескин ҳаракат қилган эди, сиқувимдан чиқиб олди. У жуда бақувват йигит эди, мен эса жуда нимжон.

– Бўлди, майнавозчиликни йиғиштир, – деди ва яна соқолини олишда давом этди. У чиройли кўриниш учун соқолини кичкина эскириб кетган устараси билан икки қайта оларди.

– Фицжеральд бўлмаса, унда ким билан учрашмоқчисан? – сўрадим унинг ёнидаги раковина четига ўтириб. – Анави ёқимтой Филлис Смит биланми?

– Йўқ, шундай бўлиши керак эди, лекин бари чиппакка чиқди. Ҳозир мени Бад Тоунинг хонадоши кутяпти… Ҳой, сал қолса унутай дебман, у сени таниркан.

– Ким?

– Мен билан учрашувга чиқаётган қиз.

– Йўғ-е? – дедим мен. – Исми нима экан?

Бу мени анча қизиқтириб қўйганди.

– Нима эди-я… Уф. Ҳа, Жейн Галлагер.

Эҳ, у шу сўзларни айтганида ҳайратдан тош қотиб қолдим.

– Жейн Галлагер! – дедим. Бу исмни эшитиб ҳаттоки ўтирган жойимдан туриб кетсам бўладими! Қулоқларимга ишонмаётгандим. – Ҳа рост. Мен уни танийман. Бултур ёзда у билан деярли ён қўшни бўлганмиз. Унинг Доберман пинчери бўларди. Биз ўша кучук баҳона танишиб қолгандик. Қачон қараса унинг кучуги боғимизга…

– Ҳолден, ёруғни тўсиб турибсан, худо ҳақи, – деди Стредлейтер. – Туришга бошқа жой қуриб қолганми?

Эҳ, жуда ҳаяжонланиб кетаётган эдим. Жуда.

– У ҳозир қаерда? – сўрадим. – Янги қурилган кичик бинодами?

– Ҳа.

– Қандай қилиб мени унутмаган бўлиши мумкин? У Б.М.да ўқияптими? Ўша ерда ўқисам керак деганди. Шиплига боришим ҳам мумкин деганди. Уни Шиплида ўқияпти деб юрардим. Наҳотки, мени унутмаган бўлса? – ҳаяжонимни боса олмаётган эдим. Ростдан ҳам.

– Худо ҳақи, билмайман. Қоч, сочиғимни босиб турибсан, – деди Стредлейтер. Унинг жиннича сочиғига ўтириб олибман.

– Жейн Галлагер, – такрорладим яна. Ҳамон ўзимга келолмаётгандим. – Ё тавба-а.

Бизнинг Стредлейтер эса сочига гел суртаётганди. Менинг гелимни.

– У раққоса, – дедим мен. – Балетми, ишқилиб-да. Ёзнинг жазирама иссиғида ҳам кунига икки соат рақс билан шуғулланарди. Машғулотлар бора-бора унинг оёқларини йўғонлаштириб, хунук қилиб қўйишидан ташвишланарди. Биз доим бирга шашка ўйнар эдик.

– Шошма, нима ўйнардик дейсан?

– Шашка.

– Шашка?! Эҳ, худойим!

– Ҳа, шашка ўйнардик. У битта ҳам “қиролича”ни ишлатмасди. Тошини “қиролича” қилволиб, ҳеч уни юрмаса дегин. Жейн ҳамма “қиролича”ларини орқа қаторга тизиб, уларни шунчаки сақлаб турарди. Ўйин тугагунча ҳам улардан ҳеч фойдаланмасди. Унга “қиролича”ларнинг мана шундай бир қатор бўлиб туриши ёқар эди.

Стредлейтер чурқ этмади. Бундай мавзулар кўпчиликни қизиқтирмайди ўзи.

– Бизнинг клубда Жейннинг онаси ҳам ишларди, – дедим. – Бир пайтлар соққа топиш учун ўйинчиларнинг турли хоккей анжомларини кўтариб юрганман. Бир-икки сафар унинг онаси учун ҳам ишлаб берганман. Бечора тўққизта чуқурча орасида бир юз етмиш марталаб бориб келарди.

Стредлейтер менга деярли қулоқ солмаётганди. У ўзининг сочларини башанг қилиб тараш билан банд.

– Унинг ёнига бориб сўрашиб қўйсам бўларди. Нима дейсан? – сўрадим мен.

– Албатта, нега бўлмас экан?

– Ҳа, бораман, бир дақиқадан кейин.

Стредлейтер сочига фарқ оча бошлади. Одатда у сочини соатлаб тарарди.

– Жейннинг ота-онаси ажрашиб кетган. Кейин ойиси бир итдан тарқаган пиёнистага эрга текканди, – дедим мен. – У кишини жуда яхши эслайман. Ўзи қилтириқ, оёқлари жун босиб кетган эди. У доимо калта иштон кийиб юрарди. Жейннинг айтишича, у қандайдир драматург эмиш. Лекин қачон кўрсам маст аҳволда детектив радиодрамани тинглаб ўтирган бўларди. У жин ургур ҳовлисида қип-яланғоч югуриб юрарди. Ҳаттоки, Жейннинг ёнида ҳам.

– Йўғ-э? – деди Стредлейтер. Итсифат алкаш яланғоч ҳолда Жейннинг ёнида югуриб юргани ҳақидаги гап уни қизиқтириб қўйганди. Бу ҳароми Стредлейтер ўтакетган шаҳватпараст эди.

– Унинг болалиги расво ўтган. Беҳазил, – дедим мен.

Ваҳоланки, буни Стредлейтерга умуман қизиғи йўқ эди. Унинг қулоқлари фақат шаҳвоний гапларни эшитишга созланганди. Уни фақат ана шунақа мавзудаги гаплар қизиқтирарди.

– Жейн Галлагер! Ё тавба-а. – Уни хаёлимдан чиқаролмаётгандим, ўлай агар. – Унинг ёнига бориб ҳеч бўлмаса сўрашиб қўйишим керак.

– Боядан бери валдираб ўтирмасдан, саломлашиб келмайсанми унда? – деди Стредлейтер.

Дераза ёнига бордим. Аммо ювиниш хонаси нафасни бўғадиган иссиқлигидан буғланиб кетган ойнадан ташқарини кўриб бўлмасди. – Ҳозир бундай кайфиятдамасман. Чин сўзим, бунинг учун одамнинг кўнгли чопиб туриши керак-да. Менда эса ундай эмасди. – Уни Шиплида ўқияпти деб ўйлардим. Қасам ичаманки, уни Шиплида деб юрардим, – дея бирпас у ёқдан-бу ёққа юрдим. Бошқа қиладиган ишим ҳам йўқ эди-да.

– Жейнга ўйин ёқдими? – сўрадим.

– Менимча, ёқди. Тағин билмадим.

– У ҳар доим бирга шашка ўйнаганларимиз, яна шунга ўхшаш нарсалар ҳақида сенга гапирадими?

– Худо ҳақи, тинч қўйсанг-чи. Ахир у билан танишганимга кўп бўлмади, – деди у. Қиёси йўқ сочларини тараб бўлиб, Стредлейтер ашқол-дашқолларини йиғиштиришни бошлаганди.

– Қулоқ сол. Жейнга мендан салом айт, хўпми?

– Хўп, – деди Стредлейтер. Лекин у салом айтишига ҳеч ишонмайман. Ундай йигитлар ҳеч қачон саломингизни одамларга етказмайди.

У хонага қайтди, аммо мен қадрдон Жейн ҳақида хаёл сурганча бир муддат ювиниш хонасида туриб қолдим. Кейин мен ҳам хонага қайтдим.

Хонага кирганимда Стредлейтер кўзгу қаршисида бўйинбоғини тақаётган эди. У умрининг ярмини кўзгу қаршисида ўтказарди. Мен курсимга ўтириб бироз уни кузатдим.

– Ҳой, унга мактабдан ҳайдалганимни айтма, бўптими?

– Бўпти.

Стредлейтернинг яхши томони – унга худди Эклига тушунтиргандек ҳар бир нарсани икир-чикиригача гапиришнинг ҳожати йўқ эди. Менимча, унинг бу жиҳати ўзидан бошқаларга тупуриб қўйганлигидан. Мана, гап нимада. Экли эса умуман бошқа масала. У бурнини ҳар ерга тиқмаса, ҳаром ўлади.

Стредлейтер менинг катак-катак жакетимни кийди.

– Худо ҳақи, жакетимни чўзиб юборма, – дедим мен. – Уни энди икки мартагина кийганман.