Андрей Кудан – IМША (страница 3)

Цягнік спыняўся на маленькіх станцыях. Назвы былі знаёмыя з дзяцінства – ён ездзіў гэтай галінкай з бацькам гадоў пятнаццаць таму. Таксама восенню. Таксама ў нейкае мястэчка, дзе быў стары касцёл. Арсень тады ўвесь час сядзеў у тэлефоне, калі яшчэ быў тэлефон без інтэрнэту, гуляў у "змейку" і не хацеў нікуды ісці. Бацька спрабаваў расказваць, паказваць, але Арсень не слухаў. Яму было сумна.

Цяпер ён шкадаваў. Шкадаваў, што не слухаў, што не пытаўся, што не запісваў.

– А вы ў Крыніцах даўно былі? – спытаў ён у бабулі.

Яна падняла вочы ад яблыкаў.

– Ды я адтуль родам. Толькі даўно там не жыву. У Мінск да дачкі пераехала. Але часам езджу, могілкі правяраць.

– А што там за месца? Нармальнае?

Бабуля паглядзела на яго з нейкім дзіўным выразам. Быццам разважала, казаць ці не.

– Месца як месца, – нарэшце сказала яна. – Толькі… не ўсё там проста. Касцёл той стары. Людзі кажуць, нечыста там.

Арсень ледзь стрымаў усмешку. Нечыста. Бабулькі паўсюль аднолькавыя.

– А вы самі верыце? – спытаў ён.

Бабуля паціснула плячыма.

– Я не веру. Я ведаю. У маім дзяцінстве туды ніхто не хадзіў. Нават падлеткі не рызыкавалі, хоць і дурныя былі. А адзін раз… – яна асеклася. – Ды не, не буду. Усё роўна не паверыш.

– Раскажыце, – папрасіў Арсень. Не таму, што паверыў, а проста каб заняць час.

Бабуля памаўчала, паправіла хустку.

– Адзін мужык у нашым сяле жыў. П'яніца, праўда, але беззлобны. І вось ён аднойчы паспрачаўся з сябрамі, што заначавае ў касцёле. Яму казалі – не трэба. А ён пайшоў. Нараніцу знайшлі яго ля касцёла. Жывога, але… – яна зноў змоўкла. – Ён пасля таго так і не ачуняў. Усё казаў пра нейкіх дзяцей, якія плачуць пад зямлёй. Праз год памёр. Сэрца, сказалі.

Арсень кіўнуў. П'яніца, сэрца, паданні. Стандартны набор.

– А вы не смейцеся, – строга сказала бабуля. – Вы малады, думаеце, што ўсё ведаеце. Але ёсць рэчы, якія не тлумачацца навукай.

– Я не смяюся, – сур'ёзна адказаў Арсень.

І гэта была праўда. Ён не смяяўся. Яму было проста ўсё роўна.

Цягнік пачаў запавольвацца. За акном паплылі драўляныя хаты, сады, сіласныя ямы. Маленькая станцыя, пафарбаваная ў блякла-зялёны колер, з шыльдай, на якой ледзь трымаліся літары: «Крыніцы».

Арсень узяў заплечнік, падзякаваў бабулі і выйшаў.

Паветра было зусім іншае. Не такое, як у Мінску. Яно пахла вільгаццю, прэлым лісцем, дымам з комінаў і яшчэ нечым – салодкаватым, ледзь улоўным. Мо гнільнёй. Мо позняй восенню.

Платформа была пустая. Толькі два мужыкі курылі ля будкі і праводзілі яго вачыма.

Арсень пастаяў, аглядаючыся. Дзе тут таксі? Дзе аўтобус? Дзе хоць нехта?

– Вам куды? – гукнуў адзін з мужыкоў.

– У мястэчка. Да касцёла.

Мужыкі пераглянуліся.

– А, да касцёла, – сказаў другі, выплёўваючы недакурак. – Ну, гэта пешкі недалёка. Па дарозе проста. Кіламетры тры.

– А падвезці?

– Не, брат, у мяне толькі матацыкл, але ён без колаў стаіць, – зарагаталі яны.

Арсень уздыхнуў і пайшоў па грунтоўцы, якая вяла ад станцыі ў поле.

Дарога была разбітая, усюды лужыны, але ісці можна. Злева цягнуўся лес – высокі, сасновы, з арэшнікам у падлеску. Справа – поле, дзе нешта расло, але даўно сабралі, і цяпер там тырчала толькі шэрая сцеблы.

Арсень ішоў і думаў пра бацьку. Пра ягоныя словы. Пра той дзіўны тэлефанаванне. Пра кнігу, старонкі якой хтосьці выдраў.

Лес скончыўся, і паказаліся першыя хаты. Старыя, драўляныя, з бляшанымі дахамі. Дзе-нідзе – новыя, цагляныя, але таксама нейкія шэрыя, нямытыя. На вуліцы нікога не было. Толькі сабака брахаў дзесьці за плотам ды куры капаліся ў пыле.

Арсень спыніў першую ж старую, якая несла ваду з калодзежа.

– Прабачце, дзе тут можна спыніцца? Пакой зняць?

Старая паставіла вёдры, прыгледзелася.

– А вы хто такія будзеце?

– З Мінска. У камандзіроўку. Касцёл тут будуць зносіць, трэба дакументы праверыць.

– А, – сказала яна і неяк па-іншаму паглядзела. З цікаўнасцю? Ці са спачуваннем?

– Ідзі да Ганны. Яна кватарантаў пускае. Трэці дом адсюль, з сінімі аканіцамі.

Арсень падзякаваў і пайшоў.

Дом з сінімі аканіцамі аказаўся старым, але яшчэ моцным. Падворак чысты, дровы складзеныя роўным штабелем, на вяроўцы сушыцца бялізна.

Ён пастукаў. Доўга ніхто не адчыняў. Потым за дзвярыма зарыпелі падлогі, і на ганак выйшла жанчына гадоў шасцідзесяці, з суровым тварам і разумнымі вачыма.

– Чаго?

– Ганна? Мне сказалі, вы кватару здаяце.

Яна агледзела яго з ног да галавы. Заплечнік, кеды, шэрая кофта. Нічога небяспечнага.

– Надоўга?

– На пару дзён. Можа, на тры.

– Дзесяць рублёў за ноч. Прыбіраць за сабой. Есці не гатую, але разагрэць магу.

– Добра.

Яна адчыніла дзверы шырэй і прапусціла яго ўнутр.

У хаце было чыста, нават утульна. Па-старэчаму, але без смецця. Пакоік, які яна паказала, быў маленькі, з вузкім ложкам, столікам і акенцам, якое выходзіла ў сад.

– Вось тут, – сказала Ганна. – Туалет на вуліцы. Душ? Можна памыцца ў лазні, калі патопіце. Дровы ў калідоры.

– Дзякуй.

Яна пастаяла на парозе, быццам нешта хацела спытаць, але не вырашылася.

– Вы да касцёла прыехалі? – нарэшце спытала.

– Так. Працу такая.

Ганна кіўнула.

– Майго бацьку туды насіла, – сказала яна нейкім дзіўным голасам. – Гадоў дзесяць таму. Ён таксама ўсё туды ездзіў. Гісторык, казаў. А потым… – яна махнула рукой. – Нічога. Адпачывайце.

І выйшла.

Арсень сеў на ложак. Галава пачала балець ад гэтай цішыні. У Мінску заўсёды нешта гудзела – трамваі, машыны, людзі. А тут – цішыня. І ў гэтай цішыні чутно было, як дзесьці капае вада, як рыпіць галінка за акном, як дыхае вецер.

Ён дастаў кнігу. Пагартаў. Паспрабаваў чытаць, але вочы зліпаліся. Дарога, свежае паветра, цішыня – усё гэта рабіла сваю справу.

Арсень лёг проста так, не распранаючыся. Вырашыў: паляжу гадзінку, потым пайду агледжу касцёл.

Ён заснуў амаль імгненна.