Альбер Камю – Пры зачыненых дзвярах: драматычныя творы (страница 76)

XX. Ну, на — еш!

АА. Чаму?..

XX. Каб гэтулькі не балбатаў.

АА. Кепска ты мяне зразумеў. Зрэшты, я з самага пачатку папярэдзіў цябе, што не скарыстаю тваёй шчодрасці... Я харчуюся памяркоўна, рацыянальна...

XX. Ну, раз не хочаш есці, усё роўна не балбачы. (Цягне руку па бляшанку.)

АА (бярэ ў рукі кансервы). Пачакай. Што гэта?

XX. Сечанае мяса. Экстра.

АА. Дзе ты гэта купіў?

XX. У краме.

АА. У якой краме?

XX. Звычайнай. Аддай назад.

АА (надзяе акуляры). Гэта харч сабакам.

XX. Як гэта — сабакам...

АА (чытае этыкетку). «Нон плюс ультра». Універсальны корм. Выключна свойскай жывёле. Смачны і спажыўны, прыгатаваны паводле рэцэпту, што выпрацаваны ў выніку працяглых лабараторных даследаванняў і ветэрынарнае практыкі. Ідэальна збалансаваная дыета, якая мае комплекс вітамінаў, пратэін, а таксама мінеральныя солі. Наяўнасць шкодных штучных кансервантаў выключаецца. Прадукт натуральны, натуральна пафарбаваны. Сытная і гігіенічная страва. Хоць і вельмі спажыўная, аднак не выклікае такіх пабочных з’яў, як атлусценне, нястраўнасць ці спад апетыту. Ідэальны прэзент твайму прыяцелю. Паспрабуй даць яму і пераканаешся, што твой сябар будзе табе яшчэ больш верны. Зрабі яму гэту прыемнасць і ўбачыш, які ён будзе ўдзячны табе. «Нон плюс ультра» — гэта радасць і шчасце тваім чатырохногім сябрам.

XX. Вось бачыш.

АА. Што — бачыш?

XX. Ну, бачыш, што пішуць, якое гэта добрае.

АА. Добрае — сабакам.

XX. Там пра сабак нічога не пішуць, а толькі пра сяброў.

АА. «Чатырохногія сябры» — гэта і значыць сабакі. Ды яшчэ — каты.

XX. Не можа быць.

АА. Чаму ж — не можа быць?

XX. Бо гэта ж мяса. А мяса хіба можна гатаваць сабакам?

АА. Усё правільна. Сабакі ж створаны як драпежныя жывёлы.

XX. Напэўна, штосьці тут наблыталі.

АА. Але тут на самым пачатку сцвярджаецца: «...Выключна свойскай жывёле»... А далей, памятаеш, той напамін пра ветэрынарную практыку. Гэта цябе не пераконвае?

XX. Пакажы. (Бярэ ў рукі бляшанку і аглядае яе з усіх бакоў. АА здымае акуляры, кладзе іх у кішэню халата.) Не, ўсё-такі я не веру табе.

АА. Хто з нас ведае замежныя мовы — ты ці я?

XX. Наўмысна так гаворыш, каб насаліць мне.

АА. Дык паглядзі, там і карцінка ёсць. На фоне ранішняй зары ўсміхаецца сабака. Гэта ж паказчык дабрабыту і задавальнення.

XX. Ну, дык і што з гэтага?

АА. Як гэта — што з гэтага? Гэты сабака такі задаволены якраз таму, што наеўся з гэтае бляшанкі. Нават непісьменныя могуць чытаць пісьмо малюнка.

XX. Карцінка як карцінка. Ці мала ўсялякіх карцінак?

У нас дома таксама была карцінка: на фоне сонца на паляне стаіць вельмі задаволены алень. I што з гэтага? Хіба гэта таксама азначала, што ён аб’еўся травой?

АА. Магчыма.

XX. Не, адна карцінка яшчэ нічога не значыць. Карцінка існуе дзеля таго, каб было прыгожа, дзеля аздобы. Таму гэтая ежа вельмі пікантная з карцінкаю.

АА. Хай сабе і так. Здагадваюся, што ты купіў гэты прадукт з меркаванняў яго цаны. Ты выбраў найтаннейшыя кансервы ва ўсёй краме.

XX. Гатунак жа адмысловы.

АА. Сабакам.

XX. Прыма ж!

АА. Канечне, сабакі, напэўна, вельмі задаволеныя гэтай штукай.

XX. А вось я буду есці яе!

Паўза.

АА. Хіба я забараняю табе?

XX. Ну, дык есці?

АА. Чаму ж не? Калі ты дагэтуль яшчэ не атруціўся. (Паўза.) Дык чаму ж не ясі?..

XX злосна шпурляе бляшанку ў куток. Сядзіць маркотна. Паўза.

XX. Бо я не сабака.

АА. Не?

XX. Не!

АА. Ну, табе лепш ведаць.

Паўза. XX устае, падымае з падлогі бляшанку.

XX. Ты... ты казаў, што гэта прыдатнае таксама і катам?

АА. Магчыма. Любімымі свойскімі жывёламі могуць быць і каты.

XX. Ты ўпэўнены?

АА. Упэўнены. Але якое гэта мае значэнне?..

XX. Бо калі гэта кацінае, дык мог бы есці і я, ну, а калі толькі сабакам, дык не. Ні ў якім разе! Хіба я сабака, каб есці нейкую сабачую ежу?!

АА. Вось ты сам сабе і адказаў цяпер.

XX. Але ты мне скажы, сам скажы мне: ці я сабака. Ну, хіба я сабака?!

АА. Не, ты не сабака. Ніводзін чалавек не належыць да гэтае пароды. Прынамсі, не павінен.

XX. Вось бачыш! Значыць, калі гэта катам, дык я таксама магу есці. Каты — гэта іншая рэч. Каты — гэта не сабакі. Дык, слухай, магу, га?

АА. Напэўна, можаш...

XX. Пэўна, магу?

АА. Ды можаш, можаш... (Раптам закрычаў.) А зрэшты, жары ўсё, што табе падабаецца! Мяне гэта не абыходзіць!

XX. Значыцца, магу. (Сабраўся адчыняць бляшанку сякераю.)