Владимир Шитик – Камандзіроўка ў сваім горадзе (страница 37)

— Ну, тут я выкручуся. Скажу, што ёсць у вышуку супрацоўнік, які вельмі лянуецца ножкамі рухаць. А што, няпраўда?

— Так, блізка, ці, як у той дзіцячай гульні, горача. А што яшчэ?

Гарбаценка недаўменна паглядаў то на аднаго, то на другога і не мог зразумець, што да чаго.

— Скажу таксама, што гэты сышчык,— Акулік павадзіў пальцам перад Пугацэвічам,— крышачку вар’ят і таму паверыў сабаку, які не ўзяў след.

— Гарачэй, гарачэй, Вадзім! А далей?

— Хопіць,— змяніў тон Акулік.— Я чалавек прымхлівы, наперад не загадваю. Асабліва калі сышчыкі нашармака дзейнічаюць.

— Твая праўда, следчы,— Пугацэвіч пасур’ёзнеў.— Будзем здабываць факты. Для пачатку наведаю домакіраўніцта.

— Даручы Гарбаценку, хай актыўна падключаецца.

— Зраблю, Сяргей Антонавіч,— Павел памкнуўся устаць, хаця ацэнка следчым яго папярэдняй дзейнасці не натхняла.

— Рана табе, оперупаўнаважаны, парык здымаць,— сказаў Пугацэвіч.— Ты яшчэ да абеду працу шукаў.

— Перад кім апраўдвацца! — загарачыўся Павел.

— Пацярпі,— падняў руку капітан,— наперад закінеш, потым як знойдзеш. Пойдзе Шульжык. А вось і ён. Табе даручэнне, Вячаслаў. Высветліш у домакіраўніцтве, ці не здалі апошнім часам тую кватэру нумар дзесяць, помніш, ніжэй абрабаванай? Калі здалі, то каму? Пастарайся высветліць сёння, каб мне было чаго званіць у Нарыльск.

Шульжык не чуў размовы старшага оперупаўнаважанага са следчым. Але ўдакладняць заданне не стаў, было яно простае. I Пугацэвіч не палічыў неабходным нешта тлумачыць дадаткова.

Гарбаценка і Шульжык выйшлі разам. Вячаслаў зірнуў на гадзіннік, заклапочана прамовіў:

— Хутка пяць, каб не разбегліся ў домакіраўніцтве. Што там з кватэрай?

Павел паціснуў плячамі.

— Сяргей Антонавіч нешта праверыць хоча. Я не ўлавіў. Яны з Акулікам больш падколвалі адзін аднаго.

— У іх бывае, асабліва як Сяргей Антонавіч за які-небудзь хвосцік учэпіцца. Вастрасловы. Ну, я пабег.

Кіраўніка дамамі на месцы не аказалася. Шульжык звярнуўся ў бухгалтэрыю. Жанчына, на чыім участку быў патрэбны яму дом, паведаміла, што кватэра Філімонавых яшчэ не занятая, а ключы знаходзяцца ў іх знаёмага, інжынера ЖЭКа Зубрэя. Ён наглядае за кватэрай і аплочвае яе.

Гэтымі звесткамі можна было і абмежавацца. Аднак для большай пэўнасці Шульжык рашыў зайсці да Зубрэя. Хто ведае, што потым можа спатрэбіцца Пугацэвічу.

Інжынер, малады чалавек піжоністага выгляду, пытанню оперупаўнаважанага здзівіўся.

— Што зробіцца гэтаму катуху,— сказаў ён і дастаў з кішэні ключы.— Вось нашу з сабой. Неяк у ліпені заходзіў. Усё цэлае.

— I пылам пакрытае,— усміхнуўся Шульжык.

— Не я ж буду прыбіраць! — Інжынер ахоўваў сваю годнасць.

— Але,— пагадзіўся Шульжык. Ён заўсёды шкадаваў людзей, якія дамагаюцда аўтарытэту не працай і паводзінамі, а хваравітым успрыняццем нават уяўнага прыніжэння сваёй асобы.

На тым Вячаслаў развітаўся. А Зубрэй, правёўшы яго позіркам, з сумненнем паглядзеў на тэлефон. Той, каму ён меў намер пазваніць, наўрад ці быў зараз дома. Сам інжынер не лічыў пытанне такім ужо неадкладным, каб званіць зараз. Аднак, ведаючы шалёны нораў свайго знаёмага, якому быў тым-сім абавязаны, усё-такі зняў трубку.

У навушніку доўга гучалі працяглыя сігналы — абанент не адказваў. Зубрэй хацеў ужо націснуць на рычагі, як пачуў хрыплы голас:

— На провадзе…

— Тлушч гадуеш? — засмяяўся Зубрэй, уявіўшы крывы заспаны твар знаёмага.— Не, нідзе не гарыць. Хацеў папярэдзіць толькі, што ў бліжэйшы час на ключы не разлічвай. Ды не мне патрэбны. Нейкі опер пытаўся: чыя кватэра ды ў каго ключы? Раптам захоча паглядзець, а там ты з красуняй на канапе. Карціна…

21

Нізкія цяжкія хмары з раніцы навіслі над горадам, пагражаючы праліцца густым дажджом. Вецер бязлітасна трапаў кроны дрэў, зрываў яшчэ не пажоўклае лісце, падымаў аблокі пылу. Надвор’е хмурылася, нібы на дварэ быў не верасень, а прынамсі, канец кастрычніка. I гэтак жа змрочна было на душы ў Пугацэвіча, калі ён прыйшоў да начальніка аддзела на чарговую ранішнюю нараду. Ён ужо ведаў, што падпалкоўніка выклікаў начальнік упраўлення з нагоды яшчэ адной скаргі Канапацкага. Сяргей Антонавіч разумеў, што чалавек пакрыўджаны, што, не ўяўляючы іх працы, лічыць вышукнікоў ледзь не гультаямі, абыякавымі. А ўсё роўна было непрыемна. Пытанне не толькі ў прафесійным гонары сышчыка Пугацэвіча і яго калег. Кожны з іх мае нібы асабісты рахунак да любога злачынца і працуе дзеля таго, каб ніхто не мог зневажаць, здзекавацца з людзей, парушаць закон. Таму і крыўдзілі скаргі, бо абвінавачвалі ў бяздзейнасці. Тым болей сёння, калі нарэшце справа абяцала зрушыцца з месца. I таму менавіта сёння Сяргею Антонавічу не хацелася апраўдвацца, ён спадзяваўся абмеркаваць некаторыя выяўленыя факты і здагадкі.

Ды не заўсёды складваецца так, як хочаш. У начальства таксама свая думка ёсць.

Пётр Пятровіч пачаў усё-такі з гэтых злашчасных краж. Ён не перадаваў словы генерала, якія наўрад ці пацешылі б вышукнікоў, не дадаваў і сваіх каментарыяў з гэтага выпадку, а толькі нагадаў пра тыя самыя дні, якія непакоілі Пугацэвіча,— заканчваўся тэрмін, вызначаны законам на расследаванне.

Пугацэвіч пазіраў на падпалкоўніка і думаў, што ў таго таксама на душы няма спакою: твар бледны, стомлены, вочы прыпухлыя. Напэўна, у генерала гаворка была не пра адны нераскрытыя кражы, ёсць і іншае, за што можна папракнуць супрацоўнікаў аддзела. Пётр Пятровіч заўсёды ўсе ўдары прымае на сябе, і чаго каштуе гэта амартызацыя, вядома толькі яму аднаму. Вось і сёння, нагадаўшы пра тэрмін, уважліва агледзеў падначаленых і сказаў сваё любімае:

— У вышуку — як у вышуку. Твая думка, лейтэнант Гарбаценка?

Павел ускочыў. Янушкевіч не патрабаваў, каб дакладвалі стоячы. Абмен меркаваннямі, лічыў ён, не выступленне з трыбуны вялікага форуму. Чым прасцей ён адбываецца, тым менш афіцыйнасці і больш еднасці будзе паміж яго ўдзельнікамі. Аднак Павел, бачна, хваляваўся. Пугацэвіч здагадваўся чаму — першае ж выступленне перад таварышамі, у якім пэўным чынам прагучыць справаздача за незвычайную камандзіроўку ў сваім горадзе. Як кіраўнік групы, Пугацэвіч не меў прэтэнзій да маладога супрацоўніка. Данясенні былі змястоўнымі, сведчылі пра ўменне назіраць, аналізаваць, пра веданне жыцця. Так, службовыя якасці лейтэнанта задавальнялі Сяргея Антонавіча. Аднак яму было не ўсё роўна, што ён за чалавек, Павел Гарбаценка, які ў яго характар — ім жа разам працаваць. Раней на нарадах Павел сціпла маўчаў, не вытыркаўся.

I Сяргей Антонавіч стараўся пранікнуць не толькі ў сэнс, але і ў тое, як падаецца той або іншы факт.

— Цацкаемся мы з Лебедзевым,— Гарбаценка адразу, без падыходаў, памкнуўся схапіць быка за рогі.

Гэта быў камень у яго, Пугацэвічаў, агарод. Але Сяргей Антонавіч, каб не збіваць чалавека з думкі, знешне не адрэагаваў на выпад. Акулік таксама не выказаў эмоцый, адно нешта пазначыў у сваім блакноце. Затое ў вачах Шульжыка бліснула насмешка.

— Расшыфруй, калі ласка,— спакойна папрасіў падпалкоўнік, бо Павел, сказаўшы, нібы чакаў пярэчанняў.

Пазіраючы на Вячаслава, быццам той быў яго галоўным апанентам, ён загаварыў больш паслядоўна:

— У нас у руках магнітафон, украдзены ў Канапацкіх. Святлана Макоўчык не зможа прыдумаць пераканаўчае тлумачэнне таго, як ён да яе трапіў. Мне яна не паказалася выкрутлівай. Прычым тут мы маем саюзніка — яе мужа, ён да гэтага часу не ведае, што жонка набыла магнітафон. Святлана не сказала пра пакупку і не бярэ яе дамоў.

Пугацэвіч адзначыў, што гэты факт з мужам сапраўды заслугоўвае ўвагі.

Між тым Павел працягваў:

— Трэба панаглядаць за новымі дамамі ў мікрараёне, баюся, Лебедзеў выглядаў там аб’ект для чарговай кражы.

— Усё? — спытаў Янушкевіч.— А чаму ты Грыгаровіча з Самсонавым абмінуў?

— У гэтай кампаніі — карэннік Лебедзеў, яму галоўная ўвага, Пётр Пятровіч,— Павел быў гатовы і да такога пытання, відаць, прадумаў шмат што загадзя.— Грыгаровіч у Лебедзева на падхваце, на самастойныя дзеянні ён, на мой погляд, не здольны. А Самсонаў… Слабавольны, у гэтым ён падобны на Грыгаровіча, хаця і можа быць ініцыятыўным. Грошы і сам любіць, і яго прыгажуня жонка. Дапускаю, спакусіўшыся заробкам, мог стаць у Лебедзева збытчыкам. У кампаніі ён уяўляецца мне,— Гарбаценка звярнуўся да Акуліка,— самым неўраўнаважаным. Да таго ж, па кватэрах не лазіў…

— На Падлеснай,— удакладніў следчы.

Павел спрачацца не стаў, з другой кватэрай сапраўды яснасці не было.

— Тут слушна адно,— атрымаўшы слова, Шульжык, нібы адказваючы Гарбаценку, глядзеў на яго.— 3 магнітафонам…

— Крытыку прытрымай,— падпалкоўнік пастукаў трохколернай шарыкавай ручкай па шкле на стале.— Давай сваё.

— То яно, Пётр Пятровіч, і вынікае з майго пярэчання лейтэнанту, гэта не крытыка,— Вячаслаў умеў выкручвацца.

— Ну-ну,— недаверліва ўсміхнуўся Янушкевіч, аднак ручку паклаў.

— Самсонаў быў тым трэцім на кватэры Канапацкіх. Усё выканае, што загадае Лебедзеў,— праз тую ж сваю бязвольнасць. I як слабак, будзе адмаўляць гэта, нават прыпёрты да сцяны. Цяпер Лебедзеў. За ім трэба сачыць, а не за дамамі.

Пугацэвіч здзіўлена ўзняў бровы. Шульжык заўважыў гэта і задаволена растлумачыў:

— Глядзіце. Тут у нас Сарвіра паабяцаў Самсонаву ўзяць футра. А калі Самсонаў прыехаў да яго, чамусьці адмовіўся. Здзелка сарвалася. Кампанія засталася без грошай. Таму і пойдуць на новую кражу. На чале з Лебедзевым.