18+
реклама
18+
Бургер менюБургер меню

Сергей Карпов – Латинская Романия (страница 44)

18

Судя по имени, этот человек уже долго проживал на Понте. В Симиссо (Амисе), где были генуэзский замок и фактория, действовали католический епископат и францисканский монастырь[753]. Перемещение из Симиссо в Трапезунд для священника-францисканца дело неудивительное: между городами была тесная связь, в Трапезунде была одна из трех кустодий францисканского Восточного Викариата[754], действовало несколько католических храмов. До сих пор было известно посвящение лишь трех из них: св. Маргариты, св. Елевтерия и, возможно, св. Креста[755]. Публикуемые документы позволяют добавить к ним еще и миноритскую церковь св. Франциска.

После рождения ребенка (оказалось, что это была девочка) брат Георгий содержал его вместе с матерью в течение 14 месяцев в доме своей сестры. Затем служанка Спинолы возвратилась в дом своих родителей, а девочка воспитывалась священником, который через 17 лет выдал ее замуж в соответствии с пожеланиями отца. Брат Георгий утверждал, что опека и приданое обошлись ему в 250 золотых турецких дукатов, которые не были возмещены умершим к 1444 г. Спинолой. Священник возбудил иск против его наследников, желая получить названную сумму.

250 турецких дукатов были значительным капиталом. В 1437 г. в Трапезунде турецкие дукаты продавали по 80 трапезундских аспров за штуку[756]. Точных данных о курсе, существовавшем в 1444 г. у нас нет. 250 турецких дукатов составляли примерно около 20 тысяч трапезундских серебряных аспров, основной монеты, обращавшейся в империи Великих Комнинов. Золотые монеты, как известно, не чеканились в Трапезундской империи, как и в Византии в тот период[757]. Поэтому большие суммы исчисляли в золотых дукатах — венецианских и турецких, обращавшихся в регионе.

Брат Георгий в своей петиции указывал, что его траты включали расходы на одежду и питание (de victu et vestitu) и на приданое девушки. В Латинской Романии существовал обычай, по которому итальянские хозяева давали приданое своим греческим служанкам, когда те выходили замуж. Но обычно эти суммы не были велики: 600–800 аспров Каффы (равные 375–500 трапезундским аспрам) в 1289–1290 гг. или 1675 трапезундских аспров в 1412 г.[758] Социальный статус незаконной дочери Спинолы не был высоким и не слишком отличался от положения служанок. В петиции подчеркнуто, что девушку венчали «in loco convenienti ad ipsius puelle qualitatem». He присущее благородным людям достоинство, dignitas, а простое «качество», qualitas, определяло место девушки в обществе. Возможно, брат Георгий завысил сумму иска. Кроме того, он не упомянул о частичной уплате 10 000 трапезундских аспров, произведенной Анфреоно Спинолой при посредничестве Джорджо ди Кварто, burgensis Перы, и Джованни ди Кукурно, burgensis Трапезунда, свидетеля обвинения.

По вопросу о статусе burgenses существует большая специальная литература[759]. В наших документах упоминание о том, что свидетели являются burgenses Trapesundarum, явно связано лишь с их постоянным проживанием в замке генуэзской фактории, Леонтокастроне, где и были составлены акты.

Еще один интересный штрих: генуэзские купцы в Трапезунде плохо знали или не знали вовсе латинский язык, так как нотарий курии должен был читать и переводить свидетелям, Пьетро ди Путео и Джованни ди Кукурно, текст иска брата Георгия.

Представители генуэзских семейств Кукурно и Путео хорошо известны в Трапезунде в XV в. Пасквалино Кукурно в 1446 г. был прокуратором (доверенным лицом) генуэзских burgenses Трапезунда в Каффе[760]. Баттиста ди Путео в 1431 г. был направлен правительством Генуи к трапезундскому императору в качестве посла и синдика республики для подтверждения договоров с империей и привилегий генуэзцев, а также чтобы обеспечить реконструкцию генуэзского замка[761]. Базилио ди Путео habitator in Trapexunda et burgensis in dicto loco продал в Трапезунде в 1411 г. своего раба-еврея[762]. Наконец, Антонио ди Путео получает в Каффе 3000 трапезундских аспров, причитавшихся другому знатному генуэзцу, жителю Трапезунда Урбано ди Нигро[763].

Публикуемые ниже документы написаны нотариальным курсивом XV в. За исключением поврежденного верха 106-го листа рукописи, степень сохранности хорошая.

1. IX 1444–15. V 1445

f. 105

Copia

Coram vobis nobili domino Andriolo de Auria, honorabili consule januensium in imperio Trap(e)s(undarum) in iure et in vestri iusticia constituto.

Reverendus dominus frater Georgius de Simiso vicarius ecclesie sancti Francisci de Trapes(unda) dicit et reverenter exponit, quod anno de MCCCCXXVI de mense junii Anfreonus Spin(ul)a de Luculo civis Janue existens hic in Trapesunda, mercator, du(m) vellet recedere de presenti loco habens un(am) eius famulam pregnantem, ipsam dimissit pen(es) prefatum dominum fratrem Georgium cum commissione, ut ipsam gubernaret usquemquo peperisset, et postea filium vel filiam, quam haberet, gubernaret, usquemquo ad etatem proveniret, et essendo filia sibi micteret monetam tam pro gubernat(ione) ipsius, quam etiam pro maritac(ione), et essendo mas(c)ulo etiam ipsum gubernaret, usquemquo esset de etate, ut posset ipsum facere conducere in Januam, et quod etiam de expensis ipsius sibi provideret; id est, quod ipso Anfreono recesso, dicta famula peperit filiam, cum qua dictam famulam tenuit in domo sororis sue pro menses quatuordecim et sibi fecit omnes expensas necessarias. Post modum ipsa famula recessit et ivit ad domum parentum suorum[764], et ipse dominus frater Georgius retinuit dictam filiam, et gubernavit usque ad etatem annorum decem septem in circa. Deinde ipsam maritavit in loco convenienti ad ipsius puelle qualitatem. Et cum veritate tam in guberno matris et filie, quam in maritacione ipsius expendidit in valore[765] de[766] ducatis ducentis quinquaginta auri turchi, ut digne probare intendit per testes fidedignos, quos habet informatos de predictis.

f. 106

[767] vos requirit per vos prefatum dominum consulem summare…[768]

plano recipi deberet in curia vestra, ne fides viri pe… et[769]. Et ut possit de predictis consequi solutionem suam in bonis et hereditate dicti Anfreoni, quem audivit ab hoc seculo transmigrasse, ex quo non missit sibi, ut promisserat, monetam, pro posse solver(e) expensas et dotes predict as.

Et predicta dicit ad presens etc.

Salvis sibi etc.

Protestants de expensis etc.

+MCCCCXXXXIIII die martis prima septembris in terciis in Leocastro Ianuen(sium) ad bancum iuris.

Deposita in iure et in publico presencia domini consulis per dictum dominum fratrem[770] Georgium.

Qui dominus consul predicta admisise et in quantum de iure tenentur et deberit et non aliter nec alio modo et mandavit per me notarium infrascriptum et scribam dicte curie prosequi ad riceptionem dictorum testium sic summarie et de piano.

Ea die.

Admoniti fuerunt per me, notarium infrascriptum, de mandato prefati domini consulis infrascripti testes product(i) per dictum dominum fratrem Georgium super dicta requisicione, quatenus hodie in vesperis compareant coram predicto[771] domino consule ad iurandum de veritate dicenda de eo, de quo fuerint interrogati supra dicta requisicioni tam pro una parte, quam pro alia revoc(ati) etc.

Quorum nomina sunt hec:

d(omini) Petrus de Puteo et lohannes de Cucurno.

Ea die in vesperis.

Supradicti domini Petrus et lohannes constituti in presencia prefati domini consulis in observatione dicte admonicionis iuraverunt ad sancta Dei Evangelia corporaliter tactis scripturis de veritate dicenda supra dicta requisicione, tam pro una parte, quam pro alia, revoc(ati) etc. présente et instante dicto domino fratri Georgio.

+MCCCCXXXXIIII die 2 sept(embris).

Dominus Petrus de Putheo, burgensis Trapes(undarum), testis, receptus de mandato prefati domini consulis supra dicta requisicione per me notarium infrascriptum et scribam curie Trapes(undarum) ad instantiam dicti domini fratris Georgii admonit(us) etc., qui jur(avit) etc. dicta requisicio sibi test(i?) prius lecta et vulgarizata etc.

Suo iuramento testificando dixit se tantum scire de contenta

f. 107

in dicta requisitio, videlicet quod verum est, quod dicto tempore contento in dicta requisicione, volendo dictus Anfreonus Spinula hinc recedere pro Janua, dimisit penes dictum dominum fratrem Georgium dictam eius famulam pregnantem, ut ipsam gubernaret. Qua post recessum dicti Anfreoni peperit filiam, quam dictus testis baptizavit. Eo, quod magnam conventionem et amicitiam habebat con dicto Anfreono, quam famulam con filia dictus dominus frater Georgium tenuit in domo sororis sue per spatium temporis. Postea, recessa dicta famula, retinuit dictam filiam et gubernavit usque ad etatem debitam et ipsam maritavit in loco convenienti ad ipsius puele qualitatem. Cui puele et sic matri de tempore, quo steterunt in dicta domo, fecit dictus dominus frater Georgius omnes expensas necessarias de victu et vestitu, et sic in maritac(ione) dicte puele. Tamen quantum expendidit in predictis, ignorat ipse testis, et sic est rey veritas.

Int(errogatus) de causa su(mm)e, respondit pro ea, qua ut supra dixit et testificatus fuit.

Super generalibus recte respondit.

Ea die.

lohannes de Cucurno burgensis Trapesundarum, testis, ut supra, receptus de mandato prefati domini consulis supra dicta requisicione per me, notarium infrascriptum et scribam dicte curie, ad inst(antiam) dicti domini fratris Georgii admonitus etc., qui iuravit etc. dicta requisicio sibi testi prius lecta et vulgarizata etc.