Пауло Коэльо – Алиф (страница 3)
Шуларни ўйлаб улгурмасимдан, бошим узра момақалдироқ қаттиқ гумбурлаб, осмон бағрини чақмоқ тилиб ўтади.
Яна қўрқув ва титроқ. Бу – белги. Ҳар доим энг яхши хислатларимни намойиш қиламан, деб ўзимни ишонтиришга уринсам-да, табиат бунинг аксини таъкидлайди: ҳаётни чин севган одам ҳеч қачон тўхтамайди. Еру осмонда жала авжига минади. У тингач эса далаларнинг ҳосилдорлиги ошади, ҳаво тозаланади. Аммо бундай жаладан сўнг қанчадан-қанча уйлар томсиз қоларкин, неча юз йиллик дарахтлар йиқиларкин ва яна қанча водийлар сув ичида қоларкин?
Узоқда сариқ шарпа кўринади.
Ўзимни ёмғир ихтиёрига топшираман. Чақмоқ ҳамон тинмайди. Ожизлик ҳисси ўрнини умуман ўзга туйғу эгаллайди: қалбимни кечирим сувлари ювиб кетгандек гўё.
Бу сўзлар кўнгил қаъридан чиқади. Ўтган йиллар давомида ўрганганим – ўзимга тегишли бўлмаган, шубҳа-гумонларимни тарқатиш учун баъзан пайдо бўлиб турадиган донишмандлик.
Мана муаммом қаерда – менда шундай ҳолатлар бўлиб турса-да, шубҳаланишда давом этавераман.
Сариқ шарпа энди қаршимда турибди. Рафиқам экан. Эгнига биз тоғларда киядиган ёрқин рангли ёмғирпўш ташлаган. Бундай кийимда адашиб қолганларни топиш осонроқ бўлади.
– Кечки овқатга бормоқчи эдик, унутмадингми?
Йўқ, унутганим йўқ. Момақалдироқ гумбурлаган тоғ оламидан қовурилган қўй гўшти, яхши шароб ва дўстлар билан самимий суҳбат кутиб турган шаҳарчага қайтиш вақти келди. У ерда бизга «Харлей Дэвидсон» даги сайру саёҳатлари ҳақида гапириб беришмоқчи эди. Кийимимни алмаштириш учун уйга қайтишда Ж. билан суҳбатимизни қисқача айтиб бераман.
– Қаерга боришингни айтдими? – сўрайди рафиқам.
– У масъулиятни зиммамга олишни буюрди.
– Буни нимаси қийин? Эртанги кундан фақат тўсиқ қидираверма. Чолга ўхшаб кетяпсан.
Эрве ва Вероника ёлғиз келишмабди. Улар билан ўрта ёшлардаги икки француз ҳам бор экан. Улардан бирини башоратчи сифатида таништиришди. Дўстларимиз у билан Марокашда танишишган экан.
Бу башоратчи менда ҳеч қандай таассурот қолдирмади. Кўриниши ҳам ғалатироқ.
Бир маҳал у худди транс ҳолатига киргандай бирдан Вероникага мурожаат килади:
– Рулга ўтирганда эҳтиёт бўлинг. Ҳалокатга учрайсиз.
Бу хилдаги башоратларнинг оқибати жуда ёмон бўлиши мумкин. Ахир Вероника бу гапни жиддий қабул қилса, унда пайдо бўлган хавотир салбий қувватни чорлайди. Ана ўшанда фалокат ростдан ҳам содир бўлади.
– Бу жуда қизиқ-ку! – хитоб қиламан бошқалардан аввал муносабатимни яширмай. – Сиз келажак ва ўтмишни кўра оладиганга ўхшайсиз. Бугун бир танишим билан айнан шу ҳақда гаплашгандим.
– Ҳа, Тангри амр этган пайтлари кўра оламан. Бу дастурхон атрофидагилардан ҳар бирининг ўтмиши, ҳозири ва келажагини айта оламан. Бу қобилият менга қаердан ўтганини билмайман, лекин уни қўллашни ўрганганимга анча бўлган.
Дўстларимизнинг, жўшқин мотоциклчиларнинг, Сицилияга қилган саёҳатига бағишланган суҳбат кескин бурилиш ясаб, мен ҳозир очилишини истамаган мавзуларга қараб кетмоқда.
– Парвардигор бизга фақат ўзгартириш мумкин бўлган нарсаларнигина кўришга имкон беришини сиз, албатта, билсангиз керак.
Вероникага юзланаман:
– Шунчаки эҳтиёт бўлинг. Куррамизда астрал олам ҳодисаларининг анчагина ўзгарувчанлик хусусияти бор. Бошқача айтганда, ишончим комилки, сиз билан ҳеч қандай кўнгилсиз ҳодиса содир бўлмайди.
Вероника яна шароб ичишни таклиф қилади. Унингча, марокашлик башоратчи иккимиз бир-бирига қарама-қарши бўлган икки башоратчилик мактаби вакилларимиз. Лекин гап бундамас. Янги танишимиз ростдан ҳам “кўради” ва бу мени хавотирга солмоқда. Бу тўғрида Эрве билан гаплашиб олиш керак.
Башоратчи менга деярли қарамаяпти. У ҳалиям ўзга дунё вакиллари билан мароқли суҳбатдан чалғитилган одам қиёфасида ўтирибди.
Ниҳоят менга бир нима демоқчи бўлади. Аммо рафиқамга мурожаат қилади:
– Туркий қалб эрингизга бор муҳаббатини инъом этади. Бироқ аввал у буни қон билан ювишига тўғри келади.
Тақдир белгилари асли нимани билдиришини эмас, балки биз унда илғай оладиганимизнигина кўриш имконига эгамиз. Буни яхши билганим ҳолда, башоратчининг гапини сафарга чиқишни рад қилувчи яна бир белги деб ўйлайман.
ХИТОЙ БАМБУКИ
Париждан Лондонга, китоб ярмаркасига бориш – мен учун катта хурсандчилик.
Ҳар сафар Англияда бўлганимда 1977 йилни, Бразилияда овоз ёзиш студиясидаги ишимни ташлаб, фақат адабиёт ортидан пул топишга қарор қилганимни эслайман. Бассет-роуддан уй ижарага олиб, дўстлар орттирдим, вампирологияни ўргандим, шаҳарни кездим, севдим, кинотеатрларда қўйиладиган барча киноларни кўрдим ва бир йил ўтмасдан бир сатр ҳам ёзмай яна Риога қайтдим.
Бу гал Лондонда уч кун бўламан, холос. Олдинда мени дастхат-сессиялар, ҳинд ва ливан ресторанлари, меҳмонхона лоббиларида китоблар, ёзувчилар ва китоб дўконлари ҳақидаги суҳбатлар кутмоқда. Йил охиригача Сен-Мартенга қайтмоқчи эмасман. Самолёт мени Лондондан одамлари ўз она тилимда гаплашадиган, оқшомлари асал шарбати ичиладиган ва кун бўйи деразадан дунёдаги энг чиройли манзара – Копкабана пляжини томоша қилса бўладиган Рио-де-Жанейрога олиб кетади.
Сўнгги бекатга яқинлашганимизда вагонга бир даста атиргул кўтарган йигит кириб келади ва атрофга аланглайди. “Қизиқ, – ўйлайман мен, – “Евростар”да гул сотишганини ҳеч кўрмагандим”.
– Менга йигирмата кўнгилли одам керак, – эълон қилади йигит. – Улардан ҳар бири биттадан атиргулни севган қизимга совға қилиши керак. У бекатда мени кутяпти. Унинг қўлини сўрамоқчиман.
Кўнгиллилар ҳам топила қолди. Мен ҳам улар қаторида эдим-у, охирида менинг номзодимни рад қилишди. Шундай бўлса-да, вокзалда уларга эргашишга қарор қилдим. Йигит платформада кутаётган қизни кўрсатади ва йўловчилар бирма-бир келиб, қизга атиргул совға қилади. Йигит севги изҳор қилади, ҳамма қарсак чалади ва қиз уялганидан қизаради. Ниҳоят улар бўса алмашиб, бир-бирларининг елкаларидан қучиб йўлларига равона бўладилар.
– Шунча йиллик хизматим давомида бу – вокзалимиздаги энг романтик воқеа, – дейди поезд хизматчиларидан бири.
Дастхат-сессия деярли беш соатдан бери давом этаётганига қарамай китобхонлар билан учрашув мени янада қувватлантирмоқда. Қандай қилиб шунча ойни тушкунликда ўтказдим экан? Модомики, руҳий камолотимда ўтиб бўлмайдигандек кўринган ғовга дуч келган эканман, эҳтимол, озгина сабрли бўлишим керакдир? Атрофдагиларнинг камдан-камларигина бошдан ўтказиши ва кўриши мумкин бўлганларни мен кўрдим, бошдан кечириб бўлдим.
Лондонга жўнаш олдидан Барбазан-Дебадаги кичик ибодатхонага кириб ўтгандим. У ерда Яратгандан марҳаматини дариғ тутмасликни ва ўз-ўзимга олиб борувчи белгиларни фарқлай олишда мадад сўрадим. Мен ўз яқинларимда, улар эса менда яшашларини биламан. Улар билан биргаликда Ҳаёт Китобини битамиз. Бизнинг ҳар учрашувимиз тақдир томонидан белгилаб қўйилган. Биз бўлсак бу дунёда ниманидир ўзгартириш илинжида бир-биримиздан ажралгимиз келмайди. Ҳар бир киши сўз ёки тимсол билан ўз ҳиссасини қўшади ва булар жамланиб, маъно касб этади. Чунки бир кишининг бахти – ҳамманинг хурсандчилиги.
Биз доим ўзимизга ўша бир хил саволларни бераверамиз. Нима учун бу ердалигимиз юракларимизга аён ва буни қабул қилиш учун доим ҳам етарли даражада мўмин бўла олмаймиз. Ҳа, ўз қалби билан гаплашиш осонмас. Эҳтимол, бунинг кераги ҳам йўқдир. Шунчаки унга ишонишимиз, тақдир белгилари билан ҳисоблашишимиз ва бизга берилган умрни яшашимиз керак. Эртами-кеч биз бир бутун умумийликнинг ўзи нималигини англай олмасак ҳам, ўзимиз унинг бир қисми эканимизни тушуниб етамиз. Айтишларича, одам ўлаётган лаҳзада бу дунёда мавжудлигининг асл моҳиятини тушунади. Ана шу лаҳзадан жаннат ёки дўзах яралади.
Дўзах – ўлиминг олдидан ортга назар солиб, ҳаёт мўъжизаларидан баҳра олиш имконини қўлдан чиқарганингни тушуниш. Жаннат эса “Хатоларга йўл қўйган бўлсам-да, қўрқоқ бўлмадим. Ўтган умримдан розиман”, – дея олишингдир.
Нима бўлганда ҳам, руҳий изланишларимда олдинга силжий олмаяпман, деб ўзимни қайта-қайта қийнаб, дўзахни яқинлатишнинг ҳожати йўқ. Ҳаракатдан тўхтамаётганимнинг ўзи кифоя. Ҳатто яхши амаллари бўлмаганлар ҳам афв этилган. Улар ҳаётликларида дунё гўзаллиги ва уйғунлигидан бемалол баҳра олишлари мумкин бўлгани ҳолда ўзларини бахтсиз сезишгани уларнинг жазоси бўлган. Боши ҳам, охири ҳам бўлмаган йўлдан бориш учун ҳаммамиз озодмиз ва афв этилганмиз.
Ўзим билан китоб олмаган эдим. Рус ноширларим билан белгиланган кечки овқатгача меҳмонхона хоналарида бўладиган одатдаги журналлардан бирини варақлаб ўтириб, хитой бамбуки ҳақидаги қизиқ мақолага дуч келдим. Маълум бўлишича, ерга уруғ қадалгандан сўнг, униб чиққан поя беш йилгача ўсмай тураверади. Бу муддатда ривожланиш ер остида давом этиб, бутун қувват илдизларнинг мустаҳкамланишига қаратилади. У ерда мураккаб тизим шаклланиб, илдизлар тобора чуқурлашиш билан бирга кенгайиб ҳам боради. Бешинчи йилнинг охирларига бориб бамбук бирдан кўкка интилади ва йигирма беш метргача етади.
Зерикдим. Журнални четга қўйиб, одамларни кузатиш учун пастга, лоббига тушаман.
Кутиш асносида қаҳва ичаман. Моника, агентим ва яқин дўстим, мен билан у ёқ-бу ёқдан чақчақлашиб ўтирибди. У турли мамлакатлардаги ноширлар билан ўтказган тинимсиз музокаралар, инглиз ноширлари билан телефон орқали муҳокамалар ва бўлиб ўтган дастхат-сессиялардан кейин оёқда базўр турарди.