Кир Булычев – Выкраданне чарадзея (страница 27)

Джамшыду толькі-толькі мінуў годзік. Радуючы нас з мужам, ён пачаў рабіць першыя крокі: прыпаўзе ў кухню на карачках, а там, абапіраючыся на сцяну, устане на ножкі і харобра ступіць да мяне. І праз секунду ўжо ўчэпіста трымаецца за матчыну спадніцу, смяецца разам з намі. Участковы доктар, якая цярпліва лячыла нашы бясконцыя прастуды і бранхіты, сказала, што цяпер малы павінен хварэць меней — мінуў самы пяшчотны ўзрост, але атрымалася ўсё інакш.

Лета стаяла гарачае. І як я ні берагла Джамшыда, ён захварэў. Захварэў цяжка. Тэмпература падскочыла да сарака градусаў. Не дапамаглі ні абціранні, ні кампрэсы. Іртуць у тэрмометры апускалася ненадоўга і тут жа імкнулася да гэткай страшнай адзнакі — сорак. Дыхаў Джамшыд з цяжкасцю, амаль не расплюшчваў вачэй. Выклікалі «хуткую дапамогу».

У прыёмным пакоі сына доўга аглядалі, і я пачала плакаць, баючыся, што доктар скажа што-небудзь страшнае, безвыходнае.

— Пнеўманія, — канстатавала яна, гледзячы на нас з мужам. — Дзіця вельмі слабое. Неабходная шпіталізацыя.

Мы з Сарварам маўчалі, не ведаючы, што рабіць, што сказаць.

Доктар аклікнула сястру:

— Хлопчыка ў рэанімацыю. Увядзіце жарапаніжальнае зараз жа... А вы не трывожцеся, як толькі стан палепшыцца, адразу перавядзём вашага малога ў агульную палату.

Сястра спрытна напоўніла шпрыц, увяла іглу ў ягадзіцу Джамшыда. Ён нават не заплакаў — так выматала яго хвароба.

— Скажыце, доктар, а... — павярнулася я да доктара, але тут жа ўчула выгук медсястры: — Зухра Рустамаўна! Яму блага!

Убачыўшы, што сынавы губы пасінелі, а вочы сталі закачвацца, я кінулася да яго, але медсястра ўжо схапіла яго, пабегла па калідоры.

У рэанімацыйнае аддзяленне нас з мужам не пусцілі. Стоячы пад глухімі дзвярыма, я нічога не бачыла і не чула. Толькі адчувала, як слёзы бягуць па твары.

Ачулася ад таго, што Сарвар моцна ўзяў мяне за плечы і трасянуў:

— Шахноза! Джамшыду лепей! Шахноза, ён плача, чуеш?!

Толькі тады я зноў стала ўспрымаць свет вакол. І нават паспрабавала ўсміхнуцца медсястры, якая з'явілася з-за дзвярэй:

— Мне ўжо можна да яго?

Медсястра ўхілілася ад адказу:

— Доктар вам усё растлумачыць...

Доўга Зухра Рустамаўна распытвала мяне пра хваробы Джамшыда, пра тое, як ён рос, якія лекі яму давалі. Пасля роздумнай паўзы асцярожна прагаварыла:

— Выпадак моцна ўскладнены павышанай адчувальнасцю да ін'екцый і алергічнай рэакцыяй на некаторыя лекавыя прэпараты. Гэта і тое, што арганізм аслабеў, а значыцца, амаль не супраціўляецца інфекцыям...

Я падалася да яе, глытаючы слёзы, спыталася:

— Жыць... Ён будзе жыць?!

— Мы зробім усё магчымае, каб дапамагчы хлопчыку. Думаю, абыдзецца... Але многае залежыць і ад вас — матчына любоў творыць цуды. Раніцай вас пусцяць да сына.

Калі ўранні, з марлевай павязкай на твары, я ўвайшла да Джамшыда, ён ляжаў вялы і бяссільны. Я павярнула да сябе яго тварык, пагладзіла лоб, з якога сышоў жар, прашаптала: «Жарэбчык мой...»

У турботах прайшоў дзень. За ім і ноч. Потым зноў дзень. Зноў ноч... Яны былі падобныя адзін на аднаго, гэтыя бясконцыя дні. Абыход. Працэдуры. Мыццё падлог. Гаршкі. Працэдуры. Кампрэсы. Плач дзяцей. Сварка раздражнёных санітарак. Лекі. Працэдуры... І ўвесь час, кожную хвіліну, кожную секунду — Джамшыд. Як ён?! Колькі разоў схілялася я над ягоным цельцам, спрабуючы здагадацца, ці не спыніўся жар. Колькі разоў...

Стаяла самая спякотная пара лета. Увечары ў палаце было вельмі душна. Тады я выносіла на балкон крэсла, брала малога на рукі і сядзела на паветры, закалыхвала яго, напяваючы калыханкі, чутныя яшчэ ад бабулі. Надыходзіла цемра. Потым яна давала месца зорнаму купалу. А яшчэ пазней і зоркі раствараліся ў перадранішнім і перадсвітанкавым часе.

Часам мне раптам пачынала здавацца, што Джамшыд не дыхае. І сэрца маё падала ў бяздонную прорву. Менавіта ў такія хвіліны стала я заўважаць за сабой дзіўныя рэчы. Яны не палохалі мяне, але бянтэжылі. Мроілася, быццам не адны мы з Джамшыдам на балконе, што разам са мной схіляецца над ім нейкая нябачная істота, схіляецца і таксама ловіць яго дыханне... Аднойчы... Аднойчы мне здалося, што хтосьці ўтрымаў малога на імгненне раней, як зрабіла гэта я, калі ён ледзь не ўпаў з ложачка.

Але ўсе мае думкі былі паглынутыя сынавай хваробай. Тое, што, магчыма, я вар'яцею, я адкінула, як дробязь, — што заўгодна, толькі б Джамшыд быў здаровы!

Машыну трасянула, але Джамшыд нават не адчуў гэтага. Ён моцна спаў у мяне на руках. Па звычцы я адразу прыслухалася да яго дыхання.

— Што? — з трывогай спытаўся Сарвар.

— Спіць... Слабенькі... — адгукнулася я.

Фатых, падбадзёрваючы, крануўся пляча Сарвара:

— Ад горнага паветра твой спадчыннік паздаравее мігам. Лепшае за любыя лекі гэтае паветра гор.

— Спачатку я не паверыў дактарам, — больш для сябе, як для нас з Фатыхам, вымавіў Сарвар, не адрываючы позірку ад дарогі. — Малы цяжка перахварэў, а яны раяць везці яго ў горы, дзе сцюдзёна па начах, ды і наогул халаднавата...

Фатых пачаў быў тлумачыць, у чым менавіта карыснасць для здароўя горнага паветра, але раптам радасна перарваў свой расказ, усклікнуў:

— Пад'язджаем!

— Не абцяжарым мы твайго дзядзьку? — спыталася я, адчуваючы няёмкасць.

— Не турбуйся, Шахноза, ён жа сам запрасіў вас, як толькі я расказаў яму пра хваробу Джамшыда.

Неўзабаве мы пад'ехалі да кішлака. Дарога як бы ўлілася ў яго, ператвараючыся ў галоўную вуліцу, уздоўж якой цягнуліся глінабітныя дувалы, былі бачны стрэхі дамоў і ўвітыя вінаградам двары. Кішлак размясціўся на самым беразе горнай ракі Угам, ад якой струменіла прахалода, я яе адчула, ледзь выйшла з машыны каля дома, дзе жыў дзядзька Максуд. А шум ракі, вясёлы, срабрысты, даў мне адчуванне ўпэўненасці, што ўсё будзе добра.

Насустрач нам ішоў высокі плячысты мужчына. Ішоў лёгкім спружыністым крокам, і калі б Фатых не казаў мне, я ніколі б не паверыла, што яго дзядзьку ўжо за шэсцьдзесят, нагэтулькі молада ён выглядаў. Прыціснуўшы далоні да грудзей, дзядзька Максуд ветліва прывітаў нас:

— Салам алейкум! Ласкава запрашаем, госці дарагія. Не стаміліся ў дарозе?

Мы адказалі, што не надта. Тады гаспадар спыніў позірк на Джамшыдзе, усміхнуўся:

— Гэта і ёсць той малы, пра якога мне казаў Фатых?

— Але, — сказала я, адчуваючы, як кроў адлівае ад твару.

Дзядзька Максуд заўважыў мой стан, вымавіў нягучна:

— Не перажывай, дачка. Вочкі ў малога жывыя, наша паветра яму на карысць пойдзе. Паздаравее твой волат... Праходзьце ў дом, чаго ж мы тут стаім.

Мужчыны адразу замітусіліся, сталі выгружаць з машыны рэчы, заносіць у двор. Я ішла ўслед за імі і раптам, у які ўжо раз за час сынавай хваробы, адчула на сабе нечы погляд. Павярнулася хутка, але нікога не ўбачыла. Мне сталася не па сабе, і я прыбавіла кроку.

Жыць нам з Джамшыдам належала ў невялікім, але ўтульным і чыстым пакоі, дзе я адразу і пачала размяшчацца. Расклаўшы рэчы, уладкавала сына на ложку, а калі ён заснуў, выйшла ў двор, каб праводзіць мужа, які ад'язджаў.

Калі машына схавалася за выгінам дарогі, да горла майго падступілі рыданні, на вочы навярнуліся слёзы. Я не хацела, каб хто-небудзь убачыў мяне такую, і я села каля дувала і задумалася. Аднак мой стан заўважыў гаспадар дома.

— Пагуляла б, дачка, — сказаў ён. — Тут санаторый надалёка, вунь, бачыш, на тым беразе вялікая брама... Схадзі з малым, прагуляйся — краса там незвычайная.

Прапанова прыйшлася мне па душы. Заставацца ў двары не хацелася, часу да абеду было шмат, і, усадзіўшы Джамшыда ў каляску, я пайшла да санаторыя... І тут зноў адбылося тое, праз што мне стала не па сабе.

Я выкаціла калясачку на дарогу амаль зусім побач збрамай санаторыя і, не паспеўшы нічога ўцяміць, убачыла, што проста на нас імчыцца вялізны аўтамабіль. Я рванула каляску з сынам убок, спатыкнулася аб камень і стала падаць, спрабуючы ўтрымацца сама і ўтрымаць каляску — побач быў абрыў, а ўнізе шумела рака, і шум яе ўжо не здаваўся мне срабрысты і вясёлы. Не ведаю, што было б, не падтрымай мяне хтосьці... Павярнуўшыся да свайго збаўцы, каб падзякаваць яму, я спалохана ўскрыкнула — побач нікога не было. І не магло быць. Ніводны чалавек не мог бы застацца незаўважаным... Што са мной адбываецца, я зразумець не магла, бо выразна адчувала нават дыханне, што кранулася маёй шыі. Толькі поўнасцю ачуўшыся, я змагла зрабіць крок, потым другі. З вялікай цяжкасцю дабралася да дома, пакарміла сына, спрабуючы саўладаць з думкамі, што шалёна скакалі, занялася нейкімі справамі...

Увечары, седзячы каля ложка, на якім раскінуўся ў сне мой маленькі, я старалася пераканаць сябе, што нічога страшнага не адбылося, што ўсё гэта мне прымроілася... З задумлівасці мяне вывеў скрып крэсла. Я ўзняла галаву.

У крэсле сядзела незнаёмая жанчына. Сядзела зусім спакойна. Сядзела і глядзела на мяне. А я ні варухнуцца не магла, ні ўскрыкнуць... З цяжкасцю, але стала прыходзіць яснасць — гэта сон, звычайны сон, заснула і бачу яго, сон занадта падобны на рэальнасць. Вочы сталі заўважаць дэталі: незнаёмку можна было б назваць красуняй, калі б не халодны і ганарысты выраз твару, быццам вытачанага з мармуру. Прамыя светлыя валасы сцягнутыя на патыліцы ў просты вузел, бровы прамыя, губы ледзь выгнутыя... У позірку яе чыталася цікаўнасць. З такім выразам мы часам глядзім, як мурашкі будуюць свой дом, як матылёк пырхае ад краскі да краскі, як...