Кир Булычев – Выкраданне чарадзея (страница 24)

Пасля снедання Сташэўскі расказаў, як ён уначы прыняў ракету-зонд па пеленгу і накіраваў матэрыялы на Станцыю. «Павуціны» не перашкаджалі, хоць некалькі цікаўных экземпляраў набліжалася на небяспечную адлегласць. І камандзір раптам прызнаўся, што пад час з'яўлення «павуцін» ён кожны раз чуе неразборлівую чалавечую гаворку.

— Што б гэта азначала?

— І я чую, — вырвалася ў Грэхава.

— Нічога асаблівага, — раўнадушна вымавіў Малчанаў. — Мы завём гэта «псіхалагіраваным уплывам». Віноўнік яго, несумненна, невядомае выпраменьванне. — Вось так, — сказаў Сташэўскі з пэўнай палёгкай. — Што ж, бадай...

— Я думаў, вы ведаеце. Але вось тое, што зонд вы сустракаеце адзін...

— Нічога, — усміхнуўся аднымі губамі Святаслаў. — Я сябе на гэты выпадак засцярог ад небяспекі.

— Зонд не зносіла? — пацікавіўся Дыега Вірт.

— Зносіла, але ён запеленгаваў маяк танка і выйшаў па гіпербале амаль над машынай. «Павуціны» спрабавалі ў гэты момант падысці бліжэй, я іх адагнаў.

Памаўчалі трохі, нанова прывыкаючы да панурага пейзажу з дымнай падушкай, скрозь якую тырчаў шэры палец зямнога зоркалёта. Тут усё было па-ранейшаму. Стаяла над караблём лесвічка з дзесятка калыхлівых «павуцін», яшчэ каля дзесятка іх сплялі ўвагнутую крацістую сцяну паміж Горадам і караблём. Астатнія віселі або плавалі без справы на невялікай вышыні, быццам назіральнікі. Зрэшты, адна дэталь мясцовасці змянілася: павялічылася колькасць грыбападобных чорных нарасцей, што ланцужком атачалі карабель. Відавочна, не на дабро.

— Дык вось, — пстрыкнуў пальцамі Сташэўскі, — паедзем вакол Горада. Не вельмі хутка, пад сорак...

Грэхаў кіўнуў. На раўніннай мясцовасці «Мастыф» мог бегаць у пяць-шэсць разоў хутчэй, але трэба было глядзець па баках, а іх было ўсяго чацвёра, мінус сам Грэхаў як вадзіцель.

Малчанаў сеў справа ад яго і адчыніў футарал дзіўнага павукападобнага апарата з яшчэ больш дзіўнай і доўгай назвай: каардынатар ліній чакання раптоўна ўзнікаючай інфармацыі. Уяўляў ён сабой цуд нейрысторнай тэхнікі са спецыяльнага рыштунку камунікатараў, і ўсё, што Грэхаў ведаў пра яго, дык тое, быццам ён штосьці прагназіруе.

«Сумняваюся, каб дапамог нам хоць чым-кольвек», — падумаў ён з усмешкай.

— Цікава, — прамармытаў Дыега, відаць, больш знаёмы з апаратурай, і ўладкаваўся за спінай камунікатара.

Каб не адцягваць увагу, Грэхаў уключыў вонкавыя акустычныя прыёмнікі, і кабіну запоўнілі гукі руху: рокат матораў, хруст гусеніц, шолах і шалест пароды пад гусеніцамі. Разам з гэтымі гукамі часам даносіліся ўсклікі Дыега і невыразнае мармытанне Малчанава. Сташэўскі ўсю ўвагу звярнуў на дзейнасць «павуцін», рука яго выстуквала на падлакотніку крэсла кадзіраваную адзнаку сігналу.

Да абеду яны аб'ехалі Горад двойчы па спіралі, якая разгортвалася, не звяртаючы ўвагі на дужа настырнага «цікаўніка», што рухаўся ўслед за імі. Грэхава не пакідала адчуванне пабочнага позірку, і яму з цяжкасцю ўдавалася выдаваць сябе спакойным.

Паабедалі ў пахмурным маўчанні. Нават Дыега Вірт, які звычайна скула разлічваў свае рухі, насупліваўся і паглядваў на гадзіннік. Прыгнечаны стан групы трымаўся да вечара. Аж перад самым заходам Грэхаў раптам заўважыў далёка ўбаку незразумелы аб'ект. Бачны ён быў цьмяна, оптыка дапамагала мала, давялося павярнуць з арбіты руху на поўдзень. І тут Грэхаў заўважыў, што рухаюцца яны неяк дзіўна: ён кіраваўся дакладна на аб'ект, падобны здалёку на чорную коску, аб'ект жа раптам апынуўся трохі злева; Грэхаў павярнуў крыху ўлева, але праз некалькі секунд «коска» зноў апынулася злева, хоць ён не дакранаўся да кіравання. Ён павялічыў хуткасць, зноў трохі павярнуў улева — «коска» проста на вачах зрушылася ўлева, і на гэты раз значна хутчэй. Стваралася ўражанне, што каменны шчыт пад танкам паварочваецца вакол восі і чым хутчэй яны едуць, тым хутчэй ён паварочваецца.

Грэхаў спыніў танк. Нічога, усё стаіць на месцах. Як толькі паехалі — ланцуг скалаў на краі адкрытай прасторы закруціўся ўлева.

— У чым справа? — пацікавіўся Сташэўскі. Грэхаў прадэманстраваў яму дзіўную з'яву і паспрабаваў з ходу мінуць плошчу, на якой яны завязлі. Але за некалькі секунд танк разгарнула на сто восемдзесят градусаў, і ён імчаўся да цэнтра плошчы! І зноў... і зноў... Чым бліжэй да краю, тым хутчэй іх зносіла і паварочвала да цэнтра пусткі. Урэшце Грэхаў выдыхнуўся і спыніў танк.

Маўчанне ў кабіне было красамоўнае. Яны апынуліся ўнутры зачараванага кратэра, сцены якога на тры чвэрці складаліся з фіялетавых скал, а замыкаліся чорнай сцяной Горада і вежай карабля.

— Паспрабуй яшчэ раз, — парушыў маўчанне Сташэўскі.

Грэхаў паспрабаваў, але з тым жа поспехам.

— Гэта вы не праходзілі? — паспрабаваў пажартаваць Дыега Вірт, звяртаючыся да Малчанава, які задуменна церабіў падбародак.

— Не, — адказаў той сур'ёзна. — З такой з'явай сутыкаюся ўпершыню, і, наколькі я ведаю, пра гэта не згадваў ніводны даследчык.

— Усё гэта добра, — уздыхнуў Сташэўскі, — якасна іншая з'ява і гэтак далей... Аднак трэба ж адсюль і выбірацца.

Аддалены гул прымусіў усіх насцярожыцца. Гул нарастаў, задрыжала глеба. Яшчэ праз паўхвіліны гул ператварыўся ў магутны грукат, трэснула сцяна скал, і ў пралом, які ўтварыўся, слізганула... велізарная чорная скала і рушыла праз плошчу да Горада. Яна перасекла пустую прастору, пакінуўшы пасля сябе дыміцца глыбокую баразну, і бясследна растварылася ў цяснінах Горада.

Нядоўга думаючы, Грэхаў запусціў рухавік і кінуў танк уздоўж баразны да пралому. Праз хвіліну яны былі ўжо за межамі дзіўнай плошчы, якая не выпускала іх са сваіх абдымкаў больш за гадзіну.

Дыега паспрабаваў растлумачыць феномен «гравітацыйным полем, якое плыве», але Сташэўскі папрасіў Грэхава «як былога спецыяліста» зніштожыць гэтае «тонкае разважанне», і той папулярна вытлумачыў Дыега, што ён кампетэнтны ў фізіцы гравітацыі гэтак жа, як ён сам у чорнай, а разам з ёй і белай магіі. Праўда, Грэхаў таксама нічым не мог вытлумачыць іх прыгоды, нягледзячы на тое, што сапраўды тры гады назад скончыў інстытут фізікі прасторы. Для высноў патрэбны былі эксперыментальныя вымярэнні, паўтораныя не адзін раз.

На ноч танк пакінулі ў тым жа месцы, што і ў першы раз. Фарбы заходу хутка збляклі, затое зайгралі пералівамі халоднага святла «павуціны» і Горад. Магчыма, Грэхаў быў занадта эмацыянальны для работніка КАВС, але ў сузіранні маляўнічай феерыі святла ён знаходзіў сапраўднае задавальненне. Толькі часам свядомасць як бы ўспамінала свае абавязкі, і тады чутны быў шэпт — не вельмі прыемнае нагадванне аб прысутнасці іншага загадкавага жыцця. Яны ўжо звыкліся з ім, як прывыкаюць і не заўважаюць скуголення ветру ў непагадзь.

Правялі чарговы сеанс сувязі. Што-нішто змянілася на зямным фарпосце. Да Тартара прыбылі энергазабеспячэнцы і эксперыментальны карабель, бітком набіты рознага роду генератарамі.

— Намячаецца эксперымент, — паведаміў Кротас. — Фізікі хочуць «выразаць» кавалак прасторы разам з караблём і перакінуць яго з планеты за межы атмасферы.

— А мы? — вельмі своечасова спытаўся Дыега Вірт.

— А вас захопіць іглакол. Мантажнікі заканчваюць зборку пад'ёмніка, заўтра паспрабуем высвідраваць канал у атмасферы. А пакуль вы будзеце карэкціраваць наводку генератараў для эксперыменту.

— Зразумела, — адгукнуўся Сташэўскі, адказваючы ўсмешкай на ўсмешку Паліны, і сеанс скончыўся.

На гэты раз першы на вахту стаў Грэхаў. Чатыры гадзіны праляцелі незаўважна, ён нават спаць не захацеў, паглынуты назіраннямі за дзеяннямі цікаўнікаў і «павуцін». Так, яны яўна штосьці рыхтавалі, прыцягнулі аднекуль яшчэ некалькі «грыбоў», і цяпер вакол калоны карабля ўтварылася суцэльная чорная сценка. Аж перад самой здачай дзяжурства — Грэхаў якраз глядзеў на нерухомае воблака белага дыму, з якога вырастаў карабель, — воблака гэтае раптам з моцным трэскам апала, і над караблём усплыла сліпучая да болю ў вачах «павуціна». Яна як бы падхаліла карабель знізу, краі яе палезлі ўгору, і ўрэшце карабель быў загорнуты ў «авоську». Усё замерла на пэўны час. Потым «павуціна» з доўгім шыпеннем распаўзлася ранейшым белым дымам, і Грэхаў, расціснуўшы ўспацелыя ад напружання кулакі, прамармытаў зларадна:

— Што, не выйшла, галубкі?

Некалькі «павуцін»-назіральнікаў тут жа ўцяклі да Горада, і, пакуль Грэхаў правяраў функцыянаванне галоўных сістэм танка, адна з іх прывалакла чорны «грыб» і ўторкнула яго вышэй па схіле варонкі. Яны пачыналі будаваць другі ланцужок «грыбоў». Усё гэта адбывалася так мэтанакіравана, што Грэхаў раптам зразумеў тых, што баранілі прысутнасць на планеце розуму. І калі ён сапраўды быў, то па ўсіх чалавечых мерках выходзіў за межы спасціжэння. Ні ён, ні людзі не разумелі адзін аднаго, і невядома было, што ж патрабуецца для таго, каб зрабіць першы крок да гэтага ўзаемаразумення. Адзінае, што вынес Грэхаў са свайго назірання, было тое, што валтузня «павуцін» каля зямнога зоркалёта паказвала на іх зацікаўленасць у ім, гэта значыцца з'явілася надзея на паспяховае завяршэнне экспедыцыі як у самім караблі, так і выратавальнай.

Пабудзіўшы Сташэўскага, Грэхаў спехам пераказаў яму ўсё, што бачыў сам, і папрасіўся размясціцца на адпачынак у кабіне. Але камандзір застаўся няўмольны, і яму, хоць і з неахвотай, давялося пайсці. Сташэўскі ж сеў за перадатчык і выклікаў Станцыю.