Кир Булычев – Выкраданне чарадзея (страница 20)
«Што за лухта?» — падумаў занепакоены Грэхаў. Патрымаўшы штурвал рукой, азірнуўся. Дыега Вірт спаў, патануўшы ў крэсле. Малчанаў пазяхаў, далікатна прыкрываючыся далонькай. Праз хвіліну і ён задрамаў, не раскладаючы крэсла. У кабіне панаваў утульны паўзмрок, які ствараўся рассеяным водблескам пражэктараў.
«Дзіўна, што гэта яшчэ за шэпт? Галюцынацыі са слыхам?..»
— Адпачні, — параіў Сташэўскі. — Дарога тут адна — на паўночны ўсход. Трэба будзе — пабуджу.
«Ён таксама нічога не чуў?» Засмучаны Грэхаў уступіў месца камандзіру і адкінуў суседняе крэсла, спаць захацелася непераадольна, і заснуў ён амаль імгненна, забыўшы пра свае «галюцынацыі». Прыснілася яму, што стаіць ён з Палінай у нейкай жахлівай чорнай цясніне, аддзелены ад каханай шкляной сцяной. Паліна аддаляецца, твар яе трывожны, але яна маўчыць, а ён б'ецца ў сцяну, крычыць... Паліна робіцца ўсё меншая, тоне ў імгле... Потым быў вар'яцкі бег па гулкім металічным памосце, уперадзе мільгала белая плямка, і трэба было яе не ўпусціць. І зноў цясніна, а ў ёй глыбокая чорная рака, вада бурліць і шыпіць каля сцен, ён плыве з апошніх сіл, супраціўляючыся, але яго нясе з галавакружнай хуткасцю да велізарнай бездані (чамусьці ён ведае, што наперадзе бездань), і ён нічога не можа зрабіць...
Праз высілак Грэхаў прачнуўся.
Танк стаяў. У кабіне ўсе спалі, акрамя Сташэўскага. Пражэктары былі выключаны, але тым не менш нейкі шараваты водбліск ляжаў на пульце і футаралах прыбораў. Танк застыў носам уніз на пахілай вяршыні ўзгорыстага вала, бакі якога губляліся ў цемрадзі вышчарбленай пікамі скальнай грады. Наперадзе ішоў яшчэ адзін вал, які цьмяна адсвечваў золатам у святле сігнальнага ліхтара. Вал быў складзены з трох пластоў лавы і здаваўся адхонным. Сташэўскі выключыў ліхтар, і тады над гэтым складкаватым валам устала серабрыстым воблакам асцярожнае рассеянае зіхценне...
— Горад? — шэптам спытаўся Грэхаў, адчуваючы, як міжволі напружыліся мышцы жывата.
Сташэўскі азірнуўся, звыклым жэстам прыгладзіў шорсткі чуб і ўступіў месца вадзіцелю. Цяпло яго рук сагрэла штурвал, і Грэхаў пачуўся больш упэўнены.
Танк нырнуў у калдобіну, пераваліў цераз ланцуг пляскатых пагоркаў у даліне паміж масівамі і рушыў угору па базальтавым уздуцці. Пад'ём цягнуўся доўга, амаль раўнамерны і не надта стромкі, як здалося спачатку. І, не дабраўшыся да вяршыні вала, яны ўбачылі асобныя «будовы» Горада. Машына ўз'ехала на шырокую рыхлую паласу, што аблямоўвала Горад па перыметры, і замерла.
За паласой цягнуўся дзіўны празрыста-шкляны лес... не, не лес — сцяна льду, рассечаная частымі трэшчынамі і шырокімі праходамі, сцяна ўзгорыстага льду, што сачыўся цяжкім шэра-срабрыстым свячэннем. Найбольш моцнае свячэнне ішло ад падмурка сцяны, вышэй яно паступова слабела, і верх сцяны ўжо ледзь свяціўся, быццам зацягнуты шыза-чорным попелам. Праходы ў сцяне, падобныя на цясніны, былі не вузейшыя за вуліцы зямных гарадоў, і ўсе яны здаваліся пакрытыя вільготнай бліскучай чарнечай, якую здалёку можна было прыняць за бяздонныя каналы з чорнай стаячай вадой.
Гулкая, насцярожаная цішыня панавала ў Горадзе, вадаючы гратэскнаму «ледзяному» масіву няўлоўную празрыстасць эфемернага жыцця.
Грэхаў міжволі замёр, захоплены, бадай, самай незвычайнай з усіх карцін, бачаных ім раней на планетах іншых сонцаў... З задумлівасці яго вывеў Малчанаў, які праціснуўся паміж крэслам і пультам паходнага вылічальніка.
— Ну што, паехалі? — пытальным тонам сказаў Сташэўскі.
Танк перасек адкрытую прастору да блакітнаватай сцяны Горада. Зараз жа некалькі «павуцін» нырнулі да іх з неба, быццам узніклі з пустэчы.
Спачатку ў Грэхава з'явілася дзіўнае і агіднае адчуванне, быццам на руках у яго па пяць мезенцаў. Потым ён адчуў погляд. У спіну ці, хутчэй, адусюль, з усіх бакоў на яго глядзеў нехта, у каго быў мільён нябачных вачэй; нехта, валодаючы бязмернай магутнасцю; нарэшце, нехта невыказна, да жахлівасці чужы, чыя раўнадушнасць, грозная і выразная, затапіла ўсю прастору вакол... І яшчэ ён адчуў, што іх прысутнасць тут непатрэбна і непажадана гэтаму нябачнаму гаспадару Горада.
— Зашпіліце рамяні, — рашуча сказаў Грэхаў. Марудзіць было нельга, і на размовы не заставалася часу.
На карме і на носе танка з рокатам высунуліся ажурныя вежкі эфектараў. На імгненне ўвесь купал вежавага экрана зацягнула вясёлкавай плёнкай — і вось ужо пяцісоттонная машына ледзь кранаецца гусеніцамі глебы, асноўную вагу танка прыняла на сябе, падтрымліваючы яго, сілавая падушка. Штурвал паслухмяна ўвайшоў у паз, «Мастыф» мякка набраў хуткасць і апынуўся ў Горадзе.
На першым павароце па незразумелай прычыне выйшаў са строю аўтамат магнітных рытмаў, Грэхаў вылаяўся скрозь зубы, але танк ужо імчаўся па гладкай струменістай чарнечы «вуліцы», і рэактар працаваў на фарсажнай мяжы, і даводзілася маніпуліраваць эфектарамі, замяняючы аўтамат, каб танк меў дастатковую абарону і ў той жа час дастатковае падтрымліваючае поле; і жахліва выў гамарадыёметр, што ўлавіў ачаг радыяцыі, які невядома адкуль узяўся; і яшчэ нейкія пабочныя гукі драбіліся ў агульнай гукавой кашы, і ўсё гэта перабіваў ліпкі ўсеабдымны позірк Горада, і таму часамі здавалася, што танк плыве ў страшнай бязважкай цішыні, а наперадзе разяўляецца пякельная прорва — і тады ўжо наогул даводзілася спадзявацца на чуццё ды інстынкты, яны адзіныя захоўвалі хуткасць чалавечых рэакцый.
Свячэнне серабрыста-празрыстых жыл і фігур па баках дарогі злілося ў туманную паласу, над якой вузкай звілістай стужкай цякла лілаватая рака пасвятлелага купала неба...
Дваццаць кіламетраў, больш за тры чвэрці дыяметра Горада, танк прайшоў на адной звінячай ноце за чатырнаццаць хвілін, Грэхаў ужо лічыў сябе героем, але раптам з-за чарговага павароту паказаўся адзінокі «цікаўнік», які падганяла выгнутая конусам «павуціна», не святлівы, чорны, падобны на лятучую труну. Паварочваць не было куды, тармазіць позна, і Грэхаў паспеў толькі да мяжы павялічыць напружанне ахоўнага поля. Ён чакаў цяжкага ўдару і феерверку абломкаў, але нічога такога не адбылося. Пры сутыкненні ахоўнага поля з «цікаўнікам» на яго месцы раптам узнялося іскрыстае жоўтае полымя, разануўшы па вачах. Танк кінула ўніз і ўгору, і абвальны грукат выбуху дагнаў іх ужо на павароце. Азірацца не было калі, Грэхаў толькі перакасіў плечы, утрымліваючы машыну на восі дарогі, калі яе штурхнула паветраная хваля.
— Хутчэй! — унушальна сказаў ззаду Малчанаў, і потым Грэхаву здалося, што ён аглух.
«Павуціна» над імі ўспыхнула асляпляльным белым напалам, поле падтрымкі танка тут жа села, перакінутае на абарону, танк на поўнай хуткасці тыцнуўся ў чорную масу дарогі і зарыўся ў яе ледзь не па лабавую браню...
Грэхаў адчуў сябе складзеным з вострых вуглоў, што перашкаджалі адзін аднаму. Хтосьці лез у яго, рассоўваючы вуглы, і яны скрыпелі і вішчалі, як металічныя. Гэта ўразіла яго так, што ён не надта здзівіўся, выявіўшы ў сабе здольнасць адчуваць светлавую гаму. Зялёныя агні пульта, напрыклад, здаліся шаўкавістыя і мяккія, чырвоны аварыйны сігнал быў шурпаты і пругкі, як шкура акулы, а срабрыстае свячэнне Горада здавалася рыхлае, сырое і патыхала гніллю...
І вось Горад заварушыўся. Вялізныя «ледзяныя» фігуры яго «будынкаў» задрыжалі, няўлоўна павольна скажаючы былыя абрысы, і сталі як бы набліжацца, павялічвацца ў памерах.
Нечае гулкае сэрца аддавалася ўвушшу кананадай, і скрозь шалёны гул Грэхаў пачуў раскацісты шэпт... Усё знікла: гукі, адчуванні, думкі, застаўся шэпт, громападобны раскацісты шэпт...
Ён павольна ўсплываў з дна акіяна, усплываў, як падводная лодка, прадзімаючы цыстэрны. Потым вылез на мулкі бераг і «выліў ваду з вушэй». Імгненна вярнулася здольнасць чуць, бачыць і адчуваць на дотык. Адчуваць сябе на дотык чамусьці было балюча, асабліва нос і левую руку. Баючыся горшага, Грэхаў скасавурыўся ўніз, заўважыў кроў на пальцах абедзвюх рук, прыўзняў іх. Правая была цэлая, а цераз далонь левай праходзіў ірваны неглыбокі шрам. Нос пасінеў і распух, відаць, у гэтай экспедыцыі ўсе ўдары ён прымаў на сябе. Тут Грэхаў убачыў штурвал з адламаным рогам і ўсё зразумеў. Як жа гэта ён ухітрыўся?..
Сташэўскі прыводзіў да прытомнасці Малчанава, але той проста самлеў. Дыега Вірт ляжаў у крэсле бледны, але спакойны.
— А цяпер уяві, што ты пралятаў бы тут на хуткалёце, — прабурчаў Сташэўскі, скоса глянуўшы на Дыега. Той паціснуў плячыма і змоўчаў.
— Якім жа чынам мы ацалелі? — спытаўся Грэхаў, пакуль Сташэўскі лячыў яму нос і руку без звыклага бурчання і павучанняў.
Сташэўскі быццам не пачуў пытання, скончыў, акінуў купал вежавага крана хуткім позіркам і ўключыў сістэму бачання. Купал растаў, і ўсе ўбачылі зусім светлае ліловае неба з мутнымі разводамі нейкіх выпарэнняў, гладкія ўздуцці базальтавых патокаў, хаос ценяў у гіганцкай дузе горнага хрыбта.
А зусім побач, над вертыкальнай сцяной слупавых скал, варушыўся тлусты буры дым, па якім час ад часу прабягалі барвовыя ўспышкі. Над гэтай сцяной дзе-нідзе праглядвала нешта чорнае, бачнае як скрозь няшчыльны шэры туман, і Грэхаў, заўважыўшы ў тым кірунку гурт навіслых «павуцін», зразумеў, што чорнае — Горад. Дык яны прайшлі праз яго...
Дым над скаламі ўзляцеў угору султанамі і выпаў снегападам попелу. Да іх даляцеў моцны трэск, як пад час разраду маланкі.