Кир Булычев – Выкраданне чарадзея (страница 21)

— Як мы апынуліся тут? — панура спытаўся Малчанаў, моршчачы пашарэлы твар.

Маўчанне разлілося, як снегавая вада, доўгае, халоднае і плыткае. Чакаць адказу не мела сэнсу, ніхто не ведаў, як яны апынуліся за рысай Горада, але яны стаялі і глядзелі на чорны дым, што расцякаўся коўзкімі цяжкімі бруямі паміж шпілямі і ледзяшамі скал. Потым Грэхаў паціху ўрубіў рухавікі і крануў машыну з месца. Сташэўскі, які спрабаваў звязацца са Станцыяй, са злосцю махнуў рукой і натапырыўся ў сваім крэсле. Настала раніца, і ў атмасферу Тартара ўрывалася шырокае ўзбуральнае электрамагнітнае поле зоркі, магутнасць якога перавышала сціплыя магчымасці станцыі сувязі іх «Мастыфа». Толькі тая акалічнасць, што за іх рухам сачылі вочы сяброў, гатовых прыйсці на дапамогу, і паляпшала настрой.

Танк пакінуў ззаду цыклапічны грэбень Кінжальнага хрыбта і выбраўся на вялізнае пахілае плато Рубінавых жыл, пасечанае шматлікімі трэшчынамі. Трэшчыны былі падобныя на барозны, нанесеныя велізарнымі граблямі, яны цягнуліся паралельна паміж сабой па дзевяць-дзесяць трэшчын запар, неглыбокія і даволі правільныя. Танк шпурляла і хістала, кабіне кіравання перадавалася толькі малая доля штуршкоў, але і ад іх не станавілася прыемна.

Парода плато адсвечвала блакітным, часам сустракаліся цэлыя палі зіхоткага «крышталю», пры з'яўленні якога пачынаў вішчаць лічыльнік радыяцыі. Часамі танк ішоў быццам па дне велізарнай жалезнай бочкі — скрыгат і віскат каменю змяніўся гулкім дробным грукатам. Адначасна Грэхаў адчуў, як цяжэе цела, і ў адзін з такіх момантаў Малчанаў сказаў:

— Масконы.

Гэта былі загадкавыя канцэнтрацыі мас — масконы на жаргоне планетолагаў. Выяўлялі іх, як і яны, па тым, што павялічвалася гравітацыйнае поле.

Праехалі голую пустэльную мясцовасць, абкружаную толькі блізкім размытым гарызонтам. Край неба на ўсходзе стаў чыста аранжавы і святлеў цяпер на вачах, распальваючыся да жоўтага свячэння. А на захадзе, куды адышла ноч, усё яшчэ стаяла, зліваючыся з гарызонтам, фіялетавая цемра.

Блакітнае плато з плямамі ўкрапін, з рэдкімі скаламі, што тырчалі, як пальцы, спускалася ўступамі ў прасторную катлавіну, далёкі край якой губляўся ў смузе атмасферы. Дзесьці там, кіламетраў за сорак, размяшчаліся дзве дзіўныя па форме ўпадзіны: След Чаравіка і Другі След, у адной з якіх, ва ўпадзіне Другі След, стаяў адзін з буйнейшых Гарадоў планеты, а побач з ім карабель з камунікатарамі, канчатковая мэта іх шляху... Можна было паспрабаваць злавіць хвалю маяка, тую самую, з «...Увага! Выкідаю...», але маяк быў востраскіраваны, аварыйны, а магутнасць яго бакавых пялёсткаў выпраменьвання наўрад ці прабівала тутэйшую атмасферу на сорак кіламетраў.

Сташэўскі трохі пажвавеў, хуценька пачасаў падбародак і сказаў:

— Мне здаецца, што ў той момант... калі ўзарваўся «цікаўнік»... а вы белыя і цёпленькія... праўда, і я ледзь не самлеў... — Ён памаўчаў, хмыкнуў.

— Не цягні, Святаслаў, — з дакорам вымавіў Дыега Вірт.

— Так... мне здалося, што згары на нас упаў «шэры прывід»...

— Шэрае воблака, што прасвечвае па краях? — хутка сказаў Малчанаў.

— Так. Раней я, вядома, не бачыў яго, але па апісаннях...

— Гэта ён. Дзіўна, не першы раз «шэрыя прывіды»... — Малчанаў абарваў свае словы і змоўк.

Малчанаў працягваць не збіраўся, і Грэхаў сам задаў пытанне, хутчэй рытарычнае, бо ў сапраўднасці не гэта займала яго: — А што такое наогул Горад?

— Зачараванае царства, — зрабіў здагадку Дыега Вірт, — злых чараўнікоў тут процьма.

— Паводле Галкіна, гэта калектыўны арганізм, маючы інтэлект, — нягучна вымавіў Малчанаў. — Зрэшты, так думаюць амаль усе вучоныя. І я таксама, — падумаўшы, дадаў ён.

— Вось табе тваё царства, — усміхнуўся Сташэўскі. — Гэта называецца «ўмярцвенне цудоўнай гіпотэзы агідным фактам».

Усміхнуўся і Малчанаў.

— Ну, да фактаў яшчэ далёка.

Грэхаў перадаў кіраванне камандзіру, бадзёра пацікавіўся наконт агульнага апетыту і схадзіў у адсек харчавання. Там ён зрабіў чатыры двухпавярховыя бутэрброды з тыіксам, гарачым, толькі што вырабленым, з румянай карычневай скарыначкай, дастаў з халадзільніка чатыры тубы з вінаградным і гранатавым сокам, нагрувасціў усё гэта на падносе і панёс у кабіну.

За той час танк увайшоў у паласу «лесу». Расліны дзіўных формаў, то ў выглядзе гіганцкай шапкі пушыстых блакітных нітак, то ў выглядзе мноства шароў са зблытанай «воўны» сіняга ці блакітнага колеру, раслі не густа, але дзякуючы сваім памерам стваралі ўражанне непраходных нетраў.

Сташэўскі вёў машыну амаль напрасткі, і вонкавыя дынамікі даносілі часты трэск і хруст, быццам яны трушчылі шкло.

— Крышталікі кварцу, — вытлумачыў Малчанаў, гледзячы на «дрэвы». — Незвычайная крышталізацыя, ці не так?

— Ды ўжо ж... — адгукнуўся Сташэўскі.

Праз некалькі хвілін «лес» скончыўся, і пайшла суцэльная паласа рыжай, надзвычай рыхлай глебы. Хуткасць адразу ўпала, давялося павялічыць цягавую магутнасць.

Неба пацьмянела, стала жоўтае і нагадвала цяпер смугу размытых дажджом воблакаў, што спусцілася амаль на галаву. Зыбкае і пухнатае свяціла ціхенька ўсплывала з-за невыразнай лініі гарызонту, выглядам сваім яно магло прывесці ў стан меланхоліі.

Сташэўскі ўжыў новы арыентаст, што аўтаматычна накіроўваў антэну прыёмаперадатчыка ў бок Станцыі, паспрабаваў розныя рэжымы, але канал прыёму поўнасцю перакрываўся хвалямі перашкод, а ці чуюць іх на Станцыі, яны не ведалі.

Танк скаціўся ў вузкую даліну паміж градамі крышталічных стометровых астанцоў і нырнуў у воблака кісейна-жоўтага туману, дакладней, не туману, а смугі, бачнасць у якой моцна пагоршылася. Вакол прадметаў зазіхацелі светлыя арэолы, што ўскладнялі арыентаванне.

Прыкінуўшы свае магчымасці, Грэхаў перавёў сістэму бачання на радарны зрок. На агульным экране абазначыўся нешырокі авал, у якім той жа пейзаж змяніў колеры ў самых нечаканых спалучэннях. Смуга знікла, гасячы арэол.

На карце вылічальніка ўспыхнулі каардынаты танка. Да мэты засталося трохі больш за трыццаць кіламетраў напрасткі. Яны ўжо спусціліся ў дзіўную даліну, у форме чаравіка, нармальнага чаравіка, толькі ненармальных памераў. Быццам велізарны, пяцісоткіламетровага росту дзяцюк саскочыў на планету, пакінуў два сляды глыбінёй у кіламетр і знік, загадзя пасмяяўшыся з бясплённых спроб людзей вытлумачыць форму ўпадзін ад яго валатоўскіх ног. Са Станцыі яны праглядаліся досыць выразна, і ў калідорах Грэхаў бачыў малюнкі жартаўнікоў, што намалявалі меркаваны воблік асілка. Адзін з іх быў дужа падобны на Ляваду, і, на яго погляд, гэта было не надта дасціпна.

— Стоп! — раўнуў раптам Сташэўскі страшным голасам.

Грэхаў яшчэ нічога не выявіў, але рукі самі рванулі аварыйны тормаз, танк торкнуў носам, а пад імі раптоўна загрукацела, цяжкі гул ускалыхнуў паветра, і ў метры ад гусеніц раскалолася зямля, утварыўшы трэшчыну, якая хутка расла. За хвіліну пад няспынны гул і трасенне глебы трэшчына ператварылася ў прорву, супрацьлеглы край якой на пэўны час схаваўся ў смузе барвовых выпарэнняў. У апошні раз зямля здрыганулася, і гул абарваўся. Толькі з прорвы чулася булькатанне і шыпенне, быццам у велізарнай бочцы кіпела і выпарвалася вада.

Анямеўшы, яны глядзелі на нечаканую перашкоду і маўчалі. І працяг не прымусіў сябе чакаць. У глыбіні разяўленай, як пашча, бездані штосьці рванула з аглушальным трэскам, і паўз танк праслізнулі ў нізкае неба вялізныя асляпляльныя вясёлкавыя «пухіры». Аўтаматычна спрацавалі фільтры, што пагасілі напал «пухіроў», зараўлі ўнутраныя (прабіла поле!) лічыльнікі радыяцыі танк захістала і павалакло ад прорвы.

Трэск паўтарыўся, новая серыя «пухіроў» пранеслася паўз іх, і Грэхаў паспеў ужо заўважыць, што за кожным ценем імчыцца «павуціна». Зноў «павуціны», усюдыісныя «павуціны», што чамусьці з'яўляюцца там, дзе адбываюцца падзеі! Ці гэта падзеі адбываюцца там, дзе яны з'яўляюцца?..

Грэхаў высунуў з верхняй вежы перыскоп, зазірнуў ім у прорву і ўбачыў толькі яскравае свячэнне, якое ішло з таемных глыбіняў. Свячэнне было роўнае і моцнае, і яму здалося, што там яшчэ поўна «павуцінаў», якія губляліся за смугой туманнага свячэння.

Раптоўна пачуўся той жа самы пякельны трэск, з прорвы бліснула востра і моцна, і вясёлкавыя шары, як быццам іх падтрымлівалі «павуціны», адзін за адным ірвануліся ўгору.

Экранчык перыскопа пагаснуў. У агульным экране яны бачылі скурчаны пачарнелы канец трубы, падобны на носік закурадымленага імбрыка.

— Д'ябал! — вылаяўся, спахмурнеўшы, Сташэўскі. — А гэта навошта?

— Можа, гэта зварот да нас? — асцярожна выказаў здагадку Дыега Вірт. — Папярэджанне або перасцярога...

— Не, — нявесела сказаў Малчанаў. — Шары — гэта закапсуліраваныя якімсьці магутным сілавым полем ядзерныя выбухі. «Павуціны» вышпурваюць іх у космас.

— Навошта? — здзівіўся Дыега.

— Навошта — мы можам толькі здагадвацца. Паводле тэорыі таго ж Галкіна, шары — прадукты жыццядзейнасці Гарадоў, адыходы, ад якіх «павуціны» вызваляюць планету. Увогуле гэта вельмі рэдкая з'ява, нам проста пашанцавала...

Сташэўскі ўважліва назіраў за прорвай. Гул узнімаўся адтуль, трэслася глеба. На ўсякі выпадак Грэхаў адвёў танк ад абрыву метраў на пяцьдзесят і не паспеў яшчэ спыніцца, як глыбока ў целе планеты загучаў цяжкі грукат, над прорвай узляцеў густы рой доўгіх пунсовых іскраў, і сцены толькі што створанай цясніны сталі збліжацца. Страсенне глебы было не гэткае вялікае, як раней, і яны заўважылі, як у момант судакранання сцен з вузкай шчыліны, што засталася ад цясніны, вымахнуў вал аранжавага агню, затым з гучным чвяканнем сцены злучыліся, рэзкі штуршок падкінуў танк на амартызатарах, і дарога стала вольная.