Кир Булычев – Выкраданне чарадзея (страница 10)

Дык як жа абысціся з Ілжэсалдаценкавым? Ліквідаваць няцяжка. Ды як на гэта паглядзіць сапраўдны Салдаценкаў? Яны сустрэліся толькі сёння. Але гэта не мая прыхамаць. Павінен жа я быў ведаць, хто ёсць хто? А што далей зрабіць?

15. Салдаценкаў

Не, ён не звіхнуты, як здалося мне спачатку, калі Філіпоўскі з'явіўся на ўзлеску, куды мы з Ілжэмікалаем выйшлі ўдвух. Проста Філіпоўскі быў тым непрыемным тыпам, якія яшчэ трапляюцца ў нас. З ім немагчыма гаварыць. Усё рассыпаўся ў кампліментах і са мной, і з Ілжэмікалаем. Я паспрабаваў быў пажартаваць, ды зразумеў, што з ім немагчыма ў жартаўлівым тоне размаўляць. Усё разумее непасрэдна. Мяне яшчэ злавала гэтая яго ідыёцкая паслужлівасць, ці што. Ды хіба толькі мяне. І Лжэмікалай зразумеў гэта, бо не хацеў нават гаварыць з Філіпоўскім, які ішоў за намі ледзь не подскакам, трасучы сваім вялізным пузам. Быццам хтосьці зверху прадпісаў яму жыць па паперцы. Здавалася, што ў гэтым кепскага? Але гэта ніяк ні з чым не вязалася.

Раптам Філіпоўскі ўсклікнуў. Мы разам з Ілжэмікалаем спыніліся і азірнуліся. На нейкае імгненне мне здалося, што Філіпоўскі зусім расплыўся, што яго з'еў велізарны жывот. Гэтага аказалася даволі, каб я не ўбачыў, як знік Ілжэмікалай. Калі азірнуўся па баках, убачыў толькі густую пасму туману, што, выгінаючыся, нібы рэптылія, змяілася з палянкі, на якой стаялі мы, у глыб лесу.

— Куды дзеўся Лжэмікалай? — спалохана запытаўся я ў Філіпоўскага, які паспеў падысці да мяне амаль ушчыльную.

— Вы ў мяне пытаецеся?

— Мусіць, вам нешта вядома.

— Мне?.. — паспрабаваў здзівіцца Філіпоўскі, і мне здалося, што ён усё ж нешта ведае, бо яго вочы былі нібы за непранікальнай заслонай.

— Так, так, — незразумела сказаў Філіпоўскі і, узяўшы мяне пад руку, пацягнуў з лесу на невялічкую сцежку. — Вас ужо, Мікалай Мікалаевіч, прачакаліся там, на турбазе. Усе шукаюць. І даволі даўно.

— Дык куды ж дзеўся Лжэмікалай? — усё яшчэ дапытваўся я.

— Ды не было такога. Не было, і ўсё, — сказаў ён і паспрабаваў перавесці гаворку зусім на іншае. Стаў гаварыць пра надвор'е, нешта пра дажджы, што зарадзілі недарэчы якраз на гэтым тыдні.

— Вы кіньце зубы мне загаворваць, Канстанцін Іванавіч, — сказаў я. — Ну няхай, Ілжэмікалая не было. Але што вы скажаце пра Клаўдзю, якую змярцвіў ідыёцкі туман?

— Пра які туман вы кажаце, Мікалай Мікалаевіч? Пры чым тут туман? — усё больш дзівіўся Філіпоўскі. — Так. Туман быў і ёсць. Хіба мала тут туманаў? А Клаўдзя... Клаўдзя на турбазе. Дапамагае кухарцы нашай абед гатаваць. Які туман? Вы нешта блытаеце, Мікалай Мікалаевіч.

— А агурочкі? — Я ўважліва назіраў за выразам твару Філіпоўскага, які пры слове «агурочак», як мне здалося, спачатку пазелянеў, потым збялеў.

— Агурочкі? — Філіпоўскі паідыёцку ўсміхнуўся. — Дык і гэтага...

— Вы хацелі сказаць — не было, — перасцярог я яго.

— Сапраўды, — узрадавана сказаў ён.

— А гэта? — Я дастаў з кішэні невялікі, з кволымі цёмна-зялёнымі пухіркамі лясны агурочак.

Філіпоўскі нічога не сказаў і, нібы рыба, выкінутая з вады на бераг, пачаў сутаргава глытаць ротам паветра. Потым нечакана змяніўся, выхапіў у мяне з рук неабвержны рэчавы доказ, запхнуў увесь агурочак у свой вялізны рот і хутка засоўгаў сківіцамі.

— Не было ніякіх агурочкаў, не было, — нахабна лгаў ён, яшчэ перажоўваючы тое, што імгненне таму назад было агурочкам. — Вы яго прыдумалі, Мікалай Мікалаевіч. Прыдумалі.

Што я мог сказаць на гэта? Чым даказаць адваротнае?

— Хадземце, а то на абед спознімся, — раптам замітусіўся Філіпоўскі і, як нічога і не было, падцягнуўшы свае безразмерныя нагавіцы і паспрабаваўшы схаваць за імі сваё неабдымнае пуза, патрухаў па дарожцы ў бок турбазы.

16. Яшчэ раз Салдаценкаў

Клаўдзя і праўда была жывая. Як я ўзрадаваўся, калі ўбачыў яе фігурку недалёка ад увахода на турбазу.

— Ну, вы тут разбірайцеся, а мне няма калі, — нечакана заспяшаўся Філіпоўскі, як толькі мы падышлі да турбазы. — І не забудзьцеся, Мікалай Мікалаевіч, што абед у нас у трынаццаць сорак пяць. Не спазніцеся, калі ласка, Мікалай Мікалаевіч.

— Не спазнюся, — каб хоць неяк адчапіцца ад гэтага надакучлівага і незразумелага ва ўсім старога, сказаў я. Мне карцела хутчэй сустрэцца з Клаўдзяй. Пагаварыць і нарэшце прапанаваць руку і сэрца незанятага мужчыны. Усё-такі яна нічога, прыгожая. Гэта рэзкасць пройдзе. І сарамлівасць таксама. Яна — цяплічная расліна, цяплічная кветка незвычайнай прыгажосці. Трэба яе толькі выгадаваць, своечасова паліць... — расквітнее...

— Клава, — аклікнуў я дзяўчыну, калі Філіпоўскі нарэшце схаваўся ў сваім заканурку — пафарбаваным у фіялетавае доміку.

Клава, убачыўшы мяне, адразу ж папрыгажэла, быццам я для яе быў той лакмусавай паперынай, якая трапіла ў патрэбнае асяроддзе... Ды і яна мяне любіць — зразумеў я, калі падышоў да яе.

— Як жывеш? — толькі і спытаўся я.

Яна ўздыхнула:

— Усё добра.

Я хацеў быў распытаць у Клавы, ці была яна ў лесе, ці гаварыла са мною тады. Ці лавіў яе подлы туман. Але потым перадумаў. Навошта! Было — не было. Хіба гэта галоўнае? Вось яна, Клава, жывая і стаіць побач са мной. Я адчуваю цяпло яе цела, размаўляю з ёй.

— Табе, напэўна, трэба дапамагчы кухарцы прыгатаваць на стол?

— Ага.

— Я пайшоў, — сказаў я неяк будзённа. — Мне яшчэ трэба з Канстанцінам Іванавічам пагаварыць.

— Коля, пачакай, калі ласка, — сказала яна і зачырванелася. Напэўна, ад таго, што паклікала мяне толькі па імі. Але потым хутка паправілася. — Я хачу сказаць вам, Мікалай Мікалаевіч, — Клаўдзя кранула мяне за рукаў, — што Філіпоўскі незразумелы чалавек. Лепш з ім не звязвацца.

— Мне таксама здаецца, Клава, — сказаў я. У голасе маім была толькі частка праўды. Мусіць, гэта заўважыла Клаўдзя і таму заспяшалася.

— Ты не верыш мне, Коля?

Я нічога не адказаў Клаве і толькі паціснуў плячыма. Яна неяк адразу панікла. Яе худзенькая фігурка згорбілася, і Клава, больш не сказаўшы ні слова, пацягнулася да харчблока. Цяпер ужо мне прыйшлося спыніць яе:

— Ды спыніся ты, Клаўдзя! — Я і сам не ведаю, як гэта ў мяне вырвалася такое начальніцкае, рэзкае, уладнае.

Яна як ішла, так і застыла на месцы. Да мяне не паварочвалася. Нібы боязна ёй было ўбачыць мяне іншым. Можа, уладным нахабнікам.

Я падышоў да яе.

— Дык што ты хацела сказаць пра каменданта?

— Хацела, хацела, ды расхацела, — кінула яна і, рэзка матнуўшы хвосцікам, пабегла да харчблока.

Я пабег за ёй. Паткнуўся быў следам, ды мяне папярэдзіў пагрозлівы надпіс на дзвярах: «Пабочным асобам...», ну і гэтак далей.

З хвіліну патаптаўшыся каля дзвярэй, я выняў цыгарэту, запаліў. Няўдала. Дым трапіў у дыхалку, і я закашляўся. Да слёз.

— Ты што гэта, Мікалай, кашлем заходзішся? У твае гады ды як стогадоваму дзеду бухыкаць, — упікала мяне неабдымная кухарка, што невядома скуль узялася. Ці то выйшла з харчблока, калі я кашляў, ці то, наадварот, туды ішла.

— Ды я т-таго, тытунец у горле засеў, баба Моця. Вось у горле запяршыла.

— Ведаем мы ваш тытунец, — з дакорам сказала баба Моця. — А вось да нас, на кухню, чаго прыйшоў? — пацікавілася.

— Ды я зусім і не да вас, — пачаў быў я, ды баба Моця рэзка абарвала мяне:

— Вядома, што не да мяне. Глядзі ў мяне, Мікалай! Пакрыўдзіш сірату — век не дарую.

— Н-не зразумеў, — толькі і вырвалася ў мяне.

— Усё ты зразумеў, голуб. Зараз Клаву вышлю. А то ўсе дзяўчыну крыўдзяць. Хоча як лепш, а яе, бач, то камендант наш лае бясконца, уся, бедная, у слязах прыбягае. Рукі на сябе хоча налажыць. А цяпер во і ты ёй спакою не даеш. Глядзі ў мяне, Колька!

17. Салдаценкаў і Клаўдзя

Мы сядзім з Клавай каля дзіцячага ложачка, у якім ціха пасопвае наш першынец Аляксей. Такі чароўны карапуз, што не налюбуемся з яго. Гадзіны паўтары таму Каралёў, мой калега, паведаміў, што Філіпоўскі памёр і пахавалі яго ўсёю вёскаю. Дырэктарам турбазы прызначылі нейкага новенькага хлопца. Нечым падобнага на Філіпоўскага. Такога ж, як і ён, параграфа. Незразумелага, трохі прамалінейнага. Але я-то ведаю, што Філіпоўскі быў прышэльцам на нашай планеце. Ён мне сам сказаў пра гэта, калі я ад'язджаў. Зразумела, па сакрэце. Напэўна, не вытрымала яго ўжо ачалавечаная душа. Не, я разумею, што ён не памёр. Ведаю гэта дакладна. Яго перавялі на іншую планету. За тое, што не выканаў заданне. Але што ён мог зрабіць тады? Дый цяпер бы нічога не зрабіў. Ён жа шмат чаго не разумеў, бо нарадзіўся не на Зямлі...

Дарыян Чакану. Срэбная ружа

Пераклала Галіна Шаранговіч

У гэтую ноч у мяне расцвіла ружа. За адну ноч, зусім нечакана, ды яшчэ якая! Яе срэбныя пялёсткі прамяніліся таямнічым святлом, абуджаючы пачуццё нейкага дабратворнага супакаення.

Я адчыніў акно, каб ружа магла дыхаць свежым паветрам. Ад лёгкага ветрыку яе пялёсткі трапяталіся, яны быццам струменіліся, напаўняючы наваколле спакоем і цішынёй.

Я паклікаў жонку, каб яна таксама ўбачыла дзівосную кветку:

— Сільвія!

Відаць, яна спала.

— Сільвія! — крыкнуў я. — Ідзі сюды! У нас расцвіла ружа!

Яна з'явілася за спіною, зірнула на маё стварэнне.

— Прыгожая.

Пазяхнула і пайшла з пакоя. Я праводзіў яе збянтэжаным позіркам. Жончына абыякавасць была незразумелая: ружа не проста цвіла, яна пульсавала, рухаючыся ў танцы пад гукі нейкай, адной ёй чутнай музыкі.