Дэниел Киз – Элжернонга аталган гуллар (страница 6)

Менинг дўстим Жо Карп бирдан Чарли Оливерни ўрнида сен ишласангчи деб таклиф қилип қолди. Ҳамма тўпланиб менга қарап кулиб туришди ва Фрэнк ростдан ҳам Чарли шундай қил сен анчадан бери новвойхонада ишлайсану деди. Қўрқма Жимпи ҳозир ишда эмас бир марта ишлап кўрсанг хичким билип қолмайди. Лекин мен роса қўрқдим чунки катта новвойимиз Жимпи агарда шифохонада қўлинг синиб ётишни хоҳламасанг хичқачон хамир қоргични олдига яқинлашма деганди. Ҳаммаси бўлақол бўлақол деб менга бақиришарди фақатгина Фанни Бирден етар бечорани тинч қўйинглар деб айтди.

Фрэнк унга қараб овозингни ўчир Фанни бугун 1 апрель агар Чарли бугун яхшилап ишласа эртага ҳаммамиз дам оламиз деди. Кейин мен уларга майли мен хамир қоргичда ишлап кўраман Оливер қандай ишлаганини кўрганман лекин қоргич бузилип қолса уни тўғирлаш қўлимдан келмайди дедим.

Қоргични ёқдим ва ҳамма айниқса Фрэнк хайрон бўлип қолди. Фанни Бирденни эса оғзи очилип қолди чунки Оливер хамир қоргичда ишлашни новвойлар мактапида 2 йил ўрганганди. Оливерни ёрдамчиси Берни Бэйт Чарли сен ундан тезроқ ва яхшироқ ишлаяпсан деди. Ҳамма кулишдан тўхтаб қолди Жимпи келганда Фанни унга бўлган воқеани айтиб берганди уни роса жахли чиқди.

Кейин у Жимпига ишонмасангиз бориб ўзиз кўринг деди. Ишчилар бугун 1 апреллиги учун уни устидан хазил қилишмоқчиди Чарли бўлса уларни оғзини очип қўйди. Жимпи менга ғазап билан қараятганини билип тургандим чунки у худди профессир Немурга ўхшап кимдир унга буюрилмаган ишни қилса жони чиқарди. У менга қараб бошини қашиб яхши ишлашингни кўрябман лекин кўзларимга ишонгим келмаяпти деди. Яна бироз ишлап тур мен борип жаноб Доннерни чақириб келаман ва унга ҳам ишлашингни кўрсатамиз деди. Жаноб Доннер жони чиқишидан жуда қўрқдим ва қорғичдаги хамир тайёр бўлгандан кейин мени ишларим кўп кетишим керак дедим. Жаноб Доннер келиб узоқ менга тикилип турди ва болалар мени устимдан куляпсизларми. 1 апрель хазилими бу. Мен ҳам биринчи улар хазил қилишяпти деб ўйладим. Хамир қоргични атрофида бироз айланиб мен ҳам ҳайронман лекин Чарли бу ускуна қандай ишлашини биляпти ва Оливердан яхшироқ ишлаяпти деди Жимпи. Ғала-ғовур бошланиб кетди. Мен бироз қўрқиб қолдим чунки ҳамма менга ғалати қараётганди. Мен сизларга айтгандим оҳирги пайт Чарли ўзини ғалати тутяпти деб деди Фрэнк. Жо Карп бўлса нимани назарда тутаётганингни тушундим Фрэнк деб қўйди. Жаноб Доннер ҳамма ўз ишига қайтсин деди ва мен билан боғчамизга чиқди.

Чарли қандай бўлганини билмайман лекин сен ваниҳоят бир нима қилишни ўргандинг. Илтимос сендан эҳтиёт бўлиб ишла ва ўзингни асра. Бугундан бошлаб сен янги ишни бошлайсан ва маошинг доимгидан ҳафтасига 5 долларга кўпроқ бўлади.

Менга янги иш керак эмас мен шипириб идиш-товоқларни ювиб ҳаммаёқни тозалашни ва дўстларимга ёрдам беришни ёқтираман десам жаноб Доннер дўстларингга тупур сен менга айнан шу ишда кераксан деди. Ишда кўтарилишни хоҳламаган одамларни ёқтирмайман. Ундан ишда кўтарилиш нима деб сўрадим. Бошини бироз қашиб кўзойнакларини ечиб менга қараб қўйди. Қўрқма Чарли бугундан бошлаб сен хамир қоргичда ишлайсан. Бу ишда кўтарилиш дегани деди.

Энди мен нонларни ташийдиган идишларни ювадиган кир жойларни йиғиштирадиган ишчи эмасман. Мен энди янги новвойман. Ишимда кўтарилдим. Эртага буни албатта Кинниан хонимга айтиб бераман. У жуда ҳам ҳурсан бўлади ишончим комил лекин Жо ва Фрэнкнинг нега жони чиқаётганини тушунаолмаяппан. Фаннидан бунинг сабабини сўрасам қўй бу жинниларга эътибор берма Чарли деди. Бугун 1 апреллигига улар сени устингдан хазил қилишмоқчи бўлишганди лекин ўзлари хазил ичига тушиб қолишди. Мен Жодан қанақа хазил қилмоқчи эдинглар деб сўрасам йўқол кўзимга кўринма деб жахл қилди. Менимча уларни хамир қоргичда яхши ишлаган бўлсам ҳам ҳеч ким дам олиш кун олмаганига жахли чиқяпти. Демак мен ақлли бўлишни бошладимми.

3 апрель

Робинзон Крузони ўқиб тугатдим. Унинг тақдири кейин нима бўлганини роса ҳам билгим келди лекин Кинниан хоним китобнинг давоми йўқ деди. НЕГА.

4 апрель

Кинниан хонимнинг айтишича мен тез ўрганябман экан. У ҳисоботларимни ўқиб индамай узоқ менга тикилиб турди. Сен яхши инсонсан Чарли ва ҳали қолганлардан ўтиб кетасан деди. У нега бундай деди экан. Агар кейинчалик кўп нарсаларни ўрганиб олганингдан сўнг баъзи одамлар олдингидай яхши эмаслигини тушунип етсанг хафа бўлма ва бунга эътибор ҳам берма. Яратган сенга қолганларга қараганда камроқ нарса берган бўлса ҳам сен улардан кўра фойдалироқ ишлар қиляпсан. Улар ҳаммаси менинг дўстларим ва мен уларни яхши кўраман. Улар ҳам мени яхши кўришади ва менга доим яхшилик тилайдилар. Бу сўзларимни айтаётганимда унинг кўзига бир нарса кириб кетди ва аёллар хожатхонасига югуриб чиқип кетишига тўғри келди.

Хонада ўзим қолиб Кинниан хоним қандай яхши аёл эканлиги ва онамга ўхшашлигини ўйлаб ўтирдим. Онам ҳам менга доим яхши инсон бўлишим кераклигини айтарди. Ўғлим доим ўз ҳатти-ҳаракатларингга эътиборли бўл акис ҳолда қолганлар сени асл ниятингни тушуна олмай қоладилар ва сени ёмон инсон деб ўйлайдилар.

Бир куни онам узоқ вақтга кетиши керак бўлиб қолди ва мен қўшнимиз миссис Леруаларникида қолишга мажбур бўлдим. У касалхонага тушиб қолган экан. Дадам ҳавотир олма Чарли бир икки кундан сўнг ойинг яна уйга қайтиб келади ва ўзи билан сенга ё ука ё сингил олиб келади деди. Мен жуда ҳам укам бўлишини хоҳладим лекин нимагадир ойим уйга сингил олиб келди у қўғирчоқ каби чиройли эди лекин тинмай йиғларди.

Мен унга ҳеч қачон озор бермадим.

Уни кичик каравотга ётқизишди ва бир куни дадам-нинг ойимга ҳавотир олма Чарли унга озор бермайди деган гапларини эшитиб қолдим.

У жуда ҳам кичкина эди ва тинмай мени ухлатмасдан йиғларди. Кунларнинг бирида улар ошхонада ўтиришганда синглим йиғлаб юборди мен эса каравотимда ётар эдим. Ўрнимдан туриб уни қўлимга олиб ойим уни тинчлантиргандек тебратишни бошладим. Ва тўсатдан ойим югуриб келиб уни қўлимдан суғуриб олди ва бор кучи билан бетимга урди мен ҳаттоки каравотга йиқилиб тушдим.

Кейин қаттиқ бақиришни бошлади. Уни олдига қайтиб яқинлашма. Уер-буерини синдирип қўйишинг мумкин. У ҳали роса кичкина. Эшитдингми яқинлашма. У пайтда унинг гапларини тушунмагандим лекин менимча ақлим яхши ривожланмагани учун нима қилаётганимни тушунмаганим сабабли унга бирон нарса қилиб қўйишимдан қўрқиб бақирган экан. Ҳозир бу воқеани эсласам ойимни қилган ишидан жуда ҳам хафа бўлиб кетаман қандай қилиб жажжи чақалоққа ёмонлик қилишим унинг ҳаёлига келиши мумкин.

Доктр Штраусни олдига борганимда унга албатта бу ҳақида айтиб бераман.

6 апрель

Бугун, вергул, нима, эканлигини, ўргандим, бу, думчаси, бор, нуқта, экан, мисс, Киннианнинг, айтишича, вергул, жуда, ҳам, муҳим, нарса, экан, чунки, усиз, тўғри, ёзишни, ривожлантириб, бўлмас, экан, ва, вергул, нотўғри ўринда, қўйилса, одамлар, кўп, пул, ёқотиши, мумкин, экан, маошимнинг, ва, менга, жамғарма, тўлайдиган, пулларнинг, бир, қисмини, тежаб, қўйдим, лекин, қандай, қилиб, вергуллар, менга, уларни, сақлаб, қолишга, ёрдам, берганини, тушуна, олмаябман, Ҳамма, вергулларни, ишлатар, экан, шунинг, учун, мен, ҳам, улардан, фойдаланишим, керак, экан,,,,,

7 апрель

Мен ҳамма вергулларни нотўғри қўйибман. Буни одамлар пунктуация дер эканлар. Кинниан хоним билмаган сўзларимнинг маъноси ва тўғри талаффузини луғатдан кўриб ўрганишим кераклигини айтди. Тўғрисини айтсам бу нимага керак эканлигини умуман тушунмадим сўзларни оддий ўқиб қўяверсам ҳам бўладику. Лекин Кинниан хонимнинг айтишича бу менинг ўқимишлилигим даражасини кўрсатар экан. Бундай бўлса ҳамма сўзларни луғатдан қарайман. Бундай қилсам ҳисобот ёзишим албатта чўзилиб кетади лекин шу йўл билан кўп нарсаларни ўрганиб олсам бўлади.

Пунктуация сўзини ҳам луғатдан топдим. Нуқта ҳам тиниш белгиси лекин ундан ташқари яна бир қанча тиниш белгилари бор деди Кинниан хоним. Балки у ҳамма тиниш белгилари кичкина думчали вергуллар деб аталиши керак деяётгандир.

Сен; тиниш, белгиларини – бир: бири» билан! бирга) ишлатишни, ўрганишинг? керак( Уларни» қандай: қилиб– бирга) ишлатишни, кўрсатиб; берди! Менимча? энди( мен. доим» хар, ҳил) белгиларни! ишлатаман! Бирам» қоидалар? кўп; лекин( мен: уларни. ҳаммасини! эслаб( қоламан, Кинниан хонимга қандай савол бермасам ҳам осонлик билан жавоб беради! Мис, Киннианнинг. ушбу! ҳислатини– жуда» ҳам; ёқтираман, ва) яқинда: у .каби( ақлли! бўламан»

Пунктуация – ажойиб!

8 апрель

Эшакмия! Мен унинг айтган гапларини ҳаттоки тушунмаган эканман. Кеча кечки пайт грамматикадан бир китоб ўқидим ва уерда тиниш белгиларини қачон, қандай ҳолатларда ишлатиш кераклиги ёритиб берилган экан. Кинниан хоним ҳам менга шуни тушунтирмоқчи бўлган экан. Тун ўртасида туриб кетдим ва ўзим-ни яхши ҳис қилардим. Кинниан хоним устимга бирон нима кийиб, платога чиқишимни айтди. Плато бу худди адирнинг теккис чўққисига ўхшайди.

Пунктуация нега кераклигини англаб етганимда барча ҳисоботларимни қайтадан ўқиб чиқдиv. Ё, алхазар! Бунчалик ҳам нотўғри ёзиш мумкинми! Кинниан хонимга барча хатоларимни тўғриламоқчи эканлигимни айтдим.

– Профессор Немур ҳеч нимани тўғрилашингни хоҳламаяпти. Қай даражада ақлинг ривожланганлигини ўзинг кўра олишинг учун, ҳисоботларингни ўзингга берган. Чарли, балли сенга.

Бу гапларни эшитиб хурсанд бўлдим. Дарслардан сўнг Элжерноннинг олдига кириб, у билан бироз ўйнадим. Бу гал пойга эмас.