Богдана Забурская – КОШТ (страница 2)
Ды не трэба зараз маралізаваць. Так час ад часу робім мы усе, трэба быць шчырым перад сабой. Нажаль, толькі не магчыма ведаць якім будзе кошт гэтай здзелкі з сумленнем, нават тады, калі яна здаецца дробяззю.
-- Грошы дайшлі, - Алесь узгадаў, як гэтай падзеі радаваўся Крот.
-- Што з таго, -- адказаў ён паплечніку, -- навошта яны табе зараз?
-- Як навошта? Павярнуся, кватэру нарэшце набуду.
-- Ты павярніся спачатку, - горка пасмехнуся Алесь.
Праз тры тыдні Крот, на сам рэч, паехаў да дому… Па кавалкам. Яго збіралі па лесапаласе два дні.
Колькі такіх кавалкаў, якія кальсці былі людзьмі Алесь бачыў у лясах, палях ды знішчаных у шчэнт знішчаных гарадах, ён ужо не лічыў. Мужчына, наогул, намагаўся не рэфліскіравать з нагоды гэтага. Будзешь шмат думаць не аб тым – страціш увагу, страціш увагу – страціш жыцце. Інстынкт самааховы працаваў у Алеся бездакорна.
Зона чысціні
Алесь не жадаў зваряцець і таму яго псіхіка стварыла адзіны унутраны шчыт, які ратаваў яго ад маральнага разбурэння. Чым мацней ціснула вайна, тым ярчэй у яго сэрцы палаў той вечар, васямнаццаць год таму. Тонкая нітка тытунёвага дыму, Кася на ганку у доўгай сукенке, пах вільготнай травы ды язміну. Гэты вобраз стаў для яго адзінай зонай чысціні ва усім гэтым брудзе.
Раптам зямля здрыганулася. Рэзкі свіст, гарачая хваля болю апаліла усе цела, потым бляск — ды цемра.
Апошні бастыён
Прытомнасць павярнулася разам з пахам хлоркі. Алесь ляжаў на шпітальнай койцы, уціснуты ў белую, аглушальную цішыню, якая пасля месяцаў грукату рэзала вушы. Ён глядзеў на расколіну на столі ды не адчуваў свайго цела — толькі пустэчу. Там, на той зямлі, сярод бруду, абыякавага халоднага разліку ды чужых лозунгаў, ён па кроплі выпальваў сябе, пакуль не ператварыўся ў аўтамат, якій проста выконвае працу. І мужчына гэта разумеў, бо інакш было нельга, калі ты не жадаеш з'варяцець.
Але зараз, сам-насам з гэтай пустэчай усё адчувалася па іншаму, яго прабіла такім вострым, бязлітасным пачуццем, ад якога захапіла дух. Алесь адчуў, што ўсе гэтыя васямнаццаць гадоў — праз бязглуздыя вандроўкі, чужыя ложкі, шлюбы ды сваркі — ён не проста памятаў Касю. Ён кахаў яе. Кахаў кожную хвіліну, пакуль уцякаў ад сябе, пакуль згаджаўся на здзелкі з сумленнем, пакуль крочыў па зямлі, змешанай з махоркай ды крывёю.
Гэты вобраз дзяўчыны з тонкімі пальцамі ды ніткай дыму быў адзіным, што не змагла зжэрці вайна. Гэта быў не капрыз параненага чалавека ды не настальгія па юнацтву — гэта быў апошні бастыён яго згалелай псіхікі. У шпітальнай цішыні, пакуль загойваліся зламаныя ногі ды рэбры, зацягваліся апекі на целе ды твары, Алесь упершыню па-сапраўднаму спалохаўся: калі ён не знойдзе яе, калі дазволіць гэтаму вобразу згаснуць, то ад яго самога не застанецца нічога, акрамя бруднай формы. Кася была патрэбна яму не толькі для простага, чалавечага шчасця — яна была патрэбна, каб выратаваць душу, якая памірала ўнутры яго, каб выжыць.
Ён абавязкова знойдзе яе...
Глава 4. Профіль з памылкамі
Вяртанне
Родны горад сустрэў Алеся незвычнай, для яго, амаль трывожнай цішынёй. Пасля шпіталю ды месяцаў брутальнага грукату гэты мірны свет здаваўся ілюзорным ды чужым. Белыя бінты змяніліся на цывільнае адзенне, але параненне ўсё яшчэ нагадвала пра сябе тупым болем. Яму далі адпачынак для рэабілітацыі. Аднак, Алесь вырашыў скарыстацца ім інакш. Ен прыехаў сюды, у месца, якое калсці было яго домам. Ен прыехаў не лячыць цела — ён жадаў ратаваць душу.
Праз старых знаёмых ды былых аднакласнікаў, з якімі Алесь яшчэ сяк так трымаў стасункі, ен хутка знайшоў яе старонку ў сацыяльных сетках. Сучасны час дае магчымасць вельмі просты звязацца з чалавекам.
Ян, які хоць і здівіўся такой цікаўнасці сябра, але усё ж дапамог Алесю знайсці былую аднакласніцу, запытаў, калі яны сядзелі у кавярне:
- Навошта, гэта табе трэба? Няўжо іншых жанчын у гэтым свеце не хапае?
-- Хапае, - адказаў Алесь, - але, не такіх...
-- Ой, браце, глядзі… Звычайна, яна прыгожая, але ж ты памятаешь які у яе характэр быў. Панна, маці яе…
Алесь пасмехнуся у адказ.
Экран тэлефона асвятліў яго твар, і Алесь застыў. Ён не спяшаўся пісаць. Яго зранены вайной, халодны розум пачаў дэталёва, крок за крокам вывучаць яе віртуальнае жыццё.
Аналіз
Тое, што ён бачыў, прымусіла яго сэрца біцца часцей. Гэта не быў стандартны глянцавы профіль прыгожай ды упэўнянай у сабе жанчыны. За здымкамі хавалася штосці больш глыбокае. Вось яна, на здымке, ў кавярні, апранутая ў лаканічнаю белаю кашулю, вось — у элегантнай сукенцы на фоне мастацкай галерэі, а вось зусім іншая – джінсы, цішотка ды нейкія старажытныя руіны.
Але побач з гэтай бездакорнай жаночнасцю ў яе профілі жыў зусім іншы свет. Алесь углядаўся ў кадры: Дзяўчынка, якая калісьці лічыла школьныя ўрокі нудным фонам, працавала з лічбамі ды чэртяжамі, стварая вытанчаныя, стыльные рэчы. Яна неяк вельмі арганічна злучыла ў сабе абсалютную творчаю свабоду ды бескампрамісную дакладнасць. У ёй зноў спалучалася тое, што спалучацца не магло.
Аднак, чамусці на яе старонцы не было ніводнага здымка ці згадкі пра сям'ю. Алесь разумеў: у такой жанчыны муж ці нехта яшчэ блізкі павінен быць, як жа інакш. Вось толькі яго знявечанай вайной псіхіцы было абсалютна ўсё роўна на гэты факт. Ён лічыў, што пасля ўсяго перанесенага бруду, пасля паранення і гэтых васямнаццаці год вернасці свайму ўспаміну, ён мае нейкае асаблівае, неабвержнае права на гэтую жанчыну. Кася - яго апошнім бастыёнам, а таму, знешнія перашкоды яго не хвалявалі.
Быў і іншы нюанс, больш тонкі. На большасці фатаздымкаў позірк Касі быў такім жа, як раней — халодным, адхіленым, скразным. Яна глядзела на свет так, нібы ёй было ўсё роўна, нібы навакольная будзённасць яе не датычылася. І толькі на некалькіх выпадковых здымках, яе вочы глядзелі на нешта жывой цікавасцю ды пяшчотай. Дакладна так, як тады, васямнаццаць гадоў таму, на беразе ракі, яна глядзела на яго.
Гэты позірк стаў для Алеся сігналам. Ён рашыўся.
Памылка
Паведамленне ў месенджары было простым: «Кася, прывітанне. Гэта Алесь. Сто гадоў не бачыліся, вырашыў знайсці цябе праз нашых. Як твае справы?»
Адказ прыйшоў досыць хутка. Кася відавочна была рада чуць аднакласніка. Зносіны пачаліся лёгка, нязмушана, нібы і не было гэтых васямнаццаці гадоў прорвы. Яны размаўлялі не аб чым, жартавалі пра школу, згадвалі настаўніцу матэматыкі ды тыя самыя лагарыфмы. Кася адказвала жыва, шчыра, без сваёй звычайнай халоднасці.
Яна ж яшчэ не ведала, кім стаў Алесь, дзе ён быў. Жанчына бачыла ў ім проста таго хлопца з кветкамі.
Алесь, аглушаны ды абрадаваны гэтай лёгкасцю, страціў пільнасць. Халодны ваенны разлік саступіў месца гарачаму, эгаістычнаму імпэту чалавека, які прывык браць сваё напралом. Ён вырашыў, што бастыён ужо здаўся.
І вось тады ён і здзейсніў першую памылку...
Глава 5. Тактыка штурму
Здзелка без заляцанняў
Жарты пра мінулае ды школьныя гады хутка надакучылі Алесю. Гэтая мітусня ні пра што дратавала яго знявечаную псіхіку. Ён не быў юнаком з рамана ды не збіраўся гуляць у доўгія заляцанні. Алесь дарослым мужчына, які прайшоў вайну, ён яшчэ месяц таму змываў з рук чужую кроў у шпітальнай прыбіральні. Яму патрэбны быў яго бастыён — гэтая жанчына, цішыня ды сям'я. Наупрост зараз.
Алесь вырашыў дзейнічаць так, як умеў — напралом, карыстаючыся тактыкай штурму. Грэбуючы ўсімі сацыяльнымі прыстойнасцямі мірнага жыцця, ён набраў рэзкае, кароткае ды цяжкае паведамленне, наўпрост заяўляючы пра свае намеры: «
Ён націснуў «адправіць» ды адкінуў тэлефон. Справа зроблена. Пазіцыя пазначана.
Мёртвая зона чакання
Але хвіліны складваліся ў гадзіны, а адказу не было. Паведамленне вісела «дастаўленым», чамусці Кася зацягвала з паўзай ды не адчыняла чат. Гэтая сітуацыя пачала маментальна трыгерыць Алеся. У яго армейскай рэчаіснасці маўчанне азначала альбо непадпарадкаванне, альбо катастрофу. Унутры пачала закіпаць глухая, эгаістычная злосць чалавека, які лічыў, што пасля ўсяго перанесенага бруду ён купіў сабе правы на гэтую жанчыну.
Не вытрываўшы, бліжэй да вечара Алесь здзейсніў чарговы неабдуманы крок — адправіў яшчэ адно паведамленне. Тон быў цяжкім, патрабавальным, быццам Кася была яго законай жонкай ці нешта была яму вінна: «Чаму ты маўчыш? Я чакаю адказу. Цяжка напісаць пару слоў?»
Ледзяная лінія абароны
Адказ прыйшоў толькі позна ўвечары. Ён дыхаў холадам. Кася не збіралася апраўдвацца, мітусіцца ці згладжваць куты. У яе літарах не было ні кроплі эмоцый — толькі сухая канстатацыя фактаў: «
Калі да гэтага паведамлення Кася размаўляла адкрыта ды цёпла, то зараз, нават па тоне яе літар Алесь выразна адчуў: нешта змянілася. Тэкст быў бездакорна ветлівы, але ад яго дыхала дыстанцыяй. Мужчына узгадаў: Кася не тая жанчына, якой можна было кіраваць, загадваць ей ці памыкаць.