Венера Петрова – Таайбараҥ (страница 9)

– Оччоҕо, бу тухары эһиги билсэр этигит дуо? – Маайка интэриэһиргээбит аҕай.

– Эчикийэ суох! Оттон кэлин… көрсүбүппүт. Мин Болуодьаны нэһиилэ билбитим.

– Онтон ыла тылыҥ баһа барыта Болуодьа буолбута дии.

– Эс, хайаан, – Мира мэлдьэһэ сатаата.

– Оннук-оннук. Миигин манньытаары сэһэргиир диирим, бэйэтэ сэргиир буолан эбит, – Айыыда ааҕыстаҕына табыллар. – Манньытаары эбитэ дуу, соруйан миигин тарбаары эбитэ дуу.

– Чэ, ээх.

– Ол кини ойоҕо үчүгэйин туһунан тиһэргиттэн мин үөрүөх тустаах үһүбүн дуо?

– Киниэхэ эрэ наадыйбат курдук тыллаһарыӨ дии.

– Уонна ууллан барыам дуо, туох тахсыан баран.

Бу да дьахталлар, иккиэн маппыт аата тугу эмиэ аахсан.

– Хаста да ыҥырбытым дии, кинилэр баалларына. Соруйан. Көрөн абыраныа этиҥ буо, киһиҥ билигин хайдаҕын.

– Баҕалаах этэ, уруккутунан да сөп буолбутум.

– Оччоҕо эн ол Болуодьаҕын кэлин көрө иликкин дуо? – Мира сөҕөр уочарата үүннэ.

– Суох.

Кытаанах дьахтар эбиккин.

– Уонна оттон бу дьүөгэм сөбүн сырдаттаҕа. Үчүгэй үспүйүөн, доҕор.

– Уоскуй эрэ эн. Эйиэхэ, дьиҥинэн, үчүгэйин эрэ талан кэпсиирим.

– Ноо! Өссө оннуктаахпыт дуо?

– Эрэйинэн эллэммит, иһэ-таһа ревизияламмыт киһибит биир суолга мөлтөх буолан тахсыбыт.

– Ол иһин даҕаны, үчүгэйи үлүбүөй бырахпаттар, – Маайка билээҕимсийдэ. – Эбэтэр үчүгэйи үчүгэй баһыйар.

Мира истэн эрэ кэбистэ. Бу туох дьахтарын батыһыннаран аҕалбыккыный диирдии Айыыда диэки ыксаабыттыы көрдө.

– Арба даҕаны, ойоҕо атын киһиэхэ иирэн барбыт диэбитиҥ дии.

Айыыда бэйэтэ бэйэтинэн буола охсубут. Иэс-иэскэ, Болуодьаны да быраҕаллар эбит диэн иһигэр үөрэн эрдэҕэ. Маайка киһини барытын онно-манна уорбалыыр идэлээх. Бэйэтинэн охсон эбитэ дуу?

Моруоһун көрүдүөргэ эрэ «приемнууругар» тиийэр. Түннүк аттыгар буола-буола. Сырдыкка сүүйтэриилээх кини тахсар ини. Эр киһи кистиирэ суох. Абыраммыт абааһылар.

– Вот «Доширак» принес.

Хата, киһиҥ илии тутуурдаах эбит дии. Атын бэйэлээхтэр бэлэми мэҥиэстэргэ эрэ бааллар. Кини салҕалас буолуор диэри аччыктаабыт эбит. Хаһан милииссийэтэ баран, астынан олорон аһаан абыранар. Биир лапсаҕа топпото буолуо ээ. Куртаҕа курулуур, сүрэҕэ өлөхсүйэр, хараҕа ирим-дьирим буолар.

– Я заплачу, потом.

– Да ты что, не надо, я же обещал, – киһитэ өлө сыста.

Быһа быччайан, зобтаах дуу, хайа сах дуу. Таах да, милииссийэлэри аһара бэрэбиэркэлииллэр үһү. Космоска көтүөн сөптөөх доруобуйалаахтары эрэ ылаллар үһү. Киһи итэҕэйиэ суоҕун курдук дии.

– Я не об этом. Штраф я имею в виду.

– Кэлин да төлүөҥ буо, – диэн төлө биэрдэҕэ үһү.

Сырдык харахтанна да нуучча буолбат.

– Эн сахалыы саҥараҕын дуо?

– Саҥарымына.

– Уонна тоҕо артыыстаабыккыный?

– Артыыстаан үһү дуо, бэйэҥ дии, уот ааныттан нууччалаабытыҥ.

Сахата, оттон, сирэйигэр сурулла сылдьар ини. Ити киһи сырдык хааннаах, оччотугар бааһынай буоллаҕа дуу? Манна эмиэ тоҕо аҕыластанан кэллэҕэй, тугу сиэри.

– Өссө күн аҥаара баар. Үлэлиэххэ наада, – санаабытыттан олох атыны туойан барда.

Милииссийэни утары көрөн туран үөҕүө дуо. Дьон хараҕын аалан турдахтара үһү. Бу дьахтары тутан илдьэн эрэллэр диэтэхтэринэ көҥүл. Оо, «Доширак»…

– Тугу үлэлиигиний? – доппуруостуурга үөрүйэх диэх курдук.

– Таах олоробун. Үчүгэй дии? – уонна хараҕынан оонньуу сатаата.

– Аһара. Эчи хаарыаны, эн буолбут киһи.

Өссө үгэргиир. Уонна кып-кыһылынан, дьэ, көрүү-истии. Сүүлүргээбит оҕуска дылы буолан. Утуйбакка үргүлдьү сылдьарын иһин ини.

– Мантан киэһэ тугу гынаҕын?

Араҕымаары гынна дии. Түүҥҥү Моруос күнүс туохха наадалааҕый. «Доширак» аҕалла уонна туох наада. Онтун атыытын көрдөөрү гынар дуу?

– Дьиэлиэм этэ. Утуктаан өлөөрү сылдьабын.

– Эн өссө утуйбутуҥ дии. Сорох хараҕын симэн да көрө илик.

– Оттон эн да дьиэлээ ээ. Лапсаҥ иһин барҕа махтал.

– Эс, хайдах? Оттон ханна эрэ олоро түспэппит дуо? Ону-маны сэһэргэһиэ эҥин этибит буо.

Ытырбытын ыыппат ыччат диэтэҕиҥ. Арыый атын кэмҥэ эбитэ буоллар, кэбис диэ суох эбит. Бүгүн кини хаҕа эрэ баар. Онто да өлбөөдүйэн өлөн баран сылдьар. Туох дьикти киһитэй, кини саҕа дьахтары көрөн-көрөн кэллэ ини.

– Хайыыбыт? – уонна хараҕар эрэл кыыма кыламныыр.

– Тоҕо булгуччу бүгүн?

– Оччоҕо хаһан?

– Таах да, сарсын тэрилтэбит Саҥа дьыла, өйүүн дьиҥнээх Саҥа дьыл.

– Буот-буот! Бүгүн өрөбүлүм.

Ойоҕо үлэтигэр буолуо, онон туһанаары гынар ээ, быһыыта.

– Мин эйигин ханна эрэ көрбүт курдукпун. Түүнү супту таайа сатаан. Баҕар, урут көрсүбүппүт буолуо. Тоҕо эрэ чуо бүгүн эйигин өссө көрсүөхпүн баҕарбытым. Ол иһин кэллэҕим.

Наака… кини эмиэ билиэхчэ билбэт. Олох уһун. Баҕар, хайа эрэ хампаанньаҕа алтыһан ааспыттара буолаарай? Хампаанньа эрэ элбэх этэ. Ама да билигин саппаҕырбытын иһин, син мээнэ кыыспын дэнэрэ. Ханна? Хаһан? Моруос сирэйин сыныйан одууласта. Быһа баллайбытын, хараҕа кытарбытын, тараҕайдыҥытын аахсыбатахха…

Киһитин кытары кэпсэтэр, оттон өйүн иһигэр ырытыы бөҕөтө.

– Поиск! – программа холбонно.

1987 сылтан саҕалаан буолбуту барытын ырыта охсор хайаан кыаллыай. Хараҕа! Бэйэтэ баараҕадыйыан, дьүһүн кубулуйуон сөп. Оттон харах уларыйбат. Дьээбэ-хообо хаата быһыылаах. Үөҥҥэ тиллиэх көрүҥнээх. Дьахтар улам тиллэн, устунан умсугуйан барыах курдук. Түүн олох таптаан кэбиспит курдук санаммыта. Онто суураллан истэҕинэ түбэһэ кэлэн, иккиһин иитиллэн бараары гынна. Киһи диэн уустук айыы, тугу-тугу туойан туруо биллибэт. Оттон эҥин туруктан таптал диэн саамай өйдөммөттөрө. Кыраттан да саҕыллан тахсыан сөп.

– Обнаружено подозрительное оживление! – мэйиитин түгэҕиттэн бэлиэ кэллэ.

«Поиск руткитов» аптамаатынан холбонон хааллаҕа. Туох эрэ дьикти «вирус» иһигэр өтөн киирэ сатаабытын туттаҕа. Сааһын сиппит дьахтар сэрэх бөҕөтө буоллаҕа. Эр киһини барытын өстөөҕүн курдук көрөр сааһа. Кэһэйбитэ бэрт, кэлэйбитэ да бэрт. Бу ньылбыҥнаабыт киһи да туох эрэ хос соруктааҕын курдары таайдаҕа диэтэҕиҥ. Өссө үчүгэй дии. Бириистээх таайбараҥы таайар кэриэтэ.

– Хайа?

Ити киһи кини кимин, ааспыт хайа хаттыҕаһыттан кэлбитин билэ-билэ үөннүрэр быһыылаах. Иккиэн таайа оонньуо этилэр буоллаҕа.