Венера Петрова – Quarantine (страница 6)

– Ну, это слишком! – Нөлтэк этэринэн.

– Нуу-наа, ити кэннэ олорон да диэн, – Фантомас быһаарарынан.

Тугу да лахсыйдыннар, Буомба кыһаллан эрэр. Буомба иһигэр буорах буолунай. Барыларыгар тиксиэ. Ааттаһыннара барбат, аччыыһыран айгыстыбат бэлэм кыыс хампаанньаҕа эмиэ да наада. Уолаттар буолан-хаалан турдахтарына, кини туттуллуо. Атын кыргыттар ыраас хаалыахтара. Кинилэр күөртээччилэр, уот анньааччылар эрэ. Онтон салгыы Буомба дьарык гынар.

– Һа-һа! Хорошо сидим! – Нөлтэк ылтайар.

– Да, не говори. Девчоонки! За нас – самых-самых! – Фантомас мылтайар.

Пиибэ бытыылкалара хороҥнууллар. Нөҥүө хоско уолаттар охсуһаары хаайаллар. Хайдах да буоллуннар. Бу сырыыга Фантомас үчүгэйэ киирэ сылдьар. Ньуу-ньаа бөҕөтө. Арай, саҥатыттан маппыт, саҥарар бырааба суох дуу, Буомба хостон хоско үөмэр. Охсуһааччы охтон утуйарын, иһээччи да сөп буолан сөҥөрүн саҕана сыанаҕа кини тахсыа. Түүн кини да кырасаабысса буолуо. Нөлтэккэ да, Фантомаска да суох киниэхэ эрэ баарыныы эмиэ дьаабыланыа…

Һуой! Өссө биир бэрсэнээс умнууга хаалбыт. Туорах саҕа Буораҕы кырата бэрт диэн сэнээн сыанаҕа ытыарбаттар, атыҥҥа кытыарбаттар. Буомба балтыһаҕа буоларыттан саатыа эбит да, бу киһичээммит кыра аптамаат курдук – санаарҕыыры сатаабат, үчүгэйи-куһаҕаны араарбат. Оруобуна Буомба курдук туормаһа үлэлээбэт. Өйбүт да мөлтөһүөр быһыылаах. Хастааҕыттан хаатаһыта буолла – бииртэн уратыны барытын сатыыр, барытыгар баар. Бүгүн кини Фантомас одьуйутаана. Эдьиийин кырбаан киирэн бардаҕына, кырбаһар. Дьиэтигэр тиийдэҕинэ, Буомбалыын биир-бииргэ хаалыахтара буолуо да. Сарсыҥҥыны санаан да диэн. Онтуҥ ырааҕа бэрт ээ. Буомба да Буорах – кып-кыралар, хап-харалар, бутуур олоххо муммут оҕолор. Бүгүҥҥүнү барыыр да үлэлээх – күн солото суохтар. Тугу биттэнэн, барытын бүгүн бүтэрэ, туһана сатаахтыыллара буолла?

Нөлтэк да хаатаһыт киэнэ бэрдэ этэ. Бэйэтин кэмин кытары тэҥҥэ иһэрэ. Сорох-сорохтор курдук онтуттан сылтаан олоҕор оҕустарбатаҕа, эдэр буолуу эрэйин чэпчэкитик аһарбыта. Баардааҕын ол кэмҥэ бараабатаҕа. Олоҕун “үрүҥэр” тиийэн баран эрэ туһаммыта. Өйдөөх өлөн биэрбэт. Фантомастыын хам-түм көрсөллөрө, хаһан эмит хаатаҕа харсыһан ааһаллара. Бирибиэтинэн эрэ билсэллэрэ, тыл бырахса түһэллэрэ. Кинилэр олох кэмин, буолуох буолбутун, ааһыах ааспытын кэннэ чугаһаспыттара. Сымыйа дьүөгэлэр, албын атастар сыыйа-баайа сүппүттэрин кэннэ. Сиидэлэнэн-сиидэлэнэн күн бүгүн Фантомаска Нөлтэк, Нөлтэккэ Фантомас эрэ хааллылар.

– Даа! Было время, было дело, – Нөлтэк атын кэмҥэ сылдьыбычча идэтинэн эмиэ нууччалаан ньылыбыратта.

– Киһи итэҕэйиэ суоҕун курдук. Дьиэлиэххэ дуу, – Муора дьааһыйар.

– Ээ, капсуланы боруобалыах буолбутуҥ дии. Чаас аҥаара “араарылла” түспэккин дуо?

– Уонна уһун түүнү быһа тугу гынабын?

– Уой даа, иллэҥ кэмҥин миэхэ да арендалаабаккын. Сорох ырыта тыытыллан иэдэйдэ.

– Учуонай буоларга бэйэҥ баҕатыйбытыҥ. Чэ, дабаай, өлбөт инибин.

– Өлбөтөргүн да, өлөр диэн тугун билиэҥ буоллаҕа.

– Аньыы даҕаны! Бакаа өлөр санаам суох этэ. Отойун сүтэн хаалаҕын дуо?

– Сүтэн. Ну, короче, весь организм застывает, отключается. Бириэмэ кытары араарыллар дуу, хайа сах дуу үһү өссө. Уһуннук сыттаххына…

– Устунан өлүөҥ диэ.

– Аата сүрүн, суох. Кэми кыратык албынныыгын эҥин, – Нөлтэк дьүөгэтигэр хайдах судургутук быһаарыан билбэт.

– Чэ, хайдах да дьаабылаа. Я вся твоя, – Фантомас, бэл, хараҕын симэр.

Нөлтэк киһитин били дьикти устуукатыгар сытыарар.

– Чаас аҥаарын эрэ туруорабын. Бу, көр, – аны уопут оҥорон эрэр диэн Фантомас бууннуо дии. – Баай-баай, Фантомасик!

– Кэһэтиэм мин эйигин, – диэн Муора суоһурҕаннаҕа буолла.

Хаапсыла таас хаппаҕа сабыллар. Ол ыккардыгар Муора өлөрдүү утуйа охсубут. Утуйа сытар кырасаабыссаны одуулаан баран туруо дуо – Нөлтэк бүппэт үлэтигэр төннөр.

5

Халдьаайыга туох хаапсылата наада – онто да суох “араарыллан” баран олорор дойдуга. Баар да буоллаҕына, Көстөкүүнэптэргэ ини. Ол дьон харамнара дэлэ дуо – барыны-бары дьаптаналлар. Хас үйэ бараары хаһааналлара буолла? Урукку дьиэлэрэ икки өттүттэн салҕааһыннаах. Дьиэ да, ампаар да ааныттан мал-сал. Мусуой курдук. Халдьаайылар бырагырыаһы бырачыастааннар хаалынньаҥ олоҕу ордороллор. Көстөкүүнэптэр эрэ онтон ойдон, аҥаардастыы сайдаллар, ааттарын билбэт буола байаллар. Оччо бэрт дьон куораттаан хаалыахтарын. Барбаттар, дуостал барбаттар. Инньэ гынан сүүрбэ түөрт чааһы бэрдэриэхтэрэ дуо.

Утуйар диэн улуу дьол буоллаҕа. Сайынныбыт дии-дии утуйбакка илэ сылдьыыһыкпыт дии. Уһун түүн уонна тугу гынабыт? Манна күнүс оннооҕор бүтэ быстыбат. Былакаадаҕа олорбучча Халдьаайыга эрэ хаатыйаламмыт бириэмэни атыылаан аны аатырабыт дуу?

– Били кыыс аны онон иирэрэ буолуо, – луох кыыһын мөҕүттэртэн ордубат.

Муора киниэхэ билигин да Фантомас. Онто билигин хааталаабат, тугунан да ииригирбэт. Киһи итэҕэйиэ суоҕун курдук. Кини кыайан ииппэтэҕин олох бэйэтэ дьаһайан, көннөрөн, сорҕотун сотон биэрдэҕэ үһү. Таарыйа луох аньыыта-харата көҕүрээтэҕэ.

– Конбуой ээ кини өссө. Киэргэт да хайаа – бөх аата бөх. Таах сибиэ таһырдьаны тараахтыан кэриэтин манна кэлиэ этэ, Халдьаайыны харабыллыыбын диэн. Кырдьык даҕаны! – Луох өрө көрө түһэр.

Бииртэн биир үчүгэй идиэйэ киирэн иһэр. “ДЬАЙА. Момоизм. Неорелигия хальджайцев” диэн соҕолуобак хараҕар көстөргө дылы гынна. Эбэтэр апыыса. Аллараа, муннукка кып-кыра сириибинэн “Лох” да диэн сурулуннун. Сону кытта тэҥҥэ: “Момоизм – партия правых”, – диэн Муора былакаат туппутунан унаарыҥнаан ааһара көһүннэ. Эбэтэр фантомастар баартыйаларын тэрийдин. Үчүгэй бэтиэхэ буолуо этэ. Туома, саҥа кэмҥэ саба оҕустаран алларастыыр да аҕыйаата, күлэр да көҕүрээтэ.

– Болуомунньуктар кэллилээр! – Луоҕу сүгүн бэтиэхэлэтииһилэр дуо. – Барар үһүгүүн!

– Улахан эбит доҕор, туох ыксалай, – луох Дьайа буола охсуон наада.

Арыыланан олорор ааттаахтар да, өтөн киирэ тураллар ырай олоҕуттан күрээн кэлэллэр үһү. Момуойу көрөн абыранаары, сайдыыттан сайҕанаары. Ыраастанар сирдэрин булбуттар дии. Луох болохуоҥката диэн, сарабаар ыстаана диэн. Ити аата кини Дьайаҕа кубулуйда. Кэтэх өйүнэн иитэн таһаарбыт идиэйэтин олоххо киллэрээри булокунуоттанна, уруучукаланна.

Момуой олбуорун айаҕар уочарат бөҕөтө. Бэйэтэ биллибэт. Түннүгүнэн уоран көрө турар ини. Болуомунньуктар Дьаҕаны нэһиилэ аһардылар.

– Момуой кутуруксута… утуруксута… утурук… сута, – диэн сипсиһэллэрэ сүтэ-сүтэ иһиллэр.

Ол аайы луох аптарытыата аптаныамыйаланан истэ. Кини да улуутуйуохча, ол улуутун бэйэтэ кытары итэҕэйиэхчэ.

Күүлэ аанын астарбатылар даҕаны.

– Сүгүн олордоллорун аастылар. Тахсыа ээ, тахсыа билигин! Бэйэҥ да араатардаан эриэххин, – барытын Бороскуой буортулаата.

Дьайа матан хаалла. Кэҥии сатаан дьиэ кэннигэр сөрүөһүннэ. Момуой тэстэр уолбат дьаамата. Тэйиччи былыргы үйэтинээҕи хотон дьардьамата килэйэн көстөр. Тиэргэни биир гына сыыс от үүммүт. Сибэтиэй миэстэбит да баар… Уон сыл аастын, өссө уон сыл аастын – уларыйбат биир көстүү. Айанньыттар аартыктара да уруккутунан. Хаһааҥҥы эрэ Халдьаайы да, саҥа Халдьаайы да биирдэр. Арай, дьиэ тутулла сатаабыт. Самналлыбыт тутуулар турбахтаан баран сууллубуттар. Айдаан-майдаан киининэн буола сылдьыбыт кылабаа дьиэтэ былааҕа эрэ уларыйбыт. Тот үйэҕэ да тойон наада. Хайа да былаас хапырааллаах. Хамыһаардар хаһан баҕарар бааллар. Таска хаалбыт сатамньыта суох сайдыыларыттан бэриһиннэрбиттэрэ диэн биир эрэ. Унньуйа сытыйбыт киин уулуссаларын устун оптуобус сылдьар. Кыһытаары нүөмэрдээх. Маҥнайгы аҕай. Исписээнньэҕэ былыр барбыт сэп нэһиилэ үнүөхтээн ааһар. Оҕону-урууну таһан көрүлэтэр. Хам-түм кырдьаҕастары тиэйэн саататар.

– Айгыста сытыйан… – Бороскуой мөҕүттүүтүн иккис ботуога төлө көтөн эрдэҕинэ, улуу тойон уһулу ыстанан таҕыста

– Һаа-аа-ыах! – Дьааһыйар да, тарбанар да. – Эмиэ кэлбиттэр дуу.

Инньэ диэт сирбит курдук силлэҥниир.

– Таах сылдьааччылары туох сиэй, – ол кэмҥэ Бороскуой туттуммахтаан хаалар.

Күүттэриилээх Момуойдара аа-дьуо чугаһыыр. Болуомунньуктар бокулуоннууртан ордубаттар. Саах тэллэйин курдук сэлээппэлээх, ат баһа хамсалаах, кубарыйа сатаан баран курдары көстүөх буолбут ыстааннаах, туйах курдук чэрдийбит атахтаах – атах сыгынньах аскыат, дьиҥнээх аскыат.

– Дьиҥнээх Момуой! – Биир дьахтар уҥан таттас гынан хаалар.

Сабыстыбыт хаас, уоран көрөр күтэр харах, онон-манан быкпыт бытык дуома, сирбит курдук силлэччи туттубут дьэс сирэй – дьиҥнээх сибэтиэй.

– Сибээт! Сибээт! – Аны биир акаары тиэрэ баран түһэр.

Ыраах Дьааҥыга Киһилээх хайатыгар сылдьан Момуой алҕас манаах аатырбыта. Омук туруустара сүрэхтээн тураллар. Сэнсээссийэнэн иитиллэр бириэссэ иилэ хабан ылан, куһаҕан оҕонньору дьоруой оҥоро охсубута. Кини сыҥалаан дьон манаах да манаах диэн иирэн хаалбыттара. “Эн эрэ, эн” диэн хантайан көрөр халлааныттан сипсийэргэ дылылара да, ини гын, маны гын диэн дьаһайбыттара суоҕа. Бэйэтэ билэринэн дьаабырар. Мэнээк да киһини мэнэритиэх курдуктар. Сүгүн сырытыннарар аат диэн суох. Ыххайаллара дэлэ дуо. Туох эрэ туспалааҕын бэйэтэ да билбэт дуу?

Эт кутуруга, Дьайата, кэнниттэн батыһан иһэр.

– Момоем дууруно! – Эмискэ тэһэ бардаҕа үһү.

Уҥан таттайбыт тура эккирээтэ. Атыттар аны тэлгэннилэр.

– Момоем диэтэ, дууруно диэтэ, – аҥаланы арыаллааччыбыт бэйэтэ эмиэ аар акаары эбит дуу дииһиктэр.

Ким диэҕэй – бары дөйөн хаалбыттар.

– Эти кырбаһынан сиир сахха… – Бырапабыадынньык саҕа сананан Момуой саҕалыыр.