Тосимаса Оота – Энг яхши дада! (страница 3)

3 ёки 6 дақиқа 60 дақиқага айланиши мумкин.

Биргаликда ўтказган бўш вақтингиздан қайтақайта эсланадиган ёрқин ва мустаҳкам таассурот қолдиришингиз керак.

Дақиқалар барчасини ҳал қилади! Ота – энг зўр қаҳрамон

Агар вақт жуда кам бўлса, қандай қилиб биргаликда ўтказилган бўш вақтдан ёрқин таассурот қолдира олиш мумкин?

Бунинг учун инсонда нафақат вақт, балки вақтдан тўғри фойдалана олиш кўникмаси ҳам бўлиши зарур.

Қандай қилиб буни ишлаб чиқиш мумкин?

Хўш, нима учун вақтингизни сарфлаётган вазиятни ранг-баранг қилишга уриниб кўрмайсиз?

Ўқувчиларимнинг доим шундай деганини эшитаман – барибир вақт керак! Аммо бу сиз ўйлаганчалик эмас.

Агар мисол тариқасида жанг санъатини оладиган бўлсак, унда жанг ғолиби 60 дақиқалик курашдан кейингина аниқланадиган реслингни эмас, балки ҳар бир раунди уч дақиқа давом этадиган 15 раундлик боксни олиш мумкин. Бизга имкон даражасида кўпроқ вариантлар керак бўлади.

Ҳатто уч дақиқалик раунд ҳам ғалаба олиб келади. Ўз олдингизга шундай мақсад қўйингки, ана шу уч дақиқа ичида сиз болангиз ҳамда рафиқангиз қалбларида кучли таассурот қолдиринг олинг ва бу ёқимли хотираларга асос бўлсин.

«Менинг отам зўр қаҳрамон», деган энг ажойиб персонаж ҳақида суратли китобча бор. Ахир ота чиндан ҳам суперменга айланиши мумкин-ку. Шундай ҳафсала қилиш керак-ки, уч дақиқа ичида ғалаба қозониш лозим.

Биз энди ҳикоямизнинг асосий қисмига ўтяпмиз. Агар мавжуд уч дақиқадан унумли фойдалансангиз, турмуш ўртоғингиз фарзандларингизга «Отанинг уйда бўлиши қанчалар муҳим» эканлигини кўрасатасиз. Бир марта ёрқин таассурот қолдиришнинг уддасидан чиқсангиз, буни қейинги гал ҳам эплайсиз ва шу тариқа аста-секинлик билан отанинг оиладаги иштироки сезиларли бўлиб бораверади.

Айниқса, иш кунлари оила учун кўпроқ вақт ажратиш қийин бўлади. Майли, ҳеч бўлмаса бир неча дақиқага бўлсада, ўша ажойиб ҳиссиётларни қолдириб кўрайлик.

Ишончим комил-ки, сиз бунинг уддасидан чиқа оласиз.

Икки ёшгача бўлган болакай диққатини фақат икки дақиқагина жамлай олиши мумкин

Педагоглар ва болалар руҳшуносларининг таъкидлашича, мактаб ёшигача бўлган болаларда диққатни жамлаш неча дақиқа давом этишини аниқлаш учун уларнинг ёшига бир дақиқа қўшни керак. Яъни икки яшар болакай уч дақиқадан ортиқ ўз диққатини жамлаб туролмайди.

Шу боисдан мактаб ёшигача бўлганлар учун дарснинг давомийлиги 50 дақиқагача бўлиши тавсия этилади ва бу жараён 10 дақиқадан иборат бир нечта қисмларда ташкил қилинади.

Агар икки яшар гўдакнинг эътиборини уч дақиқалик машғулот билан банд қила олсангиз, марра сизники. Бир хил иш билан уч дақиқадан ортиқ шуқулланиш, тезда боланинг жонига тегади. Бу ерда уч дақиқа давомида машғул бўлиш мумкин бўлган ишларнинг сонини кўпайтириш ўта муҳим ҳисобланади.

Демак, ҳаёт тарзингизни кескин ўзгартириш эмас, балки бола билан ҳар куни оз-оздан шуғулланиш кифоя экан. Айнан нима билан машғул қилиш ҳақида эса, мен сизга кейинги бобларда ҳикоя қилиб бераман.

Ғубор ҳам тўпланаверса, тепаликка айланиши мумкин. Боласи билан кунига ҳатто уч дақиқадан шуғулланиш орқали ҳам, ота ўз гўдагига катта таъсир ўтказиши мумкин..

Бунинг шарофати билан ота-оналар ўртасидаги ўзаро муносабатлар ҳам янада мустаҳкамланади.

Бола билан ўтказиладиган вақтни фақат боланинг ўзига сарфлаш керак

Бир дақиқада ғалаба қозониш учун диққатни жамлаш зарур.

Ишлайдиган оталар жумладан, менинг ўзим ҳам, бола билан ўйнаётган ёки шуғулланаётган вақтимизжа бари бир иш ҳақида кўп ўйлаймиз.

Бола билан суҳбатдан завқлана туриб, кутилмаганда суҳбатдан тушиб қоласан. Ва …

– Дада, сиз мени эшитяпсизми?

Бу ҳолат фарзандларимизни қувонтирмаслиги аниқ.

Бу йўл билан уч дақиқани мазмунан бой ва қувончли қилиб бўлмайди.

Ўз ишига кўмилиб турган ота билан нафақат уч дақиқада ёки ўттиз дақиқада, ҳатто уч соатда ҳам бола зерикиб қолади-ку, тўғрими?

Агар учрашув чоғида, қиз ўз хаёллари билан банд бўлса, унинг ўз ҳамроҳига ёқиши даргумон.

Хаёли паришон отанинг боласига кўрсатадиган зарарли таъсири

Фарзанди билан бирга ўтказилаётган вақт давомида ота ўз хаёллари билан банд бўлса, боланинг онгида « отаси у билан жиддий шуғулланмайди ва унинг отасига халақит бераётган»лиги ҳақида тушунча ҳосил бўлади. Яъни отаси учун қайғурмайди ва унга боласи билан ўйнаш қизиқ ҳам эмас.

Бошқа ҳамма нарсани унутиш, фақатгина бола билан бўлаётган мулоқотга диққатни жамлаш ва биргаликдаги машғулотдан лаззатланиш керак.

Ана шунда арзимас уч дақиқа ҳам мазмунга бой бўлади, бола эса, ўзи учун қайғураётганларини тушунади ва унда ўз шахсининг муҳимлигини ҳис қилиш ортиб боради.

Ўзи ҳақида юқори баҳони ҳис қилиш, бу ижобий фикрлашнинг асоси ҳисобланади ва у келажакда боланинг ҳаётдаги турли қийинчиликларни енгишида ёрдам беради.

Бу ҳақда мен иккинчи бобда батафсил тўхталаман, аммо ҳозир шуни айтишим лозимки, ўз ўзини баҳолай олиш инсондаги ўзига бўлган ишончни ривожлантиради ва бу ҳар қандай илмфандан муҳимроқдир.

Бутун бошли китобчани бир мартада ўқиб чиқиш шарт эмас

Уч дақиқа ичида унчалик ҳам кўп иш қилиб бўлмайди. Бу вақт оралиғида, ҳатто, кичик бир суратли китобчани ҳам батафсил кўриб чиқиш даргумон.

Умуман олганда, бир ўтиришда бир китобни бошдан охиригача ўқиб чиқиш, фойдали иш эмас. Яхшиси, қанчасига улгурсангиз, шунчасини ўқинг, қизиқарли давомини эса, эртанги кун учун қолдиринг.

Кўпинча менинг ўзимда ҳам шундай бўлади, яъни уйқуга кетиш олдидан бола билан китобчасини ўқишга келишаман, кейин эса, ёки ювина бошлайман, ёки бошқа бир иш билан машғул бўлиб кетаман. Уйқу вақти келиб қолганида эса, ваъда бажарилмаган бўлади.

Агар ўша пайтда болага, «энди кеч бўлди, эртага ўқиб оламиз», десангиз, албатта боланинг кайфияти бузилади. Ҳатто хафа ҳам бўлиши мумкин ва анча вақтгача ухлай олмайди ҳам.

Шунинг учун «ҳозир бир неча варақ ўқиймизда, қолганини эртага давом эттирамиз», дейиш керак. Бундай муроса болани хурсанд қилади.

«Ҳаммаси ёки ҳеч нарса», деган тамойил асосида иш тутмаслик лозим.

Топшириқни 100% бажариш мушкул иш, лекин имкон даражасида бажарсанг, бу ҳамкорингни ҳам қониқтиради. Бизнес учун ҳам шу тамойилни қўллайдиган бўлсак, у болаларга қўлланганидан кам фойда келтирмаслиги аниқ.

Вақтнинг йўқлиги – афзаллик сифатида

Юқоридаги фикрларимизда, ота доим банд ва бунинг учун энди ҳеч нарса қилиб бўлмайди, деган мантиққа нисбатан сукут сақлаб келаётган эдик. Бироқ, вақтнинг йўқлигини албатта камчилик, дея қабул қилмаслик керак.

Оилага кўп вақт ажратишдан кўра, афзалроқ нарса йўқ эканига, сизнинг ишончингиз комил. Умуман олганда, бу тўғри. Аммо кўп ҳолларда бу шарт эмас. Масалан, агар сизнинг бўш вақтингиз бор бўлса, уни қувноқ ўтказиш бўйича бирор нарса ўйлаб топиш хаёлингизга ҳам келмаса керак.

Кичик бир мисол келтираман.

Мана сиз яқиндагина бир қиз билан учраша бошладингиз ва кейинроқ у билан бирга яшай бошладингиз, яъни суткасига 24 соат давомида битта ҳудуддасиз. Муносабатлардаги бу янгилик, алабатта, тез орада ўтиб кетади.

Аммо сиз у билан ҳафтасига бор-йўғи бир марта учрашадиган бўлсангиз, у ҳолда сиз етти кун давомида дам олиш кунини орзиқиб кутасиз ва севган қизингиз билан учрашганингизда, уни қандай хурсанд қилиш ҳақида бош қотирасиз. Бундай режалаштирилган учрашув сиз учун ҳам, суюклингиз учун ҳам, эсда қоларли воқеага айланади. То навбатдаги дам олиш кунигача сиз ушбу учрашувни хотирлаб, ҳафтани яхши кайфиятда тказасиз.

Буни ҳар сафар қайта-қайта такрорлай туриб, сиз ўрталарингиздаги севгини мустаҳкамлаб борасиз. Ва шу қисқа вақт ичида севимли дўстингизни қандай хурсанд қилиш мумкинлигини тушуна бошлайсиз.

Агар жуда банд бўлсанг, ўз болангнинг кутилмаган жиҳатларини ҳам сеза бошлайсан

Ўта банд бўлган оталарнинг яна бир афзаллик томони ҳам бор. Узоқроқ масофада бўлган ота доим болага қарайдиган онага нисбатан кўпроқ ундаги эътиборли сифатларни пайқаши мумкин..

Она ҳамма вақт бола ёнида бўлгани боис, уни асосан бола характеридаги салбий хусусиятлар безовта қила бошлайди ва у фарзандининг ҳаётига ҳаддан зиёд аралаша бошлайди ҳамда тез-тез «бу мумкин эмас», дейди.

Эҳтимол, бундай шароитда оталар ҳам шундай қилишган бўларди.

Айрим ҳолларда менга оталар илгарилари аёллари болаларини урушганда, ҳайрон бўлишганини айтишади. Ажрашиб кетишганидан сўнг ёлғиз оталарнинг ўзи болани, худди илгари оналарига ўхшаб «эговлай» бошлайди.

Ота-оналар болага турли масофалардан ва турли нуқтаи назарлардан қарашади, лекин агар улар бирлашадиган бўлса, у ҳолда улар боланинг ҳам ижобий, ҳам салбий хусусиятлари мужассамлашган, кенг қамровли образини кўра олишади.

Боланинг ёнида доим бирга бўлмаганингиз учун ҳам, сиз унинг характеридаги кутилмаган сифатларни пайқай олишингиз мумкин.

Иш билан банд бўлган ота балиқ олиб келмайди, аммо уни тутишни ўргатади

Агар сиз болангизнинг ёнида бўлишни уддалай олмасангиз, унга ҳаммасини бошдан охиригача ўргата олмайсиз ва унинг ўқишидаги ҳамма босқичларни кўрмайсиз.

Аммо банд бўлган ота унга йўл кўрсатиши ёки унинг учун мос шарт-шароит яратиб бериши мумкин. Қолганини эса, келажакда боланинг ўзи қилиши керак бўлади.

Бунинг ҳеч қандай ёмон томони йўқ. Бола ривожланиши учун эса, бу ҳатто анча яхши ҳолат. Агар ота оналар бола учун бутунлай ҳамма нарсани қилишадиган бўлса, у ҳолда қандай қилиб у мустақил бўлишни ўрганиши мумкин?

Бунинг ўрнига, агар болани керак пайтда бир ўзини қолдирсангиз, у ҳамма нарса қўлидан келадиган инсон бўлиб етишади.