Орхан Кемаль – Nazim Hikmətlə 3 il yarım (страница 2)
düşmən gəzər!
Dalğa bir dağdır,
qayıqsa maral.
Dalğa bir quyu,
qayıqsa səhəng.
Qalxar qayıq,
enər qayıq,
yıxılan
bir atın
belindən düşüb,
Şahə qalxan
bir ata
minər qayıq!
* * *
Ehey!
Qara buynuz kimi qaşlı
müqəddəs Apis1 başlı
adam:
Ehey
Qaratoxmaq bəy!
Sən şeirin nəcib adamlarıyla danışırsan,
1 Apis – Qədim Misir mifologiyasında öküz qiyafəsində olan münbitlik allahı 3
Mən əsil-zadə zad tanımıram,
Danışdığın dilə görə səni alqışlamaram,
Hətta sözlərin belə
əsilzadələrindən xoşum gəlmir.
Ehey!
Qaratoxmaq bəy!
Mən bilirəm
bu qəzəb, bu şikayətin səbəbin.
Bilirəm
məni yuxuda boğmaq üçün
gözləyirsən gecəni.
Mən ki biləklərimdə dəmir qandalı
altun bilərzik kimi gəzdirmişəm
mən ki ilgəkləri sabunlu iplərə baxıb
tüklü, yoğun peysərimi qaşımışam,
təhdidindən qorxarammı heç?
* * *
Yaşamaq nə gözəl şeydi
TARANTA-BABU
yaşamaq nə gözəldi…
bir öyüd kitabı kimi anlamaq
bir eşq şərqisi kimi eşidib
uşaq kimi təəccüblənərək
YAŞAMAQ…
Yaşamaq:
Təklikdə
və hamımız birgə
ipək qumaş toxuyurmuşuq kimi.
Dəftərxanadan astaca çıxdım. Kameraya gedib, mənim kimi şeir yazan, özünü şair hesab edən iki dostuma, katibdən eşitdiyim xəbəri çatdıracaqdım.
Dostlarımdan biri Necati idi, ona yeddi il hökm oxunmuşdu, beş ilini yatmışdı. Heç kəsdən bir qara köpük pul köməyi olmadan illərin dizini qatlamışdı. Nazim Hikməti İstanbul həbsxanasından tanıyırmış, bir müddət yaxın olublar… Mən Nazim Hikmət haqqında ilk dəfə onu canlı görmüş, yaxınlıq eləmiş Necatidən eşitmişdim. Necati həbxsana idarəsinin təmizlik işlərinə baxırdı. Ona aşağı mərtəbədəki “görüş yeri”nin tikanlı məftillərinin yanında rast gəldim və dedim:
– Xəbərin varmı, Nazim Hikmət gəlir?
İnanmadı. And içdim. Uşaq kimi əllərini bir-birinə çırpıb: “Ay can, ay can!” – deyə qışqırdı. Mənə
Nazim Hikmətdən, İstanbul həbsxanasındakı çəkələyindən, uzun, yaşıl jaketindən danışdı, sonra dedi:
– Sən allah, İzzətə tapşıraq gedib ona şeir-zad oxumasın, zəhləsi gedir kimsə onu narahat edəndə…
Bəzi yersiz suallar vermək olmaz… İstəyirsən onun gələcəyini İzzətə de-mə. Pisikib, mir-mitilini yığıb toplayıb başqa kameraya köçər.
Necatinin dediyi bu cür xüsusiyyətlər “böyük və məşhur adam”larda olur. Fəqət necəsə, onunla tanış olandan sonra yaxınlıq eləməsəm belə, barı üzünü görəcək, səsini eşidəcəkdim, bu da mənə bəs idi.
Fikirləşirdim ki, kamerasına getmərəm, heç nə soruşmaram, heç şeir də oxumaram.
4
Kameramıza gəldim, İzzət məndən aldığı “Kira Kiralina”2 kitabını oxuyurdu. Digər məhbusların hərəsi bir işlə məşğul idi: biri maltıza3 kömür qoyur, kimi öz yanan maltızında balaca qazanının qaynamağını gözləyir, biri düyü təmizləyir, heç bir iş görməyənlər səliqəylə yığılmış yatağına dirsəklənib düşünür, bir nəfər də qəzet oxuyurdu.
Qəlbimi aşıb-daşan sevinc qasırğası ağuşuna almışdı. İzzətin yanında oturdum. O, kitabdan gözlərini çəkib mənə baxdı. Həmişəki kimi adi baxışla – daşı, torpağı, çiçəyi belə əzbərləmiş, həbsxanada danışmağa bir sözü qalmamış insanın bezgin ağrısıyla…
İzzətin arxasındakı pəncərələrdən dağlar görünürdü. Qurğuşun ağırlığındakı bir gölün altında, təpələri qarla örtülü dağlar bu gün ürəyimi həmişəki kimi sıxmırdı. Əksinə, qəlbimdə qızılı işıqlar və
sevinc şimşəkləri parıldayırdı…
İzzət: