Марк Мэнсон – Бепарволикнинг нозик санъати (страница 8)

Жимми – тушунарсиз стартаплар асосчиси. Жимми ҳар куни наша чекиб, ўзини кўкларга кўтариб мақташдан нарига ўтолмайдиган бир касдир. Ўз бизнес ҳамкорини тажрибасизликда айблаб, кейин қандайдир рус моделининг қалбини забт этиш учун “Le Bernardin” компаниясининг картасидан бор пулларни ечиб олган кимса ҳам шу Жимми бўлади. Жимми – қарз берадиган сахий хола ва амакилари кундан-кун камайиб борадиган йигитдир.

Ҳа, ўзига қаттиқ ишонган ва катта баҳо берган Жимми қанчалик омадли ва билимдон эканлиги ҳақида соатлаб лоф уриб, охир-оқибат бирор нарсани эплаб бажаришни ҳам унутади.

Инсоннинг ўзига юқори баҳо беришидаги жиддий хато у фақатгина ижобий таассуротларга таянишида. Киши ўз қадрини англашида бутунлай бошқа нарса, яъни у ўзининг салбий жиҳатларига қандай муносабатда экани ғоятда муҳим. Жимми кабилар ҳаётидаги таназзулга қарамай 99.9 % ўзини жуда зўр деб ҳисобласа, қандай қилиб бу ишончли ва бахтли ҳаётнинг мезонига айланиши мумкин?

Жимми – такаббур. Унинг фикрича, бармоғини қимирлатиб қўймаса-да, барибир у ҳамма яхши нарсаларга лойиқ. Ундан ҳамма қарздор, у ҳеч нарса қилмасдан роҳатга эришишни истайди. Ҳаракат қилмасдан бойиб кетишига ишонади, бировга кўмак бермаса ҳам уни ёқтиришлари ва ҳурмат кўрсатишлари зарур деб ўйлайди. Ҳеч нарсани қурбон этмай, тўкин-сочин турмуш кечиришга ўзини ҳақли санайди.

Жимми кабилар ўзига шу қадар бино қўядики, ўзини буюк иш қилаётгандай тутади (аслида, бу шунчаки рўё, ўзини алдашдан бошқа нарса эмас). Улар ўзини қойиллатиб роль ижро этган актёрдай сезади, ваҳоланки, томошабинларга ўз субутсизликларини кўрсатди. Улар бир ишни охирига етказмаса-да, муваффақиятли стартап асосчиларидай ҳаракатланади. Бундай кимсалар эндигина йигирма беш ёшга кирган, ҳаётда бирор маррани забт этмаган бўлса ҳам, ўзини шахсий ривожланиш бўйича тренер деб атайди ва бошқаларга қандайдир ёрдам бериш эвазига пул талаб қилади.

Ўзини барча яхши нарсага лойиқ деб ҳисоблайдиган такаббур одамлар чеҳрасидан қалбаки ишонч таралади. Бу ишонч ўзгаларни бир муддатга алдаб қўйиши мумкин. Айрим ҳолларда инсоннинг ўзига ҳаддан ортиқ баҳо бериши юқумли бўлиб, атрофдагиларнинг ҳам кибрини оширади. Жиммидаги камчиликларга қарамай, тан олишим керак, баъзида у билан вақт ўтказиш менга мароқли эди. Унинг ёнида ўзимни енгилмас сезардим.

Такаббурларнинг муаммоси, нима ҳисобидан бўлмасин, ўзини ҳамиша ақлли ва омадли ҳис қилишга муҳтожлигида. Шунинг учун асосий вақтини ўзи ҳақида ўйлашга сарфлайди. Ахир, саримсоқпиёзни паққос туширгач, оғзинг сасимаётганига ўзингни ишонтириш учун жуда катта куч-қувват талаб қилинади.

Ҳар қандай вазиятдан ўз эгоси ва аҳамиятини излай бошлаган одамни бу одатдан қайтариш қийинлашади. Сабаби қайтариш йўлидаги ҳар қандай ҳаракат уларнинг буюклигига нисбатан таҳдид сифатида қабул қилинади. Бу кимсалар ўзига маслаҳат берган ёки насиҳат қилган шахсларни ҳаёт тарзига ҳасад қилаётган ғаразгўйлардай кўради.

Такаббурлик бора-бора атрофдаги воқеликларни бузиб кўрсатадиган пуфакка айланади. Ўзини супер юлдуздай ҳис қиладиган шахслар рўй берадиган ҳодисаларни ўз буюклигига тасдиқ ёки таҳдид сифатида баҳолайди. Яъни улар ҳаётимдаги яхши воқеаларга тенгсиз қобилият ва иқтидорим туфайли эришаман, нохуш ҳоллар бўлса, қайсидир ҳасадгўй кўролмай, чоҳ қазиётгани боис юз беради, деб ўйлайди. Ўзини доим ҳақ ҳисоблаган кишининг қалб қўрғонини замбарак билан ҳам тешиб ўтолмайсиз. Керак пайтда улар бошқаларга руҳий ва жисмоний оғриқ бериш ҳисобига кибрларини сақлашга интилади.

Такаббурлик – муваффақиятсиз стратегия. Бу шунчаки галдаги енгиллик, асло бахт эмас.

Инсоннинг асл қиймати унинг бахтга эмас, балки бахтсизликка бўлган муносабатида намоён. Жиммига ўхшаганлар ҳар қадамда ўзи учун тасаввурий омад кашф этиб, муаммолардан яширинишга, уларга чап беришга уринади. Шу боис улар қанчалик ўзини муваффақиятли ва чаққон ҳисобламасин, муаммолардан яширингани учун нотавонлигича қолаверади.

Ўзини ҳурмат қилган шахсгина феъл-атворидаги камчиликларга самимий нигоҳ ташлашга қодир: “Ҳа, баъзида пулларимга бефарқ қарайман”, “Ҳа, гоҳида муваффақиятларимни бўрттириб юбораман”, “Ҳа, айрим ҳолларда бошқаларнинг кўмагига ҳаддан ортиқ ишонаман, ўзим ҳаракат қилишим керак”. Ва уларни тўғрилаш учун ҳаракат қилади. Такаббур кимсалар муаммоларга теран қаролмагани боис ҳаётини яхшилашнинг уддасидан чиқолмайди. Улар ёқимли, бироқ алдамчи тасаввурлар ортидан қувиб, реалликдан узоқлашиб бораверади.

Аммо реал ҳаёт билан тўқнашув муқаррар, ортга сурилган муаммолар эса бир куни эшик қоқиши шубҳасиз. Ҳамма гап уларнинг қачон ва қандай қақшатқич зарба беришида!

Ҳар нарсанинг поёни бор

Эрталаб соат тўққизда қўлларимни жағимга тираганча, биология ўқитувчисининг хромосома ва митоз ҳақидаги бир маромли шовқинига мос ҳаракатланаётган соат милларига термилиб ўтирар эдим. Синфдаги аксарият ўн уч ёшли ўсмирлар сингари мен ҳам жуда зерикардим.

Шу дам кимдир эшикни тақиллатди ва мактабимизнинг директор ўринбосари жаноб Прайс мўралади: “Халақит берганим учун узр, – деди у. – Марк, бир дақиқага мумкинми сени? Нарсаларингни ҳам ўзинг билан ол.”

Ичимда ўйлаяпман: “Одатда, болалар директор ўринбосарини хонага чақирарди, бу гал унинг ўзи мени чорлаяпти. Ғалати-ку!” Лаш-лушларимни йиғиб, ташқарига чиқдим.

Дахлиз бўм-бўш. Қаршимда юзлаб шкаф бўлмалари қад ростлаган. “Марк, менга бўлмачангни кўрсата оласанми?”

“Ҳа, албатта, – дедим ва қопдай жинси шим, катта ўлчамли “Panterа” майкасини кийган ҳолимда даҳлизга қараб одимладим.

Бўлмачага етиб келдик. “Илтимос, уни оч,” – деди жаноб Прайс. Бўлмачамни очдим. У мени четга суриб, бир нечта қайд дафтари ва қаламлардан ташқари менга тегишли бўлган бошқа буюмлар: куртка, спорт формаси солинган сумка ва йўлхалтамни у ердан олди. Сўнг аста қадам ташлаб, жиддий оҳангда ортига қарамай: “Юр мен билан,” – деди. Ўзимни ноқулай ҳис қилишни бошладим.

Унинг хонасига кирганимиздан кейин стулга ўтиришимни сўрагач, эшикни ёпиб, қулфлади. Кейин деразага яқинлашиб, ташқаридан ҳеч кимнинг назари тушмаслиги учун пардани тортди. Кафтим терлаб кетди. Бу одатий чақирув эмаслигини кўнглим сезди.

Жаноб Прайс ўтирган ҳолда нарсаларимни тита бошлади: чўнтакларни текширди, спорт формасини силкитиб, полга қўйди.

Менга нигоҳини тикмасдан деди: “Марк, нимани излаётганимни биласанми?”

“Йўқ”, – деб таажжубландим.

“Гиёҳванд моддани.”

Бу сўз мени бир муддат лол қолдириб, асабимни бузди. “Ни-маа?” Бироз тутилиб ундан: “Қанақа гиёҳванд модда?” деб сўрадим.

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «Литрес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.