Boxodir Karimov – Robototexnikadan boshlang’ich bilimlar. O’quv qo’llanma (страница 6)
int suv; //tsikldan oldin o`zgaruvchi yarating
do {digitalWrite (13, HIGH);
suv = analogRead (AO);
}
while (suv <5) //sensorni tekshiring
digitalWrite (13, LOW);
Agar ko`rsatilgan shartlardan qat`i nazar, sikldan chiqish kerak bo`lsa, break yoki goto iborasi qo`llaniladi. break operatori sikldan chiqish imkonini beradi va dastur quyidagi buyruqlarni bajarishda davom etadi. goto iborasi nafaqat sikldan chiqishga, balki dasturni kerakli joydan belgilangan tartibda bajarilishini davom ettirishga imkon beradi.
4.2.6.Arduinoda tanlash operatorlari – switch va case
Switch operatori if operatori kabi, turli sharoitlarda bajarilishi kerak bo`lgan muqobil kodni berib, dasturni boshqaradi. Agar ikkitadan ortiq shartlardan birini tanlashingiz kerak bo`lsa, if… else if yoki switch… case bayonotidan bir necha marta foydalanish mumkin. Keling, bir nechta diskret shartlar orasidan tanlashda switch iborasidan foydalanish misollarini ko`rib chiqaylik.
Arduinoda switch case tanlash operatori o`zgaruvchining qiymatiga qarab dasturning harakatlarini tarmoqlanadigan dasturda qulay konstruktsiyani yaratishga imkon beradi. Ushbu konstruktsiyada standart operatorning mavjudligi ixtiyoriy, uzilish operatorining mavjudligi esa majburiydir. If… else shartli operatorlar va switch… case tanlash operatorlari yordamida dasturning butun mantig`i quriladi.
Switch operatori o`zgaruvchining qiymatini case iboralaridagi qiymat bilan taqqoslaydi. Qiymati o`zgaruvchining qiymatiga teng bo`lgan case operatori topilsa, bu operatordagi dastur kodi bajariladi. Dasturga misol:
int malumot = 2;
swich (malumot) {
case 1: Serial.println («1»); break;
case 2: Serial.println («2»); break;
case 3: Serial.println («3»); break;
}
Arduino IDE-dagi break, agar switch operatoridagi oldingi shart to`g`ri bo`lmasa, keyingi holatga o`tish uchun ishlatiladi. default esa agar barcha almashtirish shartlari to`g`ri bo`lmasa, kodni bajarish uchun ishlatiladi:
int malumot = 5;
swich (malumot) {
case 1:Serial.println («1»); break
case 2:Serial.println («2»); break
case 3:Serial.println («3»); break
default:Serial.println (»_»); break
}
Xulosa. Barcha dasturlash tillarida bir xil kodning bir necha marta bajarilishini ta`minlovchi boshqaruv buyruqlari to`plami (while sikli), tegishli kodni tanlash (if shartlarida) va joriy kod qismidan chiqish bo`yicha ko`rsatmalar mavjud. Arduino IDE dasturlash tilida C/C++ tilidan kerakli boshqaruv indikatorlarining ko`pini olgan, shuning uchun ularning sintaksisi deyarli bir xil.
4.3. Sintaksis
4.3.1.; (nuqta vergul); (semicolon)
;(nuqta vergul) operatorning tugaganini bildiradi.
int a = 13;
4.3.2. {} (figurali qavs) {} (curly braces)
Figurali qavs {} – - C dasturinig asosiu elemenlaridan biri
Qavsni ochilgandan song (albatta qavs berkilishi zarur)
Figurali qavsni qollanilishining asosiy usullari:
Funksiya:
• void funksiya nomi (argumentning turlari)
{operatorlar};
sikllar: • while (mantiqiy ifoda) {operatorlar};
• do {operatorlar} while (mantiqiy ifoda);
• for (inisializasiya; siklning shartli tugallanishi);
{operatorlar};
_ shartl operatorlar :
• if (mantiqiy ifoda) {operatorlar}.
4.4.Funksiyalar
4.4.1.Raqamli kirish/chiqish. Arduinoda pinMode funktsiyasi
Arduino IDE-ning pinMode () funktsiyasi berilgan pinning rejimini kirish yoki chiqish sifatida o`rnatadi.
4.1-rasm. Raqamli pin
Arduino raqamli pin ikki holatda bo`lishi mumkin. Kirish rejimida pin 0 dan 5 voltgacha bo`lgan kuchlanishni o`qiydi va chiqish rejimida pinda bir xil kuchlanishni chiqaradi.
digitalWrite () buyrug`i yordamida raqamli chiqish signal hosil qilish
Mikrokontrollerning pin rejimi pinMode (pin, mode) funksiyasi yordamida tanlanadi, bu erda pin- pin raqami va mode rejim yoki usul degan ma`noni anglatadi.
Arduinoda pinMode OUTPUT (chiqish sifatida tuzilgan pinlar)
OUTPUT (porti chiqish sifatida ishlaydi) – pin maksimal 40 mA tok bilan boshqariladigan quvvat manbaiga aylanadi. digitalWrite () buyrug`iga qarab, pin bir yoki nol qiymatini oladi. Misol:
pinMode (10,OUTPUT);
4.4.2.digitalWrite () va analogWrite () funksiyalari
Raqamli pin digitalWrite () buyrug`i yordamida raqamli chiqish signal hosil qilishi mumkin. Raqamli signal ikkita qiymatga ega bo`ladi; – 0 yoki 1 (0 volt yoki 5 volt).
void setup () {
pinMode (11, OUTPUT);
digitalWrite (11, HIGH); delay (500);
digitalWrite (11, LOW); delay (500);}
40 mA dan ortiq quvvat sarflaydigan qurilmalarni Arduino pinlariga ulash mumkin emas, chunki mikrokontrollerning asosiy maqsadi mantiqiy signallar yordamida boshqa qurilmalarni boshqarishdir. Agar qurilmani belgilangan qiymatdan ko`proq iste`mol qiladigan pinga ulasangiz, u holda pinga zarar etishi mumkin. Bu holda relelardan foudalaniladi.
4.5.VAQT BILAN ISHLASH
4.5.1.Arduino kechikishi: delay ()
Arduinoda delay () funksiyasi muhim rol o`ynaydi va bu buyruq aksariyat dasturni yozish deyarli mumkin emas. Arduino dasturlashda vaqtni kechiktirishning delay () buyrug`ining maqsadi va ishlatilishini quyida ko`rib chiqamiz. Hozir biz faqat delay kechiktirish funksiyasining asosiy xususiyatlarini ko`rib chiqamiz va kichik dasturlar shaklida foydalanish misolini keltiramiz. Ishlash uchun sizga faqat Arduino platasining o`zi kerak bo`ladi.
Arduinoda delay ()
delay buyrug`i belgilangan millisekundlar (1 soniyada 1000 millisekund) uchun dasturning bajarilishini to`xtatadi. delay () funksiyasidan foydalangan holda dasturning kechikishi paytida plataga ulangan sensorlarni o`qib bo`lmaydi yoki boshqa operatsiyalarni bajarish mumkin emas.