Рамис Латыпов – Кит… Китмә!… (страница 2)

Сөен (Туй күлмәге тартып чыгарып, үзенә куеп күрсәтә). Менә кара! Анда тагын бер матуры бар иде. Шундый матур, шушының шикелле үк, тегелеше икенче төрле. Әмма анысының изүе ачык иде. Мин үзем шул ачыгын алмакчы идем, Йолдыз алма, диде. Кара матурмы?Йә, ничек?

Айбикә. Сөен, син беләсеңме, миңа нәрсә… (Үзен кулга алып). Бигрәкләр дә матур. Без яшь чактагы күлмәкләр бигрәк гади булган икән. Хәзерге әйбер бигрәк матур була шул.

Сөен. И-и, Айбикә апа, беләсең бит инде син мине. Бөтен кибетне аякка бастырдым. Ярый әле Йолдыз белән икебезнең размер бер, алайса мәңге сайлап бетерә алмас идем. Кибетчеләр туеп беттеләр. Әллә ничәсен киеп карадым. Тагын теге мин әйткәне дә ошады, тагын берсе бар иде матуры, анысының размеры туры килмәде, мин барыбер киеп карадым. Аннары шушы икесе арасында сайлап арып беттем. Арслан туеп бетте, икесен дә ал, ди. Кайтып китәм дип, урамга чыгып китте ахырдан.(Көлә.)

Айбикә. Ни дип әйтергә дә белмим инде мин, Сөен. Сөенергәме миңа, көенергәме… Алтай белән дә сөйләшеп карадым, сүзен куймый. Йолдыз әле бер төрле, әле икенче төрле әйтә. Мин дә нидер таләп итә алмыйм. Ни генә әйтсәм дә, үкенечкә калыр төсле.

Сөен. Айбикә апа, кем белә, бәлки шул туй күлмәге сихәт алып килер әле? (Күлмәкне элеп куя да сокланып карап тора).

Айбикә. И-и, сеңелем, син бала-чага түгел бит инде. Акылым белән кабул итәргә тырышам аны югалтачагымны. (Тавышы калтырап чыга). Әллә нинди хәсрәтләр күргән кешеләр бар дип үземне юатырга тырышам да, аннан да зур хәсрәт була микән ул дип уйлыйм. Шулай язган икән, кая барасың. Төшемдә дә күргән идем, сөйләдем бит инде. Кулымнан каз бәбкәсен сап-сары төстәге карга алып китте. (Елый башлый. Сөен аның янына килеп басып, юатырга тырыша).

Сөен. Каргасы сары булган, кара түгел бит, сары төстә булгач, әйбәт булыр.

Айбикә. Хәзер ни булса да гаҗәпләнмим. Гаҗәпләнүдән уздык. Алтай инде бер аягы белән Үлем кочагында булган кызыма өйләнәм дигәч кенә гаҗәпләндем. Үлә бит инде ул, беләсең бит дип тә әйтеп карадым. Йолдызның күңелендә калыр, үкенеч булыр дип Алтай бик үгетләде, кызым да туй күлмәге киеп карыйсым килә дигәч, риза булмый кая барасың? Бердәнбер күз нурым бит ул минем! Шулай да барыбер гаҗәп миңа Алтайның болай йөрүе. Мин андый ук егеттер дип белми идем. Ошап бетми ул миңа, кызым яратканга гына кабул иттем мин аны.

Сөен. Ничек инде, Айбикә апа? Алар бит бер-берсен бик яраталар. Мин үзем әле дә көнләшәм алардан. Алар белән чагыштырганда мине Арслан бөтенләй яратмый. Гел талашып торабыз.

Айбикә (Идәндәге анализларга күзе төшеп, алырга үрелә). Сөен, сиңа әйтмим дигән идем, әйтергә туры килә инде…

Үзенең чыгуын сиздерү өчен тамак кырып, йокы бүлмәсеннән Алтай килеп чыга.

Алтай. Исәнмесез, Айбикә апа! Сәлам, Сөен!

Айбикә. Исәнме, энем.

Сөен (Көлә).Сәлам, кияү балакай! Син мондамыни әле.

Алтай. Сөен, гел көләсең инде син. (Күлмәкне күреп ала, барып карый.) Алдыңмы әллә? Бигрәк матур! Рәхмәт сиңа, Сөен!

Сөен(Күлмәкне алып, егеткә күрсәтмәс өчен арты белән борылып, икенче бүлмәгә чыгып китә). Сиңа карарга ярамый аны. Күлмәк кәләш өстендә булганда гына матур ул.

Алтай. Рәхмәт, Сөен. Матур… Чын дус син. Арслан кайда соң?

Сөен (Күлмәксез генә килеп керә). Мин күлмәк сайлаганнан арды, хәзер гомердә минем белән кибеткә бармас инде. Көтеп тора урамда, эшкә барасы бар аның.

Айбикә. Хәерлегә генә булсын иде инде сезнең болай йөрүләрегез.

Алтай (Алтайның сөйләгәнен Сөен бик кызыксынып, Айбикә киеренке рәвештә тыңлый). Без начар эш эшләмибез бит, Айбикә апа. Былтыр ук сүз куешкан идек инде. Сез борчылмагыз, мин әйттем бит, туйның бөтен чыгымнарын үзем күтәрәм. Сез барыгыз да кунак булып кына киләчәксез. Мин инде бөтенесе белән дә килештем. Алып баручы минем дус Илдус, музыкантлар, шоуменнар аның дуслары. Берәр бик танылган җырчыны да алып кайтабыз диде. Гади туй гына түгел, чын шоу ясыйбыз! Вак төякләрне генә сөйләшеп бетерәсе калды.

Сөен. Кайсы җырчыны алып кайтасыз?

Алтай. Анысы сюрприз.

Урамда машина сигнал бирә.Сөен чыгып китә. Айбикә белән Алтай калалар. Айбикә Алтайга бик сынап карый, Алтай үзен кая куярга белми. Икесе дә сүз башларга читенсенеп торалар. Алтай берничә тапкыр сүз башларга омтыла, авызын ачкач, кулларын йодрыклап, йодрыгына йөткереп куя. Аннары барыбер, кыюланып, сүз башлый.

Алтай. Айбикә апа, син ачуланма миңа. Мин син уйлаганча берни аңламаслык түгел. Барысын да аңлыйм. Мин генә беләм Йолдызның ничек туй турында, туй күлмәге кию турында хыялланганын. Ул булачак туебыз турында көннәр буе сөйләшә иде! Туй күлмәгенең нинди булачагын, нинди балдаклар булачагын, туйда кемнең кая утырачагына кадәр планлаштырган иде. Ул синнән читенсенә, мәшәкать, борчу, чыгым ясыйсы килми, шуңа күрә кирәк түгел дип әйтә. Айбикә апа, син каршы килмә инде.

Айбикә. И-и, энем. Нинди чыгым, нинди мәшәкать дисең инде син. Чыгымдамыни хикмәт. Әллә нинди юк әйберләр сөйлисең син. Аягына да басып тора алмаган бала туйда нишләр? Шуны уйлаганың бармы синең?

Алтай. Мин аны кулымда гына күтәреп йөртермен, Айбикә апа. Туй күлмәге кию аның балачактан килгән хыялы бит. Сез генә аны сүрелдермәгез, авыраеп китмәс.

Айбикә. Риза булмасам, мин Сөенны да кире борган булыр идем. Хәерле генә булып бетсен. Ни әйтергә дә белмим инде. (Елый башлый, елаганын күрсәтмәскә тырышып, аркасы белән борыла). Энем, мин сине күрүгә үк әйтергә тиеш булганмындыр ул сүзне. Менә. (Борылып, кәгазьләрен күрсәтә). Чит илдән килгән профессорга күрсәтәбез анализларын дип әйткән иде бит табибы, бәлки, чит илдә дәвалап булыр дигән иде. Син моны белергә тиеш. Йолдызга сиздермә, әмма аның күп дигәндә бер атна гомере калган. Ул туйга кадәр яши алмаячак.

Алтай (Шаккатып кала). Айбикә апа… Ник без бит

Айбикә Кит! Бераздан сөйләшеп бетерербез. Тынычланыйм.

Алтай. Айбикә апа, Айбикә апа, без бит туйны күчерә алабыз…

Айбикә. Кит!

(Алтай чыгып китә. Сөен керә)

Айбикә. Сине киткән дип торам, сеңелем.

Сөен. Юк, мин Арсланны җибәрдем. Алтайны ачуланып чыгармагансыздыр бит? (Тыңлап та тормыйча, дәвам итә). Күлмәкне кидереп карыйсы иде бит Йолдызга.

Йолдыз янына керәләр. Кыз, аларны күреп, торырга тырыша башлый. Айбикә аңа торырга булыша.

Йолдыз (Ялкынланып). Алдыңмы, Сөен! Күрсәт тизрәк!

Сөен. Ә-ә, кәләш, сабырлыгың беттеме? Менә! (Күлмәкне күрсәтә).

Йолдыз. Нәкъ мин хыялланган! Каян белеп алдың? (Күлмәкне тотып карый).

Сөен. И-и, кызый, сиңа нинди күлмәк кирәген инде мин балалар бакчасына йөри башлаганнан бирле беләм бит. (Көлешәләр). Синең инде сөйләгәннәреңне мин яттан беләм.

Йолдыз. Кыйбатмы? Ничә сум, чынлап? Нигә шулкадәр матур күлмәк булган бу?

Сөен. Кияү бүләгенең бәясен сорамыйлар инде. Кияү түли акчасын. Иң кыйбатлысы!

Йолдыз. Минем киеп карыйсым килә! Хәзер үк! Мин бу күлмәкне кимичә түзә алмыйм хәзер!

Күлмәкне алып, Сөен булышлыгы белән икенче бүлмәгә чыгып китә.

Айбикә (Тәрәзәдән кемнедер үрелеп карый). Аппак әби дә китеп барган кичә сырхауханәдә… Балалары да булмагач, бигрәкләр дә читен инде… Йөз яшеңә җитеп, үлгәндә авызыңа су тидереп торучы булмасын әле. Балам болай булмаса, үзем генә караган булыр идем дә, менә бит, ялгызы китеп тә барган. Кызың күп булса, бер атна тора дигән сүзләре белән ничек яшәргә кирәк? Димәк, бер атна, күп дигәндә. Туйны нишләтергә? (Кулын белән башын кысып торганнан соң). Юк. Түзәргә кирәк. Йолдыз күрмәсен. Нык булырга кирәк.

Сөенга тотынып, туй күлмәгеннән Йолдыз килеп чыга.

Айбикә (Сокланып). Ай, кызым! Бигрәк матур булган бу!

Йолдыз. Мин матурмы, күлмәкме?

Сөен, Айбикә (Бергә). Син! (Көлешәләр).

Сөен. Бергә әйттек, куанычыбыз уртак булсын, Айбикә апа! Икебез дә оста инде – син матур кыз үстергәнсең, мин матур күлмәк алып кайттым.

Йолдыз. Миңа шундый-шундый ошады! Нәкъ мин ошаткан күлмәк булган бу! Үзем алсам да, бу кадәр килешкәне булмас иде.Менә мин шулай итеп биим!

Вальс көен көйләп әйләнергә тырыша башлый.

Йолдыз. Бүген минем иң бәхетле көнем! Бу көнне мин гомерем буе көттем! Мин бу туй күлмәген кию турында гомерем буена хыялландым! Бу көннән дә бәхетле көнем – туй көне генә булачак.

Айбикә (Елаганын яшерергә тырышып, читкә карап сөйләшә). Бик матур булган шул, әллә чыннан да иң кыйбатын алдыңмы, Сөен.

Сөен. Арзан түгел инде. Килен нинди булса, күлмәге дә шундый ук! И-и, бәясен сорамагыз инде һаман. Яхшы әйбер арзан булмый инде ул. Менә кызым шундый матур булачак дип куанып тор син.

Айбикә. Кызын кияүгә бирү әни кеше өчен бик куанычлы түгел инде ул, сеңелем.

Сөен. И-и, кияүгә китү теге дөньяга китү түгел бит ул! (Ялгыш әйткәнен аңлап, куркынып кала).

Йолдыз, биегән җиреннән хәлсезләнеп китә дә, караватка утыра, куллары белән йөзен каплап елап җибәрә. Аны кочаклап алалар. Алтай килеп керә.

Алтай. Айбикә апа, минем әйтәсе сүзем бар иде. (Елашканнарына аптырап торгач). Ни булды?

Айбикә. Энем, син Йолдыз янында тор әле. Аннары сөйләшербез. Мин Аппак әби янына кереп чыгыйм.

Сөен белән Айбикә чыгып китәләр.

Алтай. Берәр сүз әйттеме әллә?

Йолдыз. Юк-юк…

Алтай. Ни соң алайса? О-о-о, син минем гүзәлем, син искиткеч матур! Кара нинди син....

Йолдыз. Кирәк кенә булмагандыр бу туй. Менә мин җиләк кебек кыз, мине караватым белән бергә чыгарасыңмы туйга?

Алтай. Юк-юк, алай түгел, син бит йөрисең…