Рамис Латыпов – Көрәксез нефтьчеләр (страница 3)
– Әни дә, әти дә хәзер кайта, күршеләрдә генә.
– Миңа трос кирәк иде. Машина батты, – ди сакалбай.
– Бездә трос бар, – ди Пикули.
Без өйдәге әйберләрне кешегә бирмәскә өйрәтелгән. Әмма бу абзыйны, безнеңчә “атышлы” уйнагач, үз кеше дип кабул иттек. Безнең аны ничек булса да үзебезнең янда озаграк тотасы килә.
– Әтиегезне чакыра алмыйсызмы?
– Әти киткән иде шул…
– Трос кирәк иде бит… Күрсәтә алмыйсызмы?
Без аны лапаска чакырабыз. Ул лапаска килеп кергәч, сызгырып куя:
– Ай-яй. Әтиегез кайда дисез?
Безнең лапаста нәрсә генә юк! Бөтен нәрсә дә бар, атлап йөрергә урын гына юк. Ул әйберләр арасыннан бик оста итеп кәҗәләр генә йөри ала. Кеше йөри алмый. Әтиләре шундый бардакта тота икән сарайларын димәсен өчен, әтине яклый башлыйбыз.
– Әти еракта ул. Әни күршеләрдә.
– Ә, ярар. Мине ачуланмас микән? Тросны гына күрсәтсәгез…
Пикули үзенең яшергән урыныннан авыл чүплегеннән табып алып кайткан нечкә трос күрсәтә. Сакалбай көлә:
– Әй, энем, мин бит чынлап сорыйм. Ярар, шундый яхшы трос табып биргәч, мин дә сиңа берәр затлы бүләк бирәм инде.
Ул кесәсеннән чыгарып, ручка суза. Ак ручкадагы язуны укыйбыз. Анда “Татнефть” дип язылган.
– Абый, син нефть табасыңмыни?
– Әйе.
– Кайда?
– Сездә түгел, моннан еракта…
– Ә син монда нигә килдең?
– Сездә дә нефть табарга.
– Бездә нефть бармыни? – Без икебез дә әсәрешәбез.
– Әйе. Өлгермәгән генә.
– Ничек өлгермәгән ул?
– Шулай инде. Менә өлгермәгән җиләк кебек.
– Өлгермәгән булгач, ничек өлгертәләр аны?
– Аның берние дә юк. Таба белән духовкага тыгып аласың да, өлгерә ул!
“ЙаблакаС”, – ди Пикули. “Сакалбай дигән сүзе. ЙаблакаС аны аңламады.
– Нәрсә дисең? Сүгенәсеңме әллә?
– Юк, сүгенмим мин, – ди Пикули.
– Безгә нефть кайда икәнен әйт әле! Безнең дә нефть казыйсы килә.
– А-а… Ә сез миңа нәрсә әйтәсез аннары?
– Мин сиңа зур үрмәкүч оясын күрсәтәм! – ди Пикули
– Үрмәкүч кирәкми аңа… Трос кемдә икәнен әйтәбез! Әйт инде! – ди Пипип.
– Әйтәм, нигә әйтмәскә. Өйләнгәндә, мине туйга чакырырсың, кәләшеңне биергә чакырырмын. Басуда минем машина батып калды, менә шул баткан машинадан төгәл өч йөз адым уңга атлап барсаң, нефть күмелгән урын була, – диде йаблакаС.
Ул китәргә дип капкага борыла. Аның аркасына “Татнефть” дип язылган.
– Пипип, кара, аның аркасына да “нефть” дип язылган, ул ялганламый! – дип кычкыра Пикули шунда.
– Юк, нигә алдалыйм ди мин. Чын, казысагыз шунда нефть чыга.
– Тирән казырга кирәкме? – дип сорыйбыз без аннан.
– Менә минем кадәр казырга кирәк була инде. Мин үзем тагын да тирәнрәк казыйм.
– Ә нефть нинди була?
Ул кесәсеннән без моңарчы күрмәгән рәвешле, озынча шешә тартып чыгара.
– Менә ул нефть.
Ниндидер сыек көрән, яшькелт төстәге сыекча. Без әсәрләнеп карыйбыз, суларга да куркып торабыз. ЙаблакаС шешәнең бөкесен ача. Бармагына тидереп күрсәтә. “Миңа да, миңа да!” Бармакларга тидерелгән майлы нефтьне иснәп карыйбыз. Тәмле.
– Ялый күрмәгез тагын. Кая, монда машиналы күршеләрегез бармы?
Без замлАларга төртеп күрсәтәбез.
– Аның әтисе машинада йөри. Ә, Йабал… абый, ә машинаң кайда батты?
– Әнә теге якта инде, – Йабалкас ашыгып раниД абыйга таба китә.
– Аның аркасына да нефть дип язылган иде! – диде Пикули, шатланып сикеренә, бармагындагы нефтьне исни. – Беләсеңме! Нефть дип язылган! Ул безгә Нефтьнең кайда күмелгәнен әйтте! Без аны хәзер казый алабыз!
– Ә аның машинасы кайда батканын без белмибез!
– Аннан картаны алырга кирәк иде! Тылсымлы карта!
Без, өйгә кереп, дәфтәр алып чыгабыз. Әмма соңга калдык – раниД абый, машинасына утыртып, йабалкаС белән китеп бара инде. Без артларыннан карап калабыз.
Пикули йодрыгы белән башына суга.
– Нишләп уйламадың син, аңгыра баш! Уйламагансың! Хәзер без картасыз калдык.
– Пикули, башыңа сукма. Хәзер без аларны көтәбез. Алар бәлки кайтыр.
ЙабалкаС кайтмый. Бераздан раниД абый үзе генә кайтып керә.
Без аның янына йөгерәбез.
– Динар абый! Ул машина кайда баткан иде?
Кабинасыннан төшеп яткан раниД абый сәерләнеп карый.
– Имәнлек янында, инеш аркылы чыкканда… Берәр нәрсәгезне алып киткән идеме әллә?
– Юк… Әйе…
– Нәрсә ул? Барырга кирәкме анда? Нәрсәгезне алган? Китте инде ул…
– Алмаган… Безгә аның кайда батканы кирәк иде.
– Ә-ә. Кызык күрәсегез киләмени. Әйе, шәп баткан иде ул. Яңгырдан соң инеш тулган анда, шунда шәп итеп утырган иде ул. Чыгардым инде, китте.
– Динар абый, ул нефть казыганмыни?